218: | HERBARII AMBOINENSIS 
CAPUT NONUM. 
Cocus maldivicus minor , feu Cocil- . 
lus. Coguinho. 
‚Kf ajorem minoremque Calappam laut in prece- 
M denti defcripfimus capite , que nempe conge- 
neres funt , alia autem vel proprie minor reitat 
fpecies a prioribus maxime diverfa. Hec autem nux 
magnitudinem obtinet Caftanez vel majoris Dron , 
cum gluma cordiformis, ad unam nempe partem pla- 
na, ad alteram obtufe acuminata, & ad bina majora 
latera planiufcula, ad unum vero latus rotundum con- 
fpicitur foramen, quo pedunculo fuit nexa; acfi cor 
transverfale locatum eflet, aliz vero nuces iftud fo- 
ramen fuperius gerunt. Externe corticem habet ob- 
fcure cinereum , rugofum , & ex uniformibus fibris 
feu fubftantia conftructum , ultra pennam craffum , 
fub hoc nullum locatur Tampeerong, fed mox durus 
& corneus nucleus, parum trigonus, fere inftar obli- 
qui cordis , vel inftar decorticate vente Pinange. 
Si hic diflecetur, cavitas in eo detegitur, in qua pauca 
ftagnat lympha. 
. * Hujus nucis fubftantia fimul cum nucleo mollior eft 
cornu , femi digitum , vel ultra pennam craffa, ex- 
terne fpadicei coloris , interne ex pallide fufco & 
cinereo colore mixta, intermixtis tenuibus venulis, 
Cobram vel ficcatam Calappi medullam referens. In 
contrita odor faporque fortior eft, magisad cornu ac- 
cedens quam in majore Calappa laut. Arbor ejuszque 
ignota eft Eee , toti enim fructus in 
litus projeéti inveniuntur, aque rari quam Calappa 
laut, qui denotati funt in Figura litt. A. B. Co — 
Nomen. Latine Cocus maldivicus minor, & Cocillus, 
juxta Lufitanicum Coquimbo, quod denotat Calappum 
minorem , vocant quoque eum Coquos de melinde, & 
Me in das ilbas, quum e parvis & incultis deferuntur 
in à 
infulis. Malaienfibus ignotus eft hic fructus. 
Locus ejus eft ingens mare circa infulas Maldiven- 
fes & Sporades , ante oram Malabarenfem fitas, & 
qua a nautis inter Maldivas quoque numerantur 
turi itaque hi fruétus a mare projiciuntur in litor: 
iftarum infularum, Ceylonz , & Malabar, in ora Ze- 
phyrea , apud Sinenfes Cuyfay Cuynfay dicta, ac 
porro in Java & reliquis Orientalibus infulis meo ju-- 
dicio non inveniuntur, atque hinc Malayenfibus ig- 
notus eft , fed eo magis apud Lufitanos juxta oram 
Malabarenfem & Indoftanam habitantes. . eus 
Uus. Ejusdem habetur virtutis cum Calappa laut, 
tanquam primarium nempe medicamentum ad quevis 
venena exítinguenda , e que Ber vomitum ejicienga , 
ad ferventem feu biliofam Colicam fedandam in ardenti- 
bus febribus &refrigerandum , eodem fi adfümatür mo-- 
do, quo precedens indicat Caput, fique exterior gaftetur. 
pellicula, que corneo incumbit putamini, tum levis 
erfentitur acrimonia, fed non urens. Lufitani Goén- 
es hunc Coquinbo fructum quam maxime extollunt, 
quique ipfis dicitur Coquos de melinde, a quibus quod- 
dam accepi fcriptum de virtutibus Coquinbo agens fe- 
quentem in modum. T E 
Primo enim hic fupra porphyritim cum aqua te- 
rendus eft, & propinandus, quum Mordexy ei Cho- 
lera quis laborat, five junctus ipfi fit alvifluxus, five 
fimplex flatuum ru&us , five ut id compendiofe di- 
cam, contra quodvis aieo Ed qualis etiam ejus fit 
= u oe gece laborantes alvo ‘non mo- 
o relaxabuntur, fed etiam quevis difficult 
Choleram cauffat , ceffabit. a ZE WE 
Secundo conducit, diéto fi adhibetur modo cont 
an alvi tormina , & inteftinorum lancinationes; 
ve cauffentur per frigus five per calorem. © ` 7 
_ Tertio ingeritur , ut per unam alteramve fedem cün- 
fte acid vel biliofe ftomachi eruétiones tollantur, 
five he per nimium cibum, five per nimium potum 
ortum ducant. 
£O 
Quarto. 
Liber XVI. Caput YX, 
NEGENDE HOOFDSTUK. 
De kleine Maldwifkhe Cocus-noot. 
voorgaande Hoofdftuk be/chreeven , te weten die 
van een gellagt zyn , refteert nog een andere y 
eigentlyke kleine van de voorgaande merkelyk ver {chillende 
Deze is in de grootte van een Kaflanje , of een groote 
Pruim, met baar bolfter wat bariformig , te beten bd y 
cene einde wat plat, aan "t andere met een flompe Jpitze 
> 
D' groote en kleine Kalappa laut bebben wy in’ 
- 
en aan de grootfte twee zyden platagtig , aan de tene zyde 
ziet men een rond gat , daar ze aan den Deel vaft beeft 
geftaan , als of "er een Hert dwers daar aan zat dog an= 
dere bebben bet voornoemde gat boven. Van buiten beeft 
ze een donker-grauwe bolfter, ruig, van een dradige fub. 
ftantie gemaakt, ruim een [chaft dik , daar onder leidt geen 
Tampoerong , maar firaks een bard boornagtig pit, wat 
driehoekig als een fcbeef Hart , of als een gefchilde oude 
Pinang. Als ment zelve door/nydt , zoo vindt men een 
bolligbeid van binnen, daar in wat water Jcbuilt, 
. De fub[lantie van dit Nootje met eenen bet pit zynde 
is weeker dan boorn, een balve winger of ruim cen Jibaft 
dik, van buiten Kaftanje-bruin , van binnen uit ligt-bruin, ` 
en grauw gemengt met fyne adertjes daar tuffen , na Co. 
bra of gedroogt Calappus-pit gelykende. Aan’t gewreevene 
is reuk en fmaak wat flerker en boornagtiger, dan aan de 
groote Calappa laut. De boom is zoo onbekent als. de 
Ee pris a vus de gebeele vrugtenop ftrand 
gefineeten , en dat alzoo zelden als de Calappa la 1 
in de Figuur met A. B. C. ` ping a 23 
Naam. In ’t Latyn Cocus maldivicus minor, e 
Cocillus, na't Portugeefe Coquinho., % welk wil im 
kleine Calappus beduiden, dog xy noemen ze ook Coquos 
de melinde , en Coquo das ilhas , om dat ze vats kleine 
en onbewoonde Eilanden gebragt werden, br de Malyers 
is ze onbekent. s -iiny Aum, vpn) ay 
‘Plaats. Zyn plaats is-de groote zee omtrent de Maldis 
viffe Eilanden, en de Sporades, die woor de Malabaarfe 
 Kuft leggen, en by de Zeelieden mede onder Maldivas gen 
reekent werden. _ De rype dan werden door de zee uitge 
porpen op de ftranden van de voornoemde Eilanden; 
van Ceylon, en Malabaar , op de Weftkuft by de Chincefon 
Cuy/ay Cuyn[ay genaamt „nog op: Fava en: de werdere 
Oofierfe. Eilanden werd ze 1myns oordeels’ niet gevonden; 
en. daarom, is ze by de Malyers-onbekent. “Maar 200 veel. 
meet by de Portugeefen langs de Malabaarfe en Indöftaanfe 
Kuft woonende, : y = Sits dee ; 2910992 
Gebruik. Zy werd van dezelve kragt gebouden als de 
groote Calappa laut, namentlyk voor een Hoofd- Medicyn 
om. alderband. ingenomen venyn te dooden, en t zelde door 
t braken uit te werpen , bet beete of galagtige Kolyk te fil 
len; in brándige koortzen ze verkoelen, ‘gebruikt en inge 
nomen-als in ^t voorgaande Hoofaftur fiaat , als men t 
buitenfte velletje proeft , "t welk op de boornagtige fcbaal 
leid, 200 werd men een kleine feberpigheid gewaar, dog 
niet brandende. De Portugeeféti te Goa roemen deze Co- 
quitiho'zeer , die zeook Coquos de melinde noemen, van 
dewelke ik zeker gefchrift bekomen beb, de kragten van 
Coqüinho'aang aande: vervat in de volgende GE als 
I. Moet men dezelve op een Been met koud water wry- 
ven, en dan "t gewreevene innemen, als men de Mordex 
ofte bes Bord beeft., bet xy dat ze vermengt is met loffe 
afgank, of alleen maar met overvloedig loen van win- 
den » ofte in ^t. kort gezegt tegens alderbande Mordéxy ; 
boe die ook oan werkingemogte wezen, enzullen die geene, 
die geen ftoelgank bebben door voorfcbreeve inneming niet 
alleen den zelven krygen , maar zal ook alle mocjelykbeid , 
die °t bórd veroorzaakt , doen ophouden. —  — 
- 2. Is ze goet als vooren gebruikt om alderhande buikpy0, 
en krimping der darmen te verdryven , "t zy dat ze Der- 
vorzaakt is door koude ofte door bitte. a mier aa 
3. Werd‘ te ingenomen om door een of twee floelgangen 
alle uge ofte galagtige opwerping des mae, El 
maken’, “try dezelve opaverping door al te veel eeten of 
drinken oorfprenkelyk is. 
2 "2. 
