XII. Bock. V. Hoff. AMBOINSCH KRUIDBOEK. 
CAPUT QUINTUM, 
Cupreffüs marina. 
úarea fpecies Accarbarii nigri eft elegans & cómp- 
ta arbufcula, non ultra unum vel fesqui pe- 
dem alta , fimplici adfurgens caudice, qui unum 
alterumve culmum craffüs eft, ac binos tresve polli- 
cès i radicem ündique fefe dividit in multos bre- 
bres & dehfos transverfales ramos , quorum quidam 
fuperius plani funt, & in plures alios minores divifi, 
quí fpinulofa réferunt foliola. . : 
Haus duplicem obfervavi formam, prima plerum- 
ue nigra eft, externe vix notabili crufta obduéta, 
ed mucofa eft, quum primum e mari delata fir. Ejus 
foliola referunt illa Abietis vel Genifte aculeate, ac 
tota coma Cupreffum emulatur feminam, que magis 
en & rotundior eft mare, ubique firma & fpinu- 
lofa. S i 
Altera fpecies multo fungofior eft, & levioris fub- 
ftanti& , cinerea, & rotundum gerit caudicem, ejus 
foliola tenuiora funt, breviora, ac molliora, coloris 
rufi} ica ut tota coma vulpinam referat caudam. 
 Utr&que crefcunt in duriüfculis & pufillis faxis ; 
que eum ipfis fimul extrahuntur, ipfarumque radices 
plus minusve fefe ipfis inplantant , nigerrima ex dü- 
ris, ac ruffa ex vulgaribus exerefeente lapillis; 
Nomen, Latine Cupreffus marina; nullum vero gerit 
Malaienfe & Amboinenfe nomen. I P 
"` Locus. Hë arbufculz rariffime inveniuntur, ac fere 
fullibi nifi in Uliafferenfibus '& Bandenfibus infülis, 
fà profundo crefcunt mari, & aliquando per harum 
adtrahuntur. : = e 
Ufus. In re Medica nullum habent ufüm notum, 
fed ob elegantem formam omnino digne fünt, quod 
fefvantur canquam res tariffimz , ad quem fcopum eli- 
ende flint integra & rette nigra fpeciei, ruffe enim 
cürve funt inlar caud® alpine, nec elegantes. 
- Hè Cupteflus marine , ac binz fübfequentes arbu- 
fcule , meo judicio, habende fünt tanquam fpecies 
illarum biñáfum arbúfeularum märinarum, que The- 
opbr: Libr. 4, Cap. 7. dicuntur. Quercus & Abies ma» 
Fihà , prefertim ultima, fed Theophrafti arbufcule 
himis héfbaceig videntur, ipfius enim Abieti marine 
altitúdinem adferibit uln&, fimplicem reétumque cau- 
dicem, & regulares ramos , folia inftar illorum Abie- 
tis, fed crafliora , & intus concava. Quercui tribuit 
latiorem caudicem; en tmo foliola, 
& inftar Tamarifci diftincta. : 
, Utrisque colorem adfcribit tanquam purpureum ; 
dicitque crefcere in duris faxis; & fragmentis tefta- 
- fum , extra Herculis columnam in mari: Hispanico, 
Hué usque Theophraftus; Ex quibus patet in Hispa- 
nico feu Oceidentali & Mediterráneo mari multas ar- 
bufculas effe herbaceas, que in hoc Indico mari funt 
faxofe vel lignofe, licet forma non multam. inter 
fefe differant. e d 
Similes tenuiffime ramofe arbufcule in Oftrez 
tefta excrete obcutrunt apud Carol. Clufium Libr. I. 
rarior. pl. Cap. 23. Abies marine ditte , que ibi defcri- 
buntur & depinguntur, & invente funt in ora marina 
Flandriz, quz pallide, nec ultra palmam alte erant. 
207 
VY FDE-HOOFDSTUK. 
De Zee-cypres, 
e vierde zoorte van zwart Accarbaar is een frabi 
cierlyk boompje, niet boven een of anderbalve voe- 
ten boog , met een enkelde ftam op/chietende, een 
en twee fcbaften dik, die zig twee of drieduimen boven de 
Wortel rondom in veele korte, en digte dwerstakken vere 
deelt, zommige boven plat, zommige in een ronde Jpitze 
toelöopende. De takjes zyn weder in veele mindere ver- 
deelt , die fleekelige blaadjes gelyken. 
Ik beb "er tweederlei gedaante van aangemerkt. Het 
eerfte doorgaans zwart, van buiten zonder merkelyke kors« 
te, dog flymerig , als bet uit zee komt. Zyne blaadjes 
gelyken die van Dennenboom of Gafpeldoorn , en de ge- 
heele kruin na die van Cypresboom bet wyfken, dewelke 
meer uitgebreid, en ronder is dan bet manneken, over 
al fat, en wat fteekelig. : 
De andere xoorte is veel voozer en ligter van fab[tantie, 
rauw, en rond van flam, de blaadjes zyn fynder, kor* 
ler, en weeker, ros van couleur , zoo dat de gebeelekruin 
een Voffeftecrt gelykt. 
… Beide groején op bardagtige en kleine fteenen, die men 
daar mede uithaalt , en bunne wortelen fchieten min of 
meet in die fteenen, de zAvarfle uit de barde, en de rofe 
uit gemeene: fleenen proejende. Uh MA 
aam. In ’t Latyn Cupreffus marinas in ’t Maleits 
en Amboins beeft bet geen eigen naam. 
^ Plaats. Men windt déze boompjes zeer zelden , en febier 
pr eg in de Oeliaffar/ebe en Bahdafe Eilanden , xy 
wallen Wat diep in zee, en werden alleen met een Vishoek 
uitgetrokken. 
Gebruik. In de Medicype bebben ze nog geen bekent 
gebruik, maar wegens baar fraie gedaante zyn ze allefints 
weerd voor dé befte rariteit bewaart te werden, waar toe 
men nog al uitkiezen- moet’, die pebeel en rept zyn; van 
bet zwarte flag , dan die vant rofe zyn krom als een 
We? 5 en niet modi. 
eze Zee-cyprejlen en de twee volgende Loompjeskonnen 
mynens oordeels voor medezoorten gebouden werden , van 
die beide Zeeboompjes , dewelke Theophraftus Lib. 4. 
Cap. 7. roemt, Quercus en Abies marina, inzonderbetd 
van "t laaftgenoemde , ` hoewel Theopbrafti boompjes te 
kruidagtig fchynen te zyn, want xyne Abies marina geeft 
by dé boogte van een elle, enenkelderegten ftam; enwel» 
gefcbikte takken, bladeren als die van Dennenboom y. dog 
dikker , en binnen bol. Quercus geeft by een breederen 
ftam , knoeftige takken; Aide dc Ger, en gefnibbelt 
als Tamariscus. ; 
Aan beide de couleur als purper ¿ en dat ze groejen: op 
barde fleenen en potfcherven , buiten decolomme van Her- 
cules in de Spaanjcbe Zee. Dus verre Theopbraftus.' Waar 
wit blykt , dat in de Spaanfcbe of Wefterfche „en Middeland- 
Jcbe Zee veele boompjes kruidagtig zyn , die in deze Indi- 
cbe Zee [teenig of boritagtig vallen , hoewel ze in gedaante 
niet veel verfchillén, - , EC 
Diergelyke fyn getakte boompjes op een Oefterfcbulpe 
Zoe beeft Carol. Cluf. Lib. L rarior. plant. Cap. 
23. voor een Abies marina be/chreeven en afgeteekent , 
zynde gevonden op de Zeekuft van Vlaanderen, die mede 
bleek , en niet boven een band boog waren. 
GAVE CAPUT. 
SESDE 
