196 HERBAR1I AMBOINENSIS 
Subjungo hic porro verficulum , quo amicus qui- 
dam hunc maris hortum condecorare placuit , fe- 
quenti modo. 
Liber XII. Caput I; 
Ik voeg er bier by nog een ander versje, waar mede 
zekere vriend dezen Leetuin beeft verwaardigt, luidende 
als volgt: 
Hier ziet men fleen met hout gepaart, 
Hier op een klip een boom gebaart, 
Hier ziet ment geen de barre grond 
In Zee gevoet heeft, daar men ^t vond, 
Hier ziet ment geen nooit zon befcheen, 
als Doe ’t VerbrilsLIlk LanD VerD Ween 
Voor Zee, en weer de Zee voor 't Land, 
Door Godts getergde regterhand. 
Hier ziet gy boomurugt ongemeen, 
Gevormt en nagebootft op fieen, 
Hier ziet gy bloemen, en haar beelt 
Op blinde klipjes voortgeteelt. 
CAPUT SECUNDUM. 
Corallium nigrum, ES Accarbarium 
ramofum. Accarbaar ttam. 
fem fub iis comprehendemus tales , que cum 
vero Corallio proxime conveniunt, puto autem 
tres illas fpecies, in quas vulgo dividuntur cunéta 
Coralliorum genera in Europzis libris de faxis agen- 
tibus, rubram nempe, nigram, & albam, exceptis 
quibusdam fpuriis Coralliis. 
Genuinum rubrum Corallium in India Orientali non 
crefcit , fed nigri & albi quzdam fpecies, quas fub 
= comprehendimus claffe. Harum multe funt 
pecies in Europa penitus ignote, immo nigrum Co- 
rallium vix pro vero habetur, quum tamen genuinum 
fit, cujus cauffam puto effe , quod nigrum in Europa 
tam raro obcurrat, ac proinde maxime ignotum. fit. 
P rimam proferentes arbufcularum marinarum clas- 
- Primum genus in quatuor primarias dividimus fpe- 
cies, in nigrum nempe , cinereum; album, & rubrum 
Corallium , Een reperiuntur, que 
fpuria Corallia habenda funt. 
Nigrum fubdividitur iterum in nigrum ramofum, 
monoclonum,,. planum feu flabellum , Cupreflum ma- 
rinum , feu Abietem marinam , „Foenum marinum , 
& Ericam marinam , cum binis aliis raris hujus generis 
fpeciebus. |... Bins p 1 
Primo: Accarbarium nigrum, ramofum „five fruticans, 
ftid, quod pro vero Corallio nigra habemus, eftque 
arbufcula eleganter ramofa & extenfa , vulgo binos 
tresve pedes alta, licet etiam quzdam fed raro repe- 
riantur quinque pedes altz , ac fimiliter lata eft, ad 
unam inclinans partem , vel ramis fuis extenía eft. 
Sub aqua, Corallium hoc. ubique inveftitutum eft 
cortice obfcure cinereo , aliquando purpureo , fed 
fuglin quite defricari poteft, fi per menfem in 
humido fepeliatur. foló , vel quod melius eft, fi tam 
diu vento & pluviis exponatur ,. dein arena teratur, 
' & cortex. abradatur , atque. ubi in angulis adheret, 
Icalpello abradendus eft , tum tota arbufcula niger- 
rima eft, Sub aqua refert fafciculum Juncorum , per 
cis gravitatem & maris fluxum femper depres- 
im, ac nullo modo nigrum adparet, fi proferatur. 
retinet inclinantem feu depreffam for- 
mam, licet cuni fuperiores rami lentiffimi & flexi- 
les fint, qui abrumpi nequeunt, fed quidem diffringi, 
aliquando arbufculz reperiuntur , quarum rami fatis 
erecti funt, elega referentes fruticulum , cujus 
cuncta folia delapfa funt , quz optimz funt ad con- 
fervandum pro rar6; 
Supremi ramuli tam fübtiles & acuti definunt, quam 
fi fila effent, coloris ex nigro ruffi, nihilominus tamen 
flexiles & lenti funt , nec incurvi manentes, quum in- 
fle&untur, fed fi relaxantur, mox priftinam requirunt 
forinam. Trun- 
TWEEDE HOOFDSTUK, 
Het zwarte Koraal, en het 
getakte Accarbaar. 
et eerfte geflagte van de Zeeboompjes beginnende, 
zullen wy daar onder begrypen zoodanige, diemet 
bet opregte Koraal naaft komen. Ik meene die drie 
zoorten, waar in de Europife Steenboeken ordinaris alle 
Coralgewaffen verdeelen , tewetenin rood , zwart , en wit, 
bebalven nog eenige baftard Koralen. 
Het opregte roode Koraal bebben wy in gants Oofl- 
Indien niet , maar van bet zwarte en witte eenige zoor- 
ten , die wy dan onder °t eerfte geflagt begrypen. Daar 
` onder zyn veele zoorten in Europa nog onbekent, ja zelfs 
bet zwarte Koraal. wil kwalyk daar voor aangenomen 
werden, daar bet nogtans het opregte is, waar van ikde 
‚vorzake giffe te zyn, dewyl bet zwarte in Europa zooAvei- 
nig te vinden, en dierbalven meeft onbekent is. 
Het eerfte geflagte verdeelen wy in vier boofdzoorten , 
als zwart , graauw, wit, en rood, daar onder egter 
zommige loopen , die men niet booger dan baflaarı Koraal 
takzeren moet, i : 
De zwarte werd wederom verdeelt in een zwarte ge- 
takte, zwarte eenjfteelige , zwarte, platte, of wajers s 
Zee-Cypreffen of Abies marina , Fenum marinum , en. de 
GER , met nog twee andere zeldzame zoorten van dat 
geflagt. 
I. Accarbarium nigrum, Ramofum , five Fruticans, 
of zwart gelakt Accarbaar , is °t geene wy voor ’t opregt 
zwart Koraal bouden y een wel getakt en uitge/preid boomp- 
Je, ordinaris twee en drie voeten boog , boewel men. der 
ook vindt dog zelden vyf voeten boog., en ook zoo breeds 
gemeenelyk na de eene zyde bellende, of met de takkenvan 
malkander afgefbrekt. ` 
Onder water is ^t over al bekleet met een donker-graaus 
we, en zomtyds peerze, broffe Ebert, die baar ligt laat 
afwryven , als men”: een maand in vogtige grond begraaft, 
ofte welk beter is , als men’t 200 lange in regen en wind laat 
leggen, daar na met zand fcbuurt en de Gert Diet la 
en daar ze in de boeken zitten blyft , met een mesje Gj- 
Jebraapt; zoo werd erf bet gebeele boompje pik zwart. 
Onder water gelykt bet een bos biezen , door de zwaarte der 
Jchor/Je en loopen des ftrooms altyd wat neergedrukt , en 
men kan niets zwarts daar aanzien, als bet eerfi uitkomte 
Het [choon gemaakte beboud nog alle de gedrukte of bel- 
lende form, boewel alle de ne takken zeer taai en 
buigzaam zyn , latende baar niet afbréeken , maar wel met ` 
moeiten af wringen , zomtyds vindt men "er boompjes > 
wiens takken redelyk overeind Doan, gelykende een cierlyk 
Jiruikje , daar van alle de bladeren afgevallen zyn, dewelke 
dan de befte zyn om tot rariteit te bewaren. ` 
De bovenfte takjes loopen zoo dun en fpits toe als een 
draad j van couleur uit den zwarten wat ros, niet te min 
buigzaam én taai, geene kromte behoudende, als men zt 
buigt, maar losgelaten fpringen ze firaks weder in haar 
voorige poftuur. Den 
