XL Buk. LIX. Hooft. AMBOINSCH KRUIDBOEK. 
Quum itaque fcriptores de forma hujus plante non 
penitus conveniant, eam relinquentes , aliquid phi- 
ofophabimur de ejus ortu, loco, & aliis qualitatibus, 
fed magis ex fpeculatione, quam certa determinatione, 
_ uti in talibus obfcuris-rebus haud aliter fieri poteft. 
Mihi itaque de hac herba tres mire obcurrunt res, 
que huc usque nondum indagatz , ac forte hominum 
ingenio difficulter penetrandz funt, 
Primo unde nam fuum fortiatur ortum , fecundo un- 
denam per tot centenos annos fuum hauriat nutri- 
mentum. Tertio quo modo in feroci apertoque ifto 
mari uno in loco crefcere poffit, quum per ventos 
continuo inftar aliorum zquorum. commoveatur , 
quumque neque ad latus ulla terra vel arena, & infra 
nullus fundus detegi pofiit. E 
Ad primam propolrionsm ftatuo, Algam iftam ex 
pura aqua marina fuum primum ortum ducere non po» 
tuiffe, fi fuerit jam a primo diluvio, tum enim dete- 
geretur quoque multis in locis maris Occidentalis , 
praefertim circa litora, inqua hzc herba fatis copiofe 
projicitur, cujus rei nullum proftat exemplum. Sic 
neque ex fubjecto marís fundo fuum ducere ortum 
oteft, quum non credibile fit, iftum fundum in tali 
incredibili profunditate ullas producere poffe vegeta- 
biles plantas. : 
Sic quoque neque terra, neque arena, uti di&um 
eft, circa hoc fpatium detegitur , ex qua produci po- 
teil. Ut nos extricemus ex hifce difficultatibus, ex 
tribus hifce unum credendum eft , vel in alto. dorfo 
hujus Oceani , ubi nullus fluxus eft, uti poftea indi- 
cabitur , poft diluvium ullum contentum fuifle cœ- 
num, ex quo hzc Alga primum fuum traxit ortum , 
ac dein ita fefe multiplicavit, vel tempore quandem 
terram-effe fubmerfam , taleque in aqua fupernatans 
coenum reliquiffe. 
Quin infula Atlantis fit habenda fabula, vel fom- 
nium Platonicum , fed cum magno rei naturalis pe- 
rito Athanafio Kircbero ftatuendum eft, infulam Atlan- 
tis nullo modo confundendam effe cum America, fed 
re vera ingentem fuiffe infulam a Canariis ad Achoras 
fefe extendentem , cujus ambz ifte infülarum cohor- 
tes forte refiduz funt , a qua opinione non prorfus 
alienus fum. ESTA : 
Hujus rei probabilitatem latius vide memoratam ab 
ifto Kirebero in mundo fubterraneo Libr. 2. Cap. 12, Art. 
4. ubi & etiam demonftrat, quomodo ifta infula fub- 
mería poffit effe per terre motum , & a fubterrancis 
fulphureis yorticibus , soy hoc mare hunc usque 
in diem inpregnatum ef 
- Adfecundam propofitionem refpondeo , ortum fuum 
fi duxerit ex coeno iftius vel alius fubverfe infulz , 
diu circa iftum locum flu@uaffe, fed dein fenfim ad 
Occidentalem plagam abduétam fuiffe, que tamen 
- haud longe remota eft a priore loco. Multiplicar fefe 
eo modo, quo diximus fupra de herba Kiamban, ve- 
tuftz nempe marcefcunt plantule, & ad later novas 
roducunt , que pone nutrimentum ex aqua marina 
auriunt, uti in fubfequenti libro quedam fubminiftra- 
bimus exempla quorundam Coralliorum , quz ali- 
mentum iilum ex pura aqua marina, licet incre- 
mentum ex proprio habeant femine. " 
Videtur vero , Kircberum mund. fubterr. Libr. 12. 
Cap. 8. non cogitaffe de fua infula Atlantis fubmerfa, 
ac proinde aliam propagation! iei Corgan kä 
radicibus, : > gerit, 
buit, a baccis nempe ve : It 
vero etiam magis adcedit, vel’ex quatuor aliis caus- 
fis, quz tamen mihi non placent, quum fimis gene- 
rales fint, vel cum aliis etiam 2quoribus communes, 
ac proinde. non poflunt effe ortus peculiaris herbg , 
quz nullibi obcurrit. ape = 
Non probabile quoque eft , fub eo precife loco, 
quo Zargaffo crefcit, tot mortuas herbas, ramos, vel - 
cadavera pifcium aliorumve animalium reperiri , ut 
ex ipforum pinguibus exhalationibus , veloleofis efs 
fluviis hec Zargaffo crefceret. Sique jam ibi effent, 
- qui fieri poffet, ut in tam profundo non metiendo 
exhalationes he vegetabiles fuas vires fuftinere pos- 
fent. . Brevius itaque iter excogitaffe poterat, fi mo- 
do ortum dediffet fuperfluo coeno fubmerfe fuz infu- 
lz Atlantis, atque dein per baccas & radices fefe adeo 
multiplicaffe & propagaviffe. Addie 
139 
Dewy! dan de Scbryvers omtrent de gedaante dezes 
Rruids niet t'eenemaal over een komen » 200 zullen wy 5 
dezelve overftappende , iets van zynen oorfprank , plaats, 
en verdere eigenfchap pbilofopbeeren , dog meer met raden 
dan iets vaft te ramen ons bebelpende, gelyk men in dier- - 
gelyke donkere dingen doen moet. “My komen dan omtrent 
dit kruid drie wonderbare dingen voor... die tot neg tot 
niet onderzogt, en miffchien voor menfcben verftand zawaat 
te doorgronden zyn, _ 
Eerjtelyk , waar bet zyn oorfpronk van daan beeft, ten 
tweeden, waar van daan bet zoo veel bondert jaren zyn 
voedzel beeft. Ten derden boe "t in de wilde openbare zee 
op een plaats beflaan kan, daar die nogtans door de win- 
den zoo wel als andere zeën beweegt werd, en daar ter 
> geen land nog zand , en beneden geen grond te pei- 
en is. 
Op bet eerfte punt fiel ik vaft, dat die Alga uit bet pus 
re zeewater baren eerften oor/pronk niet hebben kan , 200 
"t immers geweeft is van de Zundvloed af , want dan zoudé 
men * op veele plaatzen van de Welizee vinden , inzonder- 
beid omtrent de ftranden, daar bet zelve kruid genoegzaam 
uitgedreeven werd, waar van men geen exempel beeft, 200 
kan "t ook miet uit den onderleggende grond der zee zynen 
oorfpronk hebben , dewyl ’t niet geloofelyk is , dat dien 
grond op zulk een ommetelyxe diepte 5 eenige: végetabile 
planten kan voortbrengen. 
Zoo is’er ook, als gezegt, nog land nog zand omtrent, 
daar men *t van daan mogte balen: Om ons uit deze zwa: 
rigbeid te redden , moet men een van drie gelooven , of dat 
in de booge ruggen. van dien Oceaan 5 daar geen firoom 
gaat, gelyk bier na zal gezegt werden , na de Zundoloed 
eenige fiyk xy bevat geworden, waar wit deze Alga baren 
eerjien oor/pronk beeft genomen, en xig daar nazoo verrt 
vermenigvuldigt, of dat met er tyd eenig land verzonken 
zy» en zulke Jii boven op 't water nagelaten heeft. 
Of men moet bet Eiland Atlantis voor een verdigtzel of 
PlatonifJen droom bouden , maar met den grooten natuurkune 
ee Anathanafius Kircherus aft ftellen, dat bet Eiland 
tlantis geenzints met America te confondeeren , maar in 
der daad een groot Eiland geweell zy, van de Canariffen 
tot de Acores firekkende , waar van die beiden troepen Bie 
land en mif)cbien nog refbanten zyn , van welke meeninge 
ik niet geheel vreemd ben, 
De waarjchynelykbeid bier van ziet breeder verhaalt by 
gemelde Kirchero in Mundo fubterraneo , Lib, 2. cap. ` 
12. Art. 4. daar by ook aanwyjt , boe’t zelve Eiland kan 
vergaan zyn, door de aartbeving enonderaardfcbe zulpher 
kolken , waar mede dezelve zee tot beden toe bezwangert is, 
Op.’t taveede puntt antwoorde ik , dat bet zyn oorfprong 
uit bet flyk van voornoemde of een andere verzonken. Eta 
land bekomen bebbende , langen tyd omtrent de plaats van 
*t verzonken Eiland gezworven beeft , dog namaals al- 
lenskens na ^t Welten gevoert zy , "t welk evenwel niet 
verre van de eerfte plaats is. Het vermeerdert zig zelfs 
op de manier , als wy hoven van `t kruid Kiambah gezegt 
bebben, namentlyk de oude plantjes verwelken , en brene 
gen ter zyden nieuwe voort, die vervolgens baar voedzel 
_ uit. bet zeewater bebben , gelyk wy in’t volgende Boer 
eenige Exempelen zullen aanwyzen van eenige Kraal: 
boompjes y die baar voedzel uit bet pure zeewater bebben s 
hoewel ze baar beginzel uit baar eigen zaad krygen. 
Het febynt , dat genoemde Kircherus mund. fubterran. 
lib. 12. cap. 8. aan zyn voorige verzonken Atlantis niet 
edagt heeft, en daaromeen ander voortteelen , aan bet kruid 
fo toegefgbreeven beeft, namentlyk of van debefien 
“ven wortels die men daar aan vindt , "t welk waarfchynez 
lyker is „of uit vier andere oorzaken , dewelke myn niet 
voldoen , om dat ze al te gemeen of immers veel zeën ges 
meen zyn., en daarom geen beginzel konnen zyn van een 
kruid, dat men nergens elders vindt. - 
Ook is "t niet waar/chynelyk, dat juift onder die plaats, 
daar "t th ie , 200 veel doode ligbamen van krui- 
den „takken , viffen , en gediertens zouden zyn , dat uit der: 
zelver wette dampen , of olyagtige opwazeminge dit Sars 
galo zoude groejen. En zoo ze daar al waren, boe zou 
de op zulken onmetelyken diepte de dampen baar vegetabele 
kragten konnen bebouden. Hy badde dan een korteren weg 
konnen gaan , zoo by "t flegts zyn oor/pronk badde gege- 
ven uit den overgebleven flyk van zyn verzonken Atlantis, 
en dat bet zig door zyne befién en wortelen, namaals zoo 
vermenigvuldigt beeft. : 
Tos Ka 3 Hy 
Jj 
