XII. Boek, IX.Hoofä. AMBOINSCH KRUIDBOEK, 
uarto. Valet dicto adfumptus modo, fi quis calida 
vel frigida laboret febri, fed obfervandum eft , ut 
contritus hic Cocus propinetur , quam primum quis 
fentiat febrilem paroxysmum, quum nullum dubium 
eft, quin cito homines ab ea liberentur, utiid fepius 
experti funt Goénfes: anno 1597. 
uinto. Preftat ftomacho ferventi , fique hinc ci- 
bus adfumptus evomitur. 
„Sexto. Contra quósvis morfus venenatorum ferpen- 
tum aliorumve animalium , immo contra ipfum Co- 
bre Capelle ictum , fique propinetur , fimul nucis fru- 
ftalum fauciato loco applicandum eft. 
Septimo. Quam faluberrimum eft, fi parturienti exhi- 
beatur, fed tum nux loco aque cum vino propinan- 
da eft. : 
O&tavo.. Etiam in ufu eft ad pedum cedema at tu- 
morem pellendum, fed uti mox dictum fuit, cum 
vino contrita. 
Alia porro fpecies Coquinho mihi oblata eft, que 
dicebatur vera nux Cocos de melinde effe, qux non in- 
tegra erat, fed fuperius lamella abfcifla erat, magnitu- 
dine ovi gallinacei vulgaris, fed paulo magis oblon- 
gum inftar integrz Pinange itam. Externe obducta 
erat rugofa , flavefcente, & lignofa pelle, quz tamen 
facile abradi poterat, quibusdam prominentibus figuris 
tanquam diftinéta, ac praterea tecta tenui flavefcen- 
te & fplendente pellicula. Interne penitus repleta 
erat fubftantia ficca & dura, coloris duri inftar Sube- 
ris, ac fere offea. 
Per eam decurrebant nigricantes burfule feu vefi- 
cule transverfales , quarum extremitates confpicie- 
bantur in exteriore pelle , qua abrafa fuperficies fuper- 
flua nigra erat, fique ulterius desquamebatur , gilva 
erat cum nigris venis feu characteribus diftinéta , nul- 
lus notabilis in ea detegebatur fapor, nec gravis ad- 
modum erat. 
Hic delineata eft cum lamella abfciffa, quum nun- 
quam integram eam viderim. Poffeffor erat dux Ger- 
manicus, pre feferens eam bene nofcere’, vocabatur- 
que Cocos de melinde , dicebatque inveniri licet rariffi- 
me fub aqua‘, in rupibüs marinis ante oram- Melin- 
des; que regio eft in Africe ora Orientali fita, ubi 
Lufitani mercaturam exercent, atque unde hzc Co- 
cos nux Goam & Zeylanam transfertur. Poffeffor hic 
nolebat eam dare de so inperialibus ob unicum ex- 
perimentum, quod dicebat cum ea inftituiffe. 
Eratque ejus rafura ex capite abfciffa preparata & 
proper puerperz, que per oéto dies fruftraneos 
pafia fuerat dolores partus, qua liberata fuit & par- 
tum feliciter enixa, ad quam rem prior Coquinho 
etiam laüdatur & adhibetur. `. => 
Cingalenfis quidam ex Zeylana, qui dicebat diu na- 
vigaffe in Maldivis, narrabat, arborem , que Coquin- 
ho proferebat , omnino Calappo fimilem effe, fed 
multo humilior hzc erat, nempe non ultra decem pe- 
dum altitudinem , fub. aqua in rupibus locata , ad 
profunditatem trium quatuorve orchiarum haud pro- 
cul a litore , fru&umque hunc Coquinho non ex ra- 
mis vel coma crefcere , uti alie Calappi nuces , fed 
ex radicibus , que partim fupra rupes nude & ele- 
vate erant, & quibus Coquinho inftar nodorum infi- 
det, quod. ulteriori examini aliis relinquo. `» : 
~~ A vero alienum haud mihi videtur, fi modo verum 
fit, Coquinhos arboribus increfcere , &non ex nudis 
fcopulis , eamque arbufculam effe fpeciem. Corallii 
nigri feu Calbabaar itam, fupra Cap. 2. defcripti , 
quum in ejus, ramis aliquando nigra etiam obfervan- 
tur bacce, inftar magnorum Piforum , que intus con-: 
cave funt, fed huic fententie repugnare videtur, ni- 
gum Calbahaar in iis locis, in quibus Coquinho cre- 
cit, faltem quantum novi ignotum effe. + 
Alium praterea fruétum ex Ternata accepi , qui 
tanquam Calapput laut ctiam miflus fuit magnitudine 
& forma trium nucleorum, qui in Lontari fruétu in- 
veniuntur , ceterum formam habebat oblongi cordis, 
cujus bina engufta latera planiufcula feu compreffa 
erant, tertia vero pars rotunda, fuperius: rotundum 
erat foramen, in quo brevia & firma feta locabantur, 
externe nigricans. In difleéta nuce nil nifi cavitas de- 
tegebatur, atque in ea tales cofte, quales fupra de Com- 
pari mange dite fuere, putamen fatis craffum erat, 
durum, & ex nigro cornei coloris, fine odore vel 
fapore. Inventa quoque fuit in Moluccenfi mari, ve- 
Tus autem locus mihi ignotus eft , atque hic proponitur 
ad ulterius examen, ejus itaque nullam dedi een 
2 no 
219 
4. Is ze goed op voorfchreeve manier ingenomen; als een 
perzoon den beeten of kouden koorts beeft , dog dit dient 
waargenomen te werden, dat men den koorts maar voea 
lende, terftond de gewreevene Cocos indrinken , wanneer 
ook niet te twyffelen zy , of dexelve zal de menfchen da» 
delyk verlaten - geint bet in den 1597. Fare bier in Goa 
ese is. 
5.. Jr ze goed voor een, die een verbitte ma. 
daar door de gegetene fpys uitwerpt. ee 
6. Tegens alle venynige beeten van Jlangen als ander 
ongedierte , ja tot de Cobra Capella in kluis , moetende 
by "t innemen een weinig van de Noot op den gebeeten 
plaats ook gelegt werden. 
7. Is dezelve zeer beilzaam een vrouw in te geven, die 
in Barensenood is, dog dan moet de Noot in plaats van 
water met wyn ingenomen werden. Mids! 28 
8. Dient xe ook om de zugt of dikkigheid der beenen te 
verdryven, mits als voren met wyn gewreeven zynde, 
Nog een ander zoorte van Coquinbo is my getoont, "t 
welk men zeide de regte Cocos de melinde te zyn , des 
welke niet beel , maar boven een ftuk afge/needen was, in 
de grootte van een gemeen Hoenderéi , dog wat lankwer= 
piger, gelyk een gebeele Pinang tam... Van buiten was 
zy bekleed met een rimpelige , bleek-geele , boutagtige buid, 
die men egter ligt [cbrapen konde, met eenige verveve fi- 
guren als uitge|leeken , en daar boven met een dun bleeke 
geel en blinkend velleke bedekt, ‘Binnen was xy gebeel 
uitgevult met een drooge , barde fubftantie, van couleur 
bard als kurk, en fchier beenagtig. ` 4 
Door dezelve liepen zwartagtige beursjes of blaasjes 
over dwers leggende , wiens uitgangen men zag in de 
buitenfte buid, dezelve buid dree zynde, was de 
rejteerende vlakte zwart, en als men verder daar in wreef, 
zoo wierd ze vaal met zwarte aderen, of kara&eren ge- 
Jbrikkelt , daar was geen merkelyke fmaak aam , en de 
zwarte niet boven mate. 
Hier nevens is ze uitgeteekent met een afgefneeden boofd, 
dewyl ik ze nooit gebeel gezien beb. Den Kama zynde 
een Duits Officier , die ee goede kenniffe daar 
van te bebben „noemde ze Cocos de melinde, en zeide, dat 
ze gevonden werden, ‘boewel zeer zelden onder water, op 
de zeeklippen voor de Kuft van Melinde, een Koninkrykop 
Africaas Ooftkuft, daar de Portugeefen bandelen , en waar 
van ze deze Cocos na Goa en Ceylon brengen. Den Eige- 
naar wil deze voor geen vyftig ryksdaalders miffen , wegens 
een eenig experiment , dat by zeide daar van te bebben. 
Het welk was, dat bet fcbraapfel daar van zynde bet 
afgenomen boofd , ingegeven, een vrouw gebolpen bad ; die 
agt dagen in vergeefze Barens-noot gelegen badde , waar 
toe men de eerflgenoemde Coquinbo ook roemt. 
Zekeren Singalees van Ceylon, die zeide lang inde Mal- 
divas gevaren te hebben y. wifte te verbalen, dat den boom, 
die de Coquinbo draagt ,. t'eenemaal de Kalappus-boom ges 
lyk zy, dog veel lager van gewas, namentlyk niet boven 
tien voeten boog , onder water op de klippen ftaande , drie 
en vier vademen diep SE verre van firand., dat ook de 
Coquinbo niet aan deszelfs takken of kruin groeide , gelyk 
pita Kalappus-noten , maar uit de mul» ba 
die ten deele boven de klippen bloot ftaan, en daar aan de 
Coquinbos als knoeften zitten, °t welk ik dan tot onder- 
zoek aan andere overlate. ` SR 
Het komt my niet onwaarfchynlyk voor, indien 't maar 
waar is, dat deze Coquinbos aan boompjes , en niet uit 
bloote klippen groejen, dat bet zelve boompje een zoorte zy 
van t zwarte Koraal, of Calbahaar itam, bier boven 
Cap. 2. befcbreeven , dewyl men zomtyds aan deszelfs tak- 
ken ook eenige ronde befien vindt, als groote erweten , die 
van binnen bol.zyn, waar tegen egter fcbynt te firyden, 
dat bet zwarte Kalbabaar in die plaatzen , daar de Co- 
quinbo groeit , immers zoo veel ik weet onbekent is. 
Nog een. ander vrugt beb ik uit Ternaten gekreegen , 
mede voor een zoorte van Calappa laut gezonden, in de 
grootte en fatzoen van de drie korrels, die men in de Lon- 
tar vrugt vindt, anders van gedaante als een langwerpi 
bert , daar aan de twee fmalle zyden wat plat of gedrukt , 
de derde rond pad it fon op was €— gat, daar in 
korte en flyve borftels ftonden y van buiten zwartagtig. 
In de pb vindt men niets dan een bolligbeid en 
daar in zoodanige ribben, als boven van Comparmange 
gezegt is , de fcbaal was redelyk dik, bard, en zwart s 
boornverwig , zonder reuk of fmaak. Zy is mede in de 
Molukfe zee gevonden , dog de regte plaats is my onbekent, 
en werd bier gezet tot nader onderzoek , bebbe dierbalve 
geen figuur. daar van gegeven. 
bi 
Anno 
