203 HERBARIIAMBOINENSIS 
CAPUT TERTIUM 
Accarbartum unicaule. Palmyuncus 
marinus. Tal aros. 
& ab Incolis mas habetur, folitario fed finuofo 
adfurgens caule. In tres diftinguitur fpecies , 
primo Palmijuncus vulgaris , fecundo Palmijuncus 
Jiriatus , tertio Palmijuncus anguinus. 
Sos fpecies Accarbarii nigri eft monoclonos, 
Primo. Palmijuncus vulgaris, feu verum Tali aros 
eft longus elegansque caulis, multis, magnis, & inre- 
gularibus flexibus fefe adtollens ad longitudinem bina- 
rum triumve orgyarum , magnam pennam & ad fum- 
mum digitum craffus , mox fub aqua niger, fed ex- 
terne obduétus tenui & rugofo cortice , feu ad pelle 
inftar Lamiis pifcis, que in fenioribus fuftibus quo 
magis eo glabrior eft, fed femper tamen granulofa. 
Hec pellis abradenda eft, quam primum ex aqua 
protrahatur, cultro & arena fricanda, quod in ficca 
etiam fieri poteft fed majori labore, quum aliquando 
minus profunde fricetur-vel.fculpatur. Interne niger- 
rimum eft hoc Accarbarium, ex variis volvulis fibi 
inpofitis compofitum, fed facilius feparari poflunt, 
quam in priore Calbahario. 
Ejus fubftantia ex ligno & faxo itidem mixta eft, 
fed faxofa natura hic prevalet, unde & non tam fa- 
cile fle&i poteft, fed facilius frangitur priore ; & 
quam citiflime inftar vitri , unde & finus per artem 
di&am non expungendi fünt. Sed alia iterum detecta 
eft ars ad eos quodammodo rectos reddendos, uti in- 
fra indicabitur. 
Pondere etiam gravius eft precedenti Accarbario, 
ac frufta fibi mutuo adtrita fortem fpirant corneum 
odorem. 
nimium id eft, amputandum. In mari non erectum 
ftare poteft, fed fluxu hic & illic agitatur; unde co- 
piofi ifti formantur fluxus. Recens extractum externe 
tenui obduétum eft muco. 
‚Secundo, Palmijuncus ftriatus congener eft priori, 
fed multo minor, non ultra tres quatuorve pedes al- 
tus, ac vix pennam craflus , raris finibus, aliquando 
parum modo inflexus vel obliquus eft , externe tenuiter 
a 
Mis inftar Accarbarii. - Melioris eft fubftantie.an- - 
tecedente., atque in Medico ufu prefertur „ & pro 
vero Accarbarii mare habetur, fed tam raró obcur- 
rit, ut fere ignotum fit. 
Tertio. Palmijuncus anguinus monoclonos quoque 
eft, multo tenuior, & minor precedentibus,. quatuor 
& quinque pedes longus, a culmo ad pennam craffus, 
ab ipfa radice multis adfurgens gyris ab inferiore 
nempe parte jam anguiformis, dein volvulis & citcu- 
is in fpiralem lineam ad extremum decurrit, externe 
obduétus rugofa & fpinulofa pelle, quz firmiter ad- 
thodum ipfi adhaeret , que tamen que in ficco quam 
recenti abrddi poteft , tumque glabrum eft & nigrum 
inftar Ebeni ligni, fed fud fponte ere&um ftare nequit, 
unde arundo Rottang per gyros ipfi adponitur. 
Aliquando'tam longus ac gracilis eft, ut ejus vertex 
dependeat , fefeque inferioribus circumfleêtat gyris, 
ipfisqué aderefcat, quod peregrinam format ac miram 
intrieatiönem , ita A fape bine tresve extrémitates 
in uno comfpiciantür caule, que omnes abrumpendz 
funt, fed primaria relinquenda ac fervanda. s 
Hoc neque fleéti neque extendi poteft, fed natura- 
les gyri obfervandi funt , uti formati fuere, aliquando 
füperne abruptum eft, reliquumque erigitur inftar fili 
ferrei intorti , quod «que rarum eft , fupremi enim 
tenues gyri non multum ornamento fünt , nifi regu- 
lares fint. 
Nomen 
Liber XII. Caput III, 
DERDE HOOCEDST UK, 
Het Eenftelige Kalbahaar. 
e tweede zoorte van ’t zwarte Kalbabaar is bet een. 
flelige , by de Inlanders voor bet manneken gee 
bouden, met een enkelde dog bogtigen fteel opfchie. 
tende. Verdeelt in drie zoorten , ten eerften Palmijuncus 
vulgaris, ten tweeden Palmijuncus ftriatus, en ten der. 
den Palmijuncus anguinus. 
I. Palmijuncus vulgaris , of het eigentlyke Tali aros 
is een enkelde lange fleel , metveele, groote, en onordente- 
lyke bogten op/chietende , van twee tot twee of drie vade- 
men lang, een groote fcbaft , en op’t meefle een vinger 
dik. Straks onder water zwart, dog van buiten bekleedt 
met een dunne en ruige fcborfe, of liever huid, gelyk een 
Haje-vel, dewelke aan de oude ftokken boe langer boe glad- 
der werd, dog nog altyd korretig blyvende. 
Deze buid moet men affchrapen, zoo dra bet uit 't was 
ter komt, met een mes, en met zand /chuuren, ^r welk 
men aan de gedroogden ook doen kan , dog met meerder 
moeiten, om dat men zomtyds te diep fcbraapt. Binnen 
is bet pit zwart; mede van ver/cheide rollen op malkander 
liggende gemaakt , dog die ligter van malkander te fepa- 
reeren-zyn, dan aan bet voorgaande Kalbabaar. 
fen mi is mede van bout en [leen gemengt, 
dog de fteenige natuur is albier meefler , daarom laat bet 
zig ook 200 wel niet buigen , maar breekt veel ligter als 
bet voorgaande, en dat zoo kort af als glas , wesbalven 
men de bogten door de bovenftaande konft niet kan daar 
uit krygen. Dog men beeft al weder een ander bandgreep 
om dezelve eenigxints te regten, gelyk bier ma volgt. — ` 
- Aangewigt is bet ook zwaarder dan bet voorige Kalba- 
baar , en de fiukken tegens malkander gewreeven , geven een 
‚Sterken boornagtigen reuk van baar, 
Het opperfte eind loopt als een lange dunne draad, met 
veele bogten en cirkulen toe , zynde ruiger van vel dan 
bet onderfte. Het neemt zyn fitplaats op barde fleenen; 
daar. bet met een breede wortel als op geplakt is, of 200 
den Deen wat week is, verfpreid bet daar innezynewor- 
tel met veele kuilen, niet te min zoo vaft daar aan bouden- 
de, dat bet met den {teen moet uitgetrokken, of, als diete 
root is, afgekapt werden. In Zee kan het niet overein 
Jtaan , maar zwierd met den flroom heen en weer, waar 
door de veele bogten komen. Ook is bet vers uitgebaalde 
van buiten met een dunne flym bebangen. ; 
1. Palmijuncus ftriatus , is een medezoorte van de 
voorgaande , dog veel kleinder , niet boven drie en vier 
voeten boog , en fcbuars een fcbaft dik, met weinige bog- 
ten, zomtyds flegts een weinig gedraait, of Seef aan» 
de, van buiten fyn geftreept Eu Accarbaar. Hy is van 
beter fubfiantie dan de voorgaande, en werd in de Me- 
dicynen voortgetrokken, werdende voor "t regie Kalbabaar 
- manneken gebouden , dog men vindt bet zoo zelden, dat 
bet meeft onbekent is. EE 
UT. Palınijuncus anguinus, is mede een[teelig, veel dun- 
der , en kleinder dan den eerftgenoemden „vier en vyf voeten 
` lang , van een flroobalm tot een fcbaft dik, van de wort 
aan met veele krullen oploopende , te weten voor eer van 
onderen op flangeformig. , daar na met gebeele circulen in 
een fpirale linie tot bet uiter{te topjen toe. Van buiten be- 
kleedt met een ruige en zeer fteekelige buid „die vry vaft daar 
aan bangt , egter kan men die zoo wel aan "i drooge al 
aan ’t verfe affchrapen, als dan werd bet glad, en e 
» als Ebbenbout, dog kan op zig zelven niet over eind Jraan 
weshalven men een Rottang door de krullen pleegt te/teeken. 
Zomtyds is ?t 200 lang en rank, dat zyn top afhangt» 
zig om de onderfte krullen flingert , en daar aan vajt gros 
makende een vreemde verwerringe , zoo dat men dikwil 
twee en drie einden aan eenen.fiok ziet „ die men alle moet 
afbreeken, en den principalen boudens — 
Daar valt mede niet aan te buigen of te rekken , maar 
‚men moet de natuurlyke krullen laten , zoo als zy 2" > 
zomtyds vindt men "t boven afgebrooken , en de ref? over 
eind ftaan als een gekruld yzerdraad , bet welkalzooraar 
is, want de goe? dunne krullen geven bem geen 8100 
ten cieraat y als ze niet ordentlyk lopen. i 
