206 HERBARIIAMBOINENSIS LiberXIL Caput Tit. 
Que itaque digitum craffe funt , non multum cultro 
radendz funt , quum pilofa ipfarum pellis multum pe- 
rit & desquamata fit, remanentibus modo quibusdam 
unétulis vel granulis inftar corii craflioris, quz ipfis 
unt ornamento. Secundam fpeciem radere quoque 
non oportet, nifi quod arena vifcofa pellis desquame- 
tur, fed ad tertiam fpeciem major requiritur labor & 
en 5 antequam ae) & tenax pellis cultro 
eparari & levigari poffit, quod tamen fieri oportet, 
alioquin enim incompta eft, & vix tractabilis , ubi- 
que enim veftibus adhzret. 
Ars quzdam porro reftat, per quam finus quodam- 
modo elongari poffunt , quod non fit per oleum vel 
ignem, nti in vero id obtinet Calbahario, & quo facto 
multos fregi bacellos, antequam veram edoctus fue- 
rim artem : fequenti autem peragitur modo. Tales eli- 
Br baculi, minime finuofi & rectiffimi, quorum 
uperiores gyri omnes tanquam inutiles abfcinduntur, 
a longitu iem quatuor pedum ab ipfa radice, viri- 
dem tum elige arundinem Bamboes dictam , in qua 
talis bacellus facile ac fine vi intrudi poteft, inple il- 
lam dein aqua, ac fupra ignem coque fatis fortiter, tum 
bacellus quodammodo fans erit, exime, & manu 
extende eum, quamdiu calidus eft, adliga eum dein 
chordulis longo ordini, vel quod melius ligno, in 
quo canalis formatus eft, donec frigefcat, per binos 
tresve dies relinque, tum fatis rectum habébis bacu- 
lum ambulatorium , fed qui contufionem vel ictus 
tolerare nequit, quibus facile frangitur inftar vitri. 
Sique non fatis diu fit coctus , finus fenfim regeneran- 
tur, unde patet, materiem faxofam przvalere in ba- 
culo, quum oleo emolliri nequit, ac tàm facile fran- 
itur. 
i Sinenfes hic degentes mihi notificant , Philofophos 
fuos in Sina ad fignum dignitatis fue tales bacellos 
manibus geftare, fed norunt indicare , an verum fit 
Calbaharium, an vero Taly aros, nec nifi quod fit pe- 
titum ex mari & remotis regionibus. Nomen ipfi dant 
Hooti, h. e. lignem ferreum, feu Syderoxylum, vel 
filum ferreum. ; at 
uum Malayenfes fragmenta quedam recta con- 
qwe poffunt, digitum craffa, tum ea diffecant , per- 
rant, & amenta ex iis formant. Corallina quafi, 
Ejus vitia funt fcabrities, que tubercula funt feu pu- 
ftule, praefertim in vetufta & craff parte, item fiffürz 
exteriorum pellium, quz vix expungi poflunt, nifi 
quod cultro poliantur. = 
Hic iterum in ufum venit Caput 25. Libri 13. Pli- 
nii de fimilibus plantis marinis, ubi fcribit; Milites 
Alexandri Magni ex India per mare reduces retule- 
runt, fefe in mari folia inveniffe, que fub aqua vire- 
bant, fed ad folem ficcata in fal degenerabant , item 
juncos lapideos , veris Juncis fimiles , item in alio 
tractu quasdam arbufculas ramofas, coloris cornu bo- 
vini, fed ad extremitates rubentes, fique tractentur, 
fragiles erant inftar vitri, fique igni inponantur, can- 
ER ER erri , fed in exftinctis priftinus redibat 
color. TURN AD S SR RS 
Ifti junci lapidei, meo judicio nil aliud funt, quam 
noftri Palmijunci marini, fed aliz cornu colores ar- 
bufculz funt Corallium feu Calbahar verum nigrum ,- 
uod Plinius 1. c. ex Fuba vocat Charitoblepberon. In 
n candefcere forte milites Hyperbolice dixerunt, 
volentes denotare per ignem emolliri & lentefcere, 
quin ab auditoribus male intelleéti fint , aut forte 
putaverunt Mutu labatta, que fpecies eft peregrini ; 
Corallii, que ex Timora & Solora defertur, de qua 
fuo loco latius. zi 
s Tabula Septuagefima oftava 
Gen marini tres habet fpecies, quarum Litt. A primam, 
Palm 
Litt. B fecundam , ac Litt. C teruam obfert fpeciem. 
H 
GAPUT 
Die dan een vinger dik zyn, beboeft men niet veel te 
Jehrapen, want bet ruig vel daar aan is meeft vergaan 
beboudenderflegts eenige punêtjes of korreltjes, gelyk Sa: 
grein leer, die bem een frajigheid geven. Aan de tweede 
zoorte valt ook niets te fchrapen, anders dan met zand de 
Jlymerige buid af te fchuuren , maar aan de derde zoorte 
valt wat meer patientie en moeite , eer men het Jteekelige 
en vaftboudende vel met een mes kan affchrapen, " welk 
evenwel zyn moet, anders blyft bet ongezien kwalyk om 
te handelen , en over al aan de kleederen vattende. 
Zoo is er ook nog een konfije over , waar door men de * 
bogten eenigzints kan regt maken , "t welk niet met olye 
over °t vuur gefchiedt , gelyk men bet opregte Kalbabaar 
doet, en waar door wy veele [Lokjes gebrooken bebben , eef 
wy de regte konft leerden , en gefchiedt aldus. Men wer- 
Heft zoodanige [tokken , die de min/te en regtfte bogten beb- 
ben, /nyd de bovenfte krullen allegaar af , als onnut zyn- 
de, tot de iengte van vier voeten van de wortel af, zoekt 
dan een groene bamboes, daar in dit ftokje gemakkelyk en 
zonder forze gaan mag, vuldt ze met water, en laat ze 
ter degen over "t vuur kooken, zoo werd het ftokjen eenig- 
fints leenig. Neemt bet uit, en ftrekt bet met de handen 
200 lange bet warm is 5 en bind bet aan een lange rye 
of nog beter op een bout , daar langs beenen een geute 
loopt , met cordulen vaft , tot dat bet koud werde, natawee 
of drie dagen neemt bèt eerft af , zoo bebt gy cen redelya 
ken regten flok om in de band te dragen , maar by kan 
geen fioten of flaan verdragen , waar door by kort afa 
breekt, als glas, en zoo bet niet lang genoeg gekookt is, 
zoo komen met "er tyd de bogten weer , waar uit blykt , 
dat de fleenige materie in deze meefter moet zyn , om dat 
ze door geen olye te weeken is, en zoo kort afbreekt, — 
Onze Chineezen weeten my te berigten , dat bunnt Pbis 
lofopben in China tot een teken bunner Eerwaardigheid 
zulke flokjes in de banden dragen , maar weeten niet te 
zeggen, of bet opregt Kalbabaar , dan Taly aros zy, an- 
ders dan dat ze uit zee en uit verre landen Kehhall wers 
den, Zy noemen "t Hooti, dat is yzerbout $ yuerdraad, 
‚Als de Malyers eenige regte flukken daar van krygen, 
die een vinger dik zyn, 200 doorzagen ze die, doorboren 
ze, en maken Koralen daar van, Zyne fouten zynfchürft« 
beid, zynde knobbeltjes of puiften boven op , byzonderlyk 
aan bet oude en dikke, als mede gefcheurtbeid van de buis 
tenfte vellen, die men kwalyk kan uitkrygem ,. dan met een 
mes glad te fnoejen. der 
Hier komt weder te pas bet 25. Hoofdftuk in "ta. Back 
van Plinius van diergelyke Zeegewaffen aldus febryvende, 
de Soldaten van Alexander Magnus uit Indiën over zee we- 
der na buis kerende, bebben voorgegeven , dat ze in zee 
bladeren gevonden bebben , die onder water groen waren, 
maar in de zonne gedroogt tot zout wierden... Item fleene 
biexen, Juncos lapideos, de regte biezen gants gelyk, item 
in een andere kontreye zekere boompjes , die getakt waren, 
van couleur als -offenboorn , maar aan de toppen roodag- 
tig , als men ze bandelde , breckzaam gelyk Blas, in "t 
vuur gelegt wierden ze gloejende als yfer , "aur aan de 
uitgeblufle kwam de voorige couleur weder, > > 
De voorige Funci lapidei, zyn mynes oordeels anders 
niet dan onzen Palmijuncus marinus, maar de andere 
boornverwige boompjes zyn bet opregtezwarte Kalbabaar, 
"b welk Plinius loco cit. uit Vë Charitoblepharon 
noemt. Dat bet in’t vuur gloejend werde , hebben. miss 
Jcbien Alexanders Soldaten Hyperbolice voorgegeven y wil- 
lende zeggen, dat bet over "t vuur week en leenig werde, 0 
zy zyn van de toeboorders, kwalyk verftaan , of moeften 
emeent bebben bet Mutulabatta, een flag van onbekende 
Koralen , die men van Timor en Solor brengt, waar van op 
zyn plaats breder, ine » 
De agt en Seventigfte Plaat 
Vertoont drie zoorten van de Zee-bies, waar van Lett. A de 
eerfle, Lett. B de tweede, en Lett. C de derde zoort opgeefts 
VIERDE 
