210 
CAP Uk: OCTA VUM. 
Cocus maldivicus. Calappa laut. 
miri miraculi nature , quod princeps eft omnium 
marinarum rerum, que rare habentur, Cocus mal- 
divicus dius, feu Calappa laut, noftris Europaeis tam 
parum notus , ut fabulofum putent , quod de eo nar- 
ratur. Quum vero occafio nondum fefe obtulit, ut 
ejus compos fim factus partim ob ejus caritatem , 
- partim ob ejus raritatem , nec poffetfores eo velint 
carere, attamen hoc in loco neceffe eft, ut conme- 
moretur, quum fit maris productum , hinc aliorum 
relatu contentum effe oportet, & ca eligere, que a 
fide dignis hominibus acceperim. 
Je oportet, ut Le&ori obferamus hiftorram hujus 
Incolz , qui ejus optimam habent notitiam ; mihi 
certiflimam potuiffent dare hiftoriam, fi domicilium 
habuiffem eo loci, quo hic invenitur fructus. Sed 
quum in ifta remota ora raro alii perveniunt homines, 
quique non fatis gnari funt , hinc multe fabulofz 
narratiuncul mihi obtrufz fuere , haud digne , quam 
ut hic eas conmemorem. 
Attamen quid proferre oportet , ut Leétor fciat, 
quid incole de eo fentiant & credant, dein ulterio- 
rem dabo defcriptionem depromptam ex fcriptis Wil- 
belmi Pifonis & Francifci Pyrardi. 
Hic itaque Calappus mzrinus non eft fru&tus terreftris 
qui cafu in.mare procidit , ac fic petrefit, uti Gar- 
cias ab Orta perfuadere voluit, fed fructus eft, in ipfo 
crefcens mari, cujus arbor, quantum fcio, hóminum 
oculis ignota & occulta eft. Eft enim erroneum cre- 
dere, fructum effe Calapporum', que in Maldiven- 
fibus crefcunt infulis, ubi majores ac mihores obcur- 
runt nuces , ex quibus potatoria vafa & receptacula 
pro pulvere pyrio formantur, que ignorantibus pro ` 
vero Coco de Maldiva obtruduntur. 
Fru&us itaque hic marinus duplex eft, major & 
minor. Major genuinus eft, Cocus maldivicus, vulgo 
Cocos de maldiva dictus , Lufitanice Coquo de maldiva. 
Apud D. Pijonem in Appendice ad Bontium , Coccos 
maldivica, & Nux medica Maldivenfis. Malayenfibus 
Calappa laut, Boa paufengi , & Boa fengi , quod illi 
pronunciant Bootjungi. Apud incolas Maldivenfium , 
uti Pyrardus teftatur , vocatur Tavarcare &- Tavar- 
carze , que nomina mihi videntur effe corrupta. Si- 
nice Hayja,h. e. Calappa marina. De hac majori fpe- _ 
cie in hoc Capite. Minor fpecies eft Cocus me- 
lindanus, vulgo ex Lufitanica lingua Coguinko dictus, 
de quo in fubfequenti Capite. E 
De ejus ortu & loco natali narrant Malayenfes, 
Sinenfes, aliique indigeni naute, crefcere in arbore 
profunde fab aqua, Calappo fimili, cujus coma ali- 
quando & cafu confpicitur in placidis finubus ,` & 
circa infulam Sumatram , .prefertim in finu Lampo- 
De , in Sumatrz parte Zephyrea, fed hic fabula ad- 
dita eft, dicunt enim , fi hzc inquiratur arbor, vel 
ad eam fubmergant, effugere homines. 1 
Flamines /Ethiopes magis fabulofam fingunt nar- 
rationem , dicentes , hujus arboris unicam tantum in 
mundo efl 
poft Javam locatur, quod Segara feu Laut kidol; h. 
e. mare Zephyreum vocant, pro quo in quibusdam 
tabulis erronee legitur regio Cidol. 
Arbor ipfa iis dicitur Paufengi , que fronde fupra 
aquam eminet , in ejas ramis habitat Geruda avis, 
que Gryps erit, queque per-noctem in hifce volitat 
regionibus , arripiens roftro & unguibus Elephantem , 
ridem, & Rhinocerontem , vel aliam ingentem 
beftiam, quam in nidum aufert hujus arboris, unde 
quoque ibi omnes adtrahuntur naves, quzque ibi devol- 
vuntur, perpetuo manent, ita ut homines prz fame 
moriantur, “quin Gerude fint efce. 
Hinc 
€, que, in Abyffo maris ingentis Zephyrei. 
HERBARIIAMBOINENSIS Liber XII Caput VIII, 
AGTSTE HOOFDSTUK. 
De Maldmifcbe Cocus-uoot. 
u beboorden wy den Leezer mede te deelen, de His 
N florie van dat zeldzame Meefterftuk der natuur, 
en bet boofd van alle Zee-rariteiten , namentlyk de 
zoo genoemde Cocos de Maldiva of Calappa laut , onze 
Europeanen nog zoo weinig bekent, dat ze bet meefte deel 
daar van voor fabulen agten. Maar dewylmynegelegents 
beid tot nog toe niet beeft l'yden willen , dat ik eene van 
de Cocos bebbe konnen magtig werden , eensdeels wegens 
bunne groote duurte , anderdeels wyl men ze x00 zelden 
vindt , en de Eigenaars dezelve niet mi/Jen willen, eneg. 
ter op deze plaats dient aangebaalt te werden, om dat bet 
een Leegewas is, 200 moet ik my bebelpen met bet verbaal 
van andere, en daar van uitkippen bet geene van geloofs 
waardige Lieden: Komt. A 
De Inlanders , dewelke daar van de befte kenniffe heb 
ben, badden my wel bet zekerfte berigt daar van konnen 
geven, zoo ik gewoont badde ter plaatze , daar de voornoem* 
de vrugt gevonden werd. Maar deal aan dezen afges 
legen cort weinige derzelve komen, en diedan nog de befte 
kenniffe daar van niet hebben y zoo zyn my veele beuzela 
agtige vertellingen opgedrongen, onnodig bier al te maal 
op te balen. : 
Evenwel moet ik iets aanroeren , op dat den Lezer be- 
kent werd, wat de Inlanders daar van gelooven en bous 
den , daar na zal ik opfcbaffen een nader befchryvinge, 
etrokken uit de fchriften van Doctor Wilhelmus Pito, en 
rancois Pyrard. : 
Deze Zee-kalappa is geen Landgewas , *t welk by geval 
in, zee geraakt, en aldus ver[Leent zoude zyn, gelyk men 
Garcias ab Orta beeft avillen wysmaken, maar bet is een 
vrugt „die ind zee zelfs groeit , wiens boom , zoo ik niet beter. 
weet, is tot nog toe voor menfchen oogen. onbekent, en 
verborgen gebleeven. Want het is een abuis te meenen , dat 
bet een vrugt- zy van de Kalappus-bome., dewelke op de 
Maldiviffe Eilanden waffen , daar men groote en kleine 
Noten vindt, uit dewelke drinkbekertjes en kruidboorntjes 
tg werden , die men de onweetende voor de opregte 
cos de Maldiya opdringt. MER , 
Het voornoemde Zeegewas is t«veederlei , groote, en 
kleine , de eerfbe bet groofle , is de eigentlyke Cocus mals 
divieus 5 die in-’t gemeen. Cocos de Maldiva genaamt ; 
in't Portugees Coquo de Maldiva , by Doétor Pifo in 
zyn. Appendix tot Bontium , Coccos maldivica, en Nux 
medica Maldivenfis. By de Malyers Calappa laut; : 
Boa Paufengi, en Boafengi, " welk zy Lieden pronun- 
ticeren Bootjungi. By de Inwoonders van de Maldivis, 
zoo Pyrard getuigt, lavarcarre en Tavarcarze , welke - 
namen my [cheenen bedorven te zyn. In ^t Chinees Hayja, 
dat is Zec-calappa. Wan deze groote zoorte zal dit Hoofd- 
Jiuk fpreeken. De kleine zoorte is de Cocus melindanus; 
in't gemeen uit bet Portugees Coquinko genaamt, waar 
van in "t volgende Hoofdjiuk. Se 
Van am oorfpronk en geboorteplaatze verbalen, de 
Malyers , Chinefen, en ander Inlandfe Zee-vaarders, dat 
ze groejen aan cen boom , dieponder water , den Calappus- 
boom gelyk, wiens kruin zomtyds by geval gezien werd 
in flille bogten , en rondom bet Eiland Sumatra, inzon- 
derbeid in de bogt van Lampon, aan Sumatras Zuidzyde. 
Dog bier moet een fabeltje by gevoegt zyn, want ze zeg- 
gen, als men na dezen boom zoekt „ of daar na duikt, 200 
verdwynt by weder. i ces A 
De Moorfcbe Papen bebben nog een flimmer fabul , voors 
gevende, dat van deze boom maar eene in de weereld zoude 
zyn, ftaande in den afgrond van de groote Zuid-zee agter 
Fava gelegen, die ze Segara of Laut Kidol , dat is Zuid- 
zee noemen, waar voor in zommige kaartén kwalyk gt- 
Jcbreeven flaat Land Cidol. 
_ Den boom zelfs noemen ze Paufengi, dewelke met zyn 
kruin boven water fíaat. Op zyne takken woont een one - 
bezuisden Vogel Geruda, *t welk een Griffioen wil yn, 
die fnagts in deze Landen vliegt, nemende in zyne poten 
en bek een Olyphant, Tyger, Rhinoceros of ander groot 
Beeft, dat by na zyn nejt voert, na dezen boom trekkende 
Jtroomen van alle kanten, en de Scheepen, die ze mede flee- - 
pen, moeten daar eeuwig blyoen flaan, de menfchen van 
bunger vergaan, of den Geruda tot roof werden. 
„Hierom 
