198 
Inter fecandum attendendum eft, non inter nudum 
ferrum firmari faxum,fed hoc obducendum eft corio vel 
ligno, alioquin enim fragmenta faxofz crufte diffiliunt. 
Nomen. Latine Corallium nigrum Indicum; Accarba- 
rium nigrum ramofum , five fruticans. Malaice Accar- 
baar & Kalbabaar, item Parampuan feu femina , quum 
fubfequens monoclonum pro mare habent.: Ternatice 
Kalbabaar & Lojang. Horum nominum derivatio in 
recedenti invenitur Capite. Ainboinice JLobomette , 
in Hitea Hatuebe, quod nomen commune eft cum 
Empetro acetofo, ac denotat furculum feu fruticulum 
ex faxo; Sinice Titsjiu, h. e, lignum ferreum. 
: DU 
Hoc Indicum Accarbaar verum effe Corallium ni- 
m declarat fatis ejus fubftantia, fignatura, & qua: 
itas, omnes enim auctores de nigro agentes Corallio 
dicunt, id inter omnia Corallia efle: lignofiflimum , 
licet in Europa nil notum fit pro Corallio nigro , quam 
nigra Savalia ex Hispanico & Mauritanico mari de- 
duéta, que ab Indico maxime differt, quum Savalia 
externe nil aliud fit, quam crufta faxofa, atque in- 
terne cor gerat nigrum & lignofum. 
Signatura autem ejus cum omnibus quadrat Coral- 
liis, ftrias nempe dictas, qualitates etiam conveniunt , 
uti infra id patebit. 
-. Veteres id Antipatbem vocarunt generali nomine, 
uti doétus Salmafius vult in adnotationibus ad Solinum , 
dicens Antipbatem denotare quasvis res , que oppu- 
gnabant incantamenta , inter quas hoc Accarbaar apud 
quasvis Indicas nationes tanquam praecipuum antido- 
tum habetur. Dittinguendum tamen eft ab. Antipatbe 
Plinii , qui inter pretiofos lapides numeratur „ & ni- 
ger eft, nec pellucens, contra incantamenta quoque 
valens, & laéti incoctus Myrrhe colorem vel odorem 
praebens, quod noftrum Accarbaar non facit. 
Ctefias Gnidius Libr. 2. de montibus, & Plutarchus 
in libello de fluviis ipfi adfcripto , de lapide Antipathe 
fic fcribunt. In Myfia mons eft Teutbras di&tus , in 
quo reperitur Lapis Antipathes, qui in vino contritus 
curat vitiligines & Lepras , uti.& incantatos , que 
res melius competunt fpeciei lapidis Gagatis, quam 
plante marine, contra cum noftro Accarbaar viden- 
tur convenire, ni ezdem fint ;, bin£ alie plante, de 
quiim, “Plinius. Libr. 13. Cap. og, fequenti fcribit mo- 
o , Juba „ gui do&us fuit Rex. Mauritanie , fcribit 
circa, inii Troglodiceas ip 'ofundo mari reperiri 
fruticem aphyllum , Cor: Si fimilem, qui Zfidos plo- 
camo; , h.e. Capitls Yfidos dicitur, quique amputatus 
colorem mutat, indurefcit, & nigrefeit, fed quum cadit, 
frangitur. IU 
; Item alter, Charitoblepbaron dictus, h. e. elegantia 
fupercilia Dee Charitis , qui valet ad amorem exci- 
tandum, ex quo mulieres fpathalia Scarmillas formant. 
Sentit quodammodo, quum capere eum volimus,. & 
inftar cornu indurefcit , fecures; hebetans , fi. vero fu- 
bito amputatur, in lapidem degenerat. ^... 
— Quid melius jam quis hallucinari poffet, quam quod 
hic Yfidos Capillus & elegantia fupercilia fint hoc 
noftrum Accarbaar, cajas \tenuifimi rami optime re- 
ferunt caules herbe Adianthi feu Capilli veneris, & 
ad fimiles adhibentur res , ad quas Juba fcribit in ufu 
effe binas fuas plantas, fic etiam pro certo mihi con- 
firmatur ; nigras arbufculas marinas haud multum ab 
Amboinenfi diverfas hic & illic reperiri juxta litus 
Orientale Africanum , alacu nempe. rubro usque ad 
caput Bone fpei. Verum quidem elle poffet Afri- 
canum Calbahaar fragilioris effe fubftantiz quam Am- 
um quum Juba dicat, .mox frangi , fi cadit in 
Saxofa & cinerea crufta, que ad radicem hujus 
fpeciei crefcit, & quoque Ser eft, apud Ma- 
Iaienfes nullum peculiare obtinuit nomen, nifi Cul- 
babaar poenja ackar, h. e. radix Calbabaari. Nos Lati- 
ne Zeie VORNE Cruflam Accarbarii: “ty 
ocus. Satis magna copia invenitur undíque circa 
Amboinenfes & Moluccenfes infulas, ad Gate 
tem quinque & fex orchiarum , non coadunatim, fed 
hic& illic unus alterve fruticulus, qui crefcit in pro- 
funditate decem & plurium orchiarum , major eft, & 
ánajori copia iftam gerit faxofam cruítam. ` 
Ipfo- 
i 
HERBARILAMBOINENSIS 
Liber XII. Caput IL 
In ’t zagen moet men opletten, dat men ’t niet tuffen 
bloot yfer [cbroeft , maar met leer of bout gevoert, want 
anders [pringen ftukjes van de fleene korften. 
Naam. Jn ’t Latyn Corallium nigrum Indicum; Ac- 
carbarium nigrum ramofum five fruticans ; in ’t Ma- 
leits Accarbaar , en Kalbahaar. Item Parampuan het 
wyfken , dewyl ze bet volgende eenfteclige voor "t manne- 
ken bouden ; in’t Ternataans Kalbahaar , en Lojang, De 
derivatie dezer namen ziet menin’t voorgaande Hoofdftuk. 
In ’t Amboins Lohomette ; op Hitoé Hatuehoe, een 
naam gemeen met bet Empetrum acetofum , en bedui- 
dende een fcbeute of jong gewas uit een [been ; in’t Sinees 
Titsjiu , dat is y/erbout. 
Dat dit Ooftindifche Accarbaar een opregt zwart Koraal 
zy, bewyft genoegzaam zyne fubftantie, zyn natuur, en 
eigenfchap , want alle Auteuren van zwarte Koraal febry- 
vende, zeggen, dat bet zelve onder alle Koralen bet bout- 
agtig jte zy , boewel in Europa anders niet voor zwart 
oraal bekent en is, dan de zwarte Savalia uit de Spaan- 
Jcbe en Mauritaanjche Zee komende, van bet Ooftindifche 
merkelyk verfebillende , alzoo Savalia van buiten niet an- 
ders dan een fteene korfteis,, en van binnen een zwart 
boutagtig bert beeft. 
De fignatuure beeft bet met alle opregte Koralen gemeen, 
namentlyk de voornoemde ftreepen. De eigen/chappen koe 
men ook over een , gelyk bier onder blyken zal. 
De ouden bebben "t ook Antipathes met een generalen 
naam genaamt , gelyk den Geleerden Salmafius wil in zjn 
Aanteekeninge op Solinum , zeggende dat Antipathes 
beduide allerbande dingen , die tegens toverye firyden, 
waaronder dit Accarbaar by alle Indiaanfe Natien voor 
bet voornaamfte tegenmiddel gebouden werd. Men moet 
bet egter onder/cbeiden van Antipathes Plinii , "t avelk 
onder de koftelyke: [leenen gereekent werd , en zal zwart 
zyny niet door/chynend, mede tegens de toverye kragtig, 
en in melk gekookt dezelve fmaken als Myrrbe, of in cou- 
leur of in reuk, "t welk ons Accarbaar niet doet. 
Ctefias Gnidius Lib. 2..de montibus, en Plutarchus . 
in't Boekje van de revieren bem toegefcbreeven , febry- 
ven van den fieen Antipathes aldus. In Myfia is den 
Berg Teuthras genaamt , in welke men vindt den. fteen 
Antipatbes , dewelke in wyn gewreeven , geneeft de Vi- 
tiligines en Lepras , als mede den betoverden , welke. 
dingen beter paffen op een zoorte van den fleen Gagates , 
dan op een Zeegewas , daar en tegens fchynen met onze 
Accarbaar over een te komen, zoo bet niet de zelve Zyn; 
twee andere gewa/Jen , waar van Plinius Lib. 13. Cap. 
25. aldus fchryft, Tuba, zynde een geleerde Koning in 
 Mauritanien. geweeft, fchryft, dat omtrent de Eilanden 
van de Troglodieten in de diepe zee een ftruik gevonden 
werd, zonder bladeren, den Koralen gelyk, Ifidos plo- 
camos, dat is bet hair van Ifis genaamt , dewelke afge- 
fneeden , zyn verwe verandert, bart , en zwart werd, 
maar als by valt , breekt. . A 
, Jtem at ag anderen Charitoblepharon genaamt , dat 
is fcboone Wynbrauwen van de Godinne Charites , kragtig 
om liefde te verwekken , waar uit de vrouwen Armver- 
cierzels en Armringen maken. Hy woelt bet eenigzints , 
als: men bem. vangen.wil , en werd zoo hard als een boorn , 
de bylen ftomp makende , maar als bem de lagen mifen , 
te weten , als men bem fcbielyk afkapt , zoo verandert by 
in een Deen, ; Se e 
Wat zoude men mu naarder raden , dat dit lfydos 
bair en fchoone Wynbrauwen zyn, dan dit ons Ac- 
carbaar , wiens fynfte takken zeer wel gelyken na de fiee- 
len van "t kruid Adianthum of Capillus veneris , en tot 
diergelyke dingen gebruikt werden , als Fuba van zyne 
twee planten voorgeeft y zoe werde ik ook voorzeker berigt, 
dat de zwarte Zeeboompjes niet veel van de Amboinfe ver- 
Jebillende,, bier en daar gevonden werden , langs den Afri- 
kaanfen Óoftkuft » vant roode meir af tot aan de Cabo | 
de Bon Esperance toe. Dog bet zoude wel konnen 231 > 
dat bet Africaanfe Calbabaar wat bro[fer van fubftantië 
is dan bet Amboinfe , om dat Fuba zegt ftraks te breeken, 
als bet op de grond walt. ` ; i 
… De fleenagtige en asgrauwe kor fte „die aan de wortel van 
dese oorte wat , en mede medicinaal is, beeft byde Ma- 
lyers geen byzonderen naamdan Kalbahaar poenja ackar , 
dat is wortel van Kalbahaar. Wy noemen ze in ' Latyn 
Cruftam Accarbarii. RR, 
Plaats. Men vindt bet in redelyke quantiteit rondom ` 
alle de Amboinfche en Molukfe Eilanden o op vyf en zes 
vademen diepte, niet met troepen by malkanderen , maar 
bier en daar een Beat, dewelke op tien en meer vademen 
diepte groejen, werden grooter , en gewinnen meeft van 
die fteenagtige korfte. ` e A v" 
à 
