206 
Locus. Paulo profundius in mari crefcunt vero Cal- 
_baharo, ac potiffimum hamo adducuntur , quod facile 
fit, duum granulofo infident faxo, vel minori filici, 
uz fimul etiam adtrahitur. Sed hac plerumque manca 
unt, quum per hamum lacerentur, fi faxum nimis fit 
rave, unde melius eft, quod urinatores ea manibus 
vel laqueo adportent. Nullibi copiofiora funt, quam 
circa infulas Amblauam , Manipam, & Kelingan ‚in 
finu Amboinenfi itidem inveniuntur, fed pufilla, in- 
compta, finuofa, & maxime laciniata. 
Ujus. Apud incolas innullo funt pretio, fed noftra 
«natio fervat ea canquam res fingulares, quem in finem 
tantummodo eliguntur plana, ramofa, & eleganter 
rotunda cum adherente frufto radicis faxofe. Quz 
inftar extenfi funt pallei, dicto depurantur modo ad 
caudicem & craffosramos, quum eleganter nigra funt , 
fed teneri rami caleeam tenent cruftam, quum haud 
facile radi poflunt. . 
Protuberantes anguli & laciniz cultro vel forcipe 
abfcindende funt, & formanda funt pro lubitu. Con- 
che, Oftrez , aliaque Corallia ramis adcreta fepe 
obfervantur, que relinquuntur. Compingi etiam fa- 
“cile poffunt, quum flexilia funt , & deprimi poffunt, 
elegáns enim prebent ornamentum Oftracodermati , 
pelofa enim radice quibusvis adglutinari poffunt faxis 
cum la&e ebutyrato craffiore , ac tenui calce inter 
fefe mixtis. Quum vero hzc ornamenta teftacea ple- 
rumque humida funt, vifcum hocnon tenet, hinc al- 
terum cligendum eft faxofum vifcum. 
In re Medica ignotus eft ipforum ufus, licet judi- 
cem , viribus haud multo inferiora effe aliis Calbaha- 
„rijs. Ternatenfes faltem tertie feu fpinulof& fpeciei 
adhiberit caudicem & inferiores ramos, qui funt duri, 
nigri, & folidi, quosinterne propinant eodem modo, 
quo verum Calbaharium. | NO i 
Primam Flabellorum marinorum fpeciem præ aliis 
deferipfit & delineavit Carol. Clufius exotic, Libr. 6. 
Cap. 2. fub nomine Fruticis marini elegantiffimi , qui 
per naves Batavas ex India Orientali adlatus fuit anno 
1603 , ubi Clufius putat, hafce arbufculas referendas 
effe ad fpecies Palme marine Theopbrafti, ` ~ 
Elegatis horum flabellorum fpecies defertur ex in- 
fulis Aroés, atque ad Eurum fitis, illa enim plerum- 
ue rotunda funt, fpithamam circiter alta & lata, 
enfe & fubtiliter pertexta, & ad oras eleganter fim- 
briata , fed in vilioribus ramulorum extremitatibus 
E rotuberant. Levia funt , coloris nigricantis, 
ed luct obpofita , ruffa, ac brevi & fpongiofze infident 
bafi feu ftylobatz , locumque merent inter res raras. - 
Tabula Septuage/ima nona 
Flabellum exhibet marinum, quod eft Keratophyton maximum. 
_ cinereum elegantifime reticulatum , Boerb. Ind. pag. 6. 
. Cujus varietas “eft Frutex marinus nmjor Beff. muf, rarior,- 
© Tab. 24. & Frutex marinus, elegantiffimus Ciufii exotic. 
pag. 120. E 
CAPUT 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber XII. Caput ty; 
Plaats. Zy waffen wat dieper in zee dan bet y 
babaar, en werden meeft pe Si Vishoek es 
welk gemakkelyk gefchiedt , dewyl ze op een brokkelige klom 
staan, of een kleine keifteen , die mede opgebaalt E 
Dog gemeenslyk zyn deze gefcbend , om dat de Visboek 
een fluk daar uit fcheurt, als de fteentezavaaris. Daar- 
om bet beter is , dat ze de Duikers met de banden of met 
een ftrop opbalen. Nergens vindt men ze overvloediger 
dan omtrent de Eilanden Amblau, Manipa, en Kelano. 
Den Amboineefe inbam geeft ze ook, maar klein oled 
febikt, bogtig , en vol lappen. ld 
Gebruik: By de Inlanders zyn ze niet geagt , maor 
onze Natie bewaart ze tot rariteit , waar toe men alleens 
lyk uitkieft, die vlak zyn, wol takken , en een mooje ronde 
gedaante maken, een fluk van de fleenige wortel nog beb- 
bende. De groote mantels maakt men op die gung fcboon 
aan den [Lam en dikke takken, daar ze dan mooi zwart wer. 
den, maar de fyne takken bebouden bun kalkagtige korfte 
om dat men in `t fcbrapen daar niet wel kan by komen. à 
De uit fteekende boeken en lappen moet men met een febaar 
of mes affnyden , en zoo wat fatfoeneren. Men vindt ook 
Schulpen, Oeflers , en andere Koraalgewal[fen aan detak- 
ken vaftgegroeit , die men dan daar aan laat: Zy zyn ook 
wel om in te pakken , om dat ze buigzaam zyn , en-baar laten 
neerdrukken , gevende een fraai vercierfel aan bet groot- 
werk, want men kan xe met den buidagtigen wortel op al= 
derbande fleenen plakken met bet- dikke van kernemélk , en 
fyne kalk. Dog dewyl de grooten meeft vogtig zm. daar 
dezen ljm niet boud , 200 moet men een anderè” fteenlym 
daar toe gebruiken. ; 2 
In de Medicyne hebben ze geen bekend gebruik ;” hoewel 
ik oordeele ,- dat ze in kragten niet veel minder zyn dan 
andere Kalbabaar. Immers de Ternatanen nemen Van de 
derde of fleekelige zoorte den [Lam en onderfte takken, die 
bard, 2wart, en maffef zyn, gebruikende die binnenslyfé 
in alle manteren als bet opregre Kalbabaar. e 
Dé eerfte zoorte van Zeewajers ziet onder andere be- 
Jtbreeven en uitgeteekent ; by Carol. Clufius exotic: 
Lib. 6. Cap. 2. onder den naam van Frutex -marinis 
elegantiffimus , zynde Anno 1603. door de Holland/che 
Scheepen wit -Ooft-Indien aangebragt , alwaar Clufius 
van meening is, dat men deze boompjes beboort te. brengen. 
onder de zoorten van Palma marina Theophrafti, < 
- Een feboone &ooríe van wajers brengt men uit de Eis; 
landen van Aroe, en de zoo genoemde Zuid-oofter Eilan= 
den, deze zyn meeft regt rond , “omtrent een /panzboog y 
en breed ,-digt en fyn uitgeweven, en aan de kanten áar- 
dig gezoomt, dog aan de flegten fleeken de eindjes dertake. 
ken wat uit. Zy zyn ligt van couleur , zavartagtig „ dog; 
tegens den dag gebouden, ros, en ftaan op een ‘ort Spite 
gicus voetje, en meriteeren plaats onder de raritéiten. 
y 
De negen en Seventig fte Plaat 
ba? 
Vertoont de Zeewajer , welke is de groot‘te, gryze, zeer fraje,' 
- netsgewys gevlogte Keratophyton van Boerb. Index pag. 6.’ 
waar vaneen verandering is de grooter Zeeftruik, van Befl.: 
muf, rarior. Tab. 24: en de zeer fraje Zeeftruik van Glufius 
exotic. pag. 120, Bet. 
1 
VYFDE 
