232 
Hunein finem quidam fumunt album & nigrum Ac- 
carbarium cum rubri Sandali anatica parte fupra pot- 
phyritim contrita, que pulpa per aliquot dies cum 
aqua An Geen , & etiam adhibetur in miétu cruento 
& dolorifico in Gonorrhea & Dyfuria. Contra He- 
moptoen $e tuffim cruentam, que ex acti oritur mate- 
rie, & alicui ab exteriore caufa adlata eft, iftis Accar- 
bariis jungendi funt dentes pifcis Doejon, fimul cum 
aqua contriti & propinati. ` 
. Ceraimlauenfes, & incole infularum ad Eurum fita- 
zum iis quoque utuntur contra Cephalalgiam ex ardore 
“vel folis &ftu ortam, cum aqua contritis & propinatis , 
unde levis fudor oriri debet, fi boni fit fuccellus. 
‚Hoe: aliaque ‘Accarbaria faxofa neutiquam more Phar- 
macopgorum in, mortariis eneis contundenda funt, 
unde ingratum aheneum conquirunt faporem , & vo- 
mitum.cauffant. 4432.32 0 rel 
Hoc comprabatum fuit mira cura, quàm bini mili- 
tes inftituere volebant, quorum unus audiverat in do- 
mo mea, album Accarbarium adhiberi contra febres, 
ui itaque hoc in mortario «neo contundebat , fuoque 
bei id femel bisve exhibebat , qui laborabat febri, qui 
hinc quam vehementiffime vomebat , nec ejus ullam 
dolin arplius volebat affumere ob ingratum faporem , 
quem in faucibus cau(fabat , febris autem ceflabat , & 
hinc .éjus.focius tanquam. Medicus putabatur artem 
egregie callere. „Ipfius febris fine dubio ortum duxe- 
rat ex. ventriculo dcpravato , que fimplici vomitorio 
erat.curandà, quod hic cafu per Accarbarium faétum 
eft, quodque vim iftam vomitoriam per /Es adtraxerat. 
+ Hoc itaque , cunéteque plante marine, quas pro- 
pinare quis vult, fupra planam, duram, & paulo ru- 
gofam, porphyritim conterendz. funt fimplici modo 
in aqua, quz continuo per canalem effluere debet in 
cyathum, atque tum fic ingeritur. ^ > i 
; " Hunc in finem optimz cenfentur tales cinerez por- 
ies ue ex Sumatra deferuntur , Batu aljchi, 
h.e. lapis At/chinfenfis di&us, & de induftria inhunc 
formantur finem, fuperne tanquam theca plana cum ora 
levata, & apertura feu canalis ad fuperiorem feu an= 
ftiffimam partem. Huncin finem etiam valent frufta 
‘Mortavarie , que ad internam partem rugofa funt in- 
ftar: pellis Lamii pifcis. 
Ternatenfes antea folebant ex albis Accarbariis pri- 
mum locum dare Accabario pelagio, quodque in tam 
caro habebant pretio , ut non minus quam duplici pon- 
dere argenti vellent mutuare ; hodie autem amplexi 
funt fententiam Tidorenfium , qui cinereum lignofum- 
que Accarbarium pro optimo cenfent , uti fupra ex Ca: 
> 7 
pite 14. patet. 
osos Fabula Ofuogefina quarta 
Accarbarium exhibet album , feu pati vulgare A. 
B. eft idem ex profundo maris, quod optimum cenfetur, & Pe- 
iun. diti. cos AE man Cos an giet HI 
C. idem eft, in qno nigrum prevalet albo.. 
D 
OBSERVA 
Accarbarium hoc album, Corallii quoque fpecies eft; voca- 
. turque Vor aban geniculatum a Boerb, Ind. H L. 
: Bet, pag 4. & Corallium articulatum Imperari Hift, pag. 809, 
Hyppuris faxea a Clufio exotic. pag. 124, &c. TEE 
p. 5s 
Ad YA 
CAPUT 
TIO. 
HERBARIIAMBOINENSIS ` Lie XI. Caput XVI 
Hier toe nemen zommige wit en zwart Kalbabaar met 
roode Zandel, elks even veel, op een Sleen gewreeven en 
3 
eenige dagen met water gedronken , "t welk men ook e, `. 
bruikt im*t bloedige en pynelykeawateren , by de Go : 
en Dyfuria. Tegen bet bloed-fpouwen E bs sie goe 
„ten, dat van fcherpe materiekomt , van buiten iemand bw. 
- gebragt, moet-men by de voornoemde Kalbabaars voegen 
> 
de grootte tanden van den vis Doejon, tz 
gesirerven m gedronken. bee aped 
e Ceramlauwers , en Inwoonders van d j 
Eilanden gebruiken * ook tegens boofdpyn , vrai 
en, zonne brand komt , met water gewreeven en i 
nomen, `t welk een klein zweetje verwekken moet „als "n 
belpen zal. Men moet dit, en alle. fteenige Kalbabaars 
geenzins na,onze Apotbeekers manier in koopere Pyzels 
Jtampen , waar door ze een leelyken kooperen fmaak Be 
men, en braken verwekken. vA: 
. Di is geprobeert in een klugtige kure, onder twee Sol- 
daten gepractizeert., van welke de eene boorende in mw 
buis ,, dat witte Kalbabaar tegens de koortze- gebruikt 
„wierät, "b zelve in een kopere L^y[el ftampte ,- en Zyn Kame 
meraad een reis of twee.daar van ingaf , die de koortze 
badde, dewelké daar op aaneen. flerk. braken geraakte, en ` 
_daar van niets wilde meer innemen, wegens. zjn leel 
Jmaak , die bet in de keel maakte. Dad pei ee 
bem., en zyn Do&oor kreeg de.maam, dat by dekonjt fiks 
badde.. Zyn koortze onftoñt. buiten twyfel uit een ver. 
quilde maag , die met. een enkeld vomityf was te 
geweeft , "t welk bier by geval door ^t Ge tie 
is, bebbende.de brakende kragt van ’t kooper. aangenomen, 
Men moet dan dit, en alle Zeegewaj]en , die men ‘innee 
men wil, op een viakke,, barde,, iof watruigen Deen ar, 
ven, en dat met enkel.avater , ^t zelve telkens dooreen 
“geute laten afloopen in een E "L welk men 200 abe 
Hier toe werden voor de besten gebouden zoodanige grau- _ 
we fteenen , die men van Sumatra brengt, Bata atíchi, 
dat is Atfchinfle fteenen genaamt , en expres tot dezen 
einde gemaakı werden, boven als een. vlak bakje, meteen ` 
‘verbeeve rand rondom, en een, openinge of geutje aan” 
voorfte of /malfte eind. Hier toe pe dt Gite Së 
gebrooken Martavanen, dewelke“aan; de binnenzyde ruig 
zyn, als een Hajevel. E j 
De Ternatanen plagten voor dezen onder de witte Kale 
babaars aan "t Accarbarium pelagium den voorrang te 
Segen, Zynde daar mede zoo duur, dat men "t niet min- 
der dan tegens dubbeld gewigt zilver. uit hunne handen 
„beeft konnen krygen. Dog bedendeags hebben ze aangenoo- 
men bet gevoelen der Tidoreefen ,. dewelke bet grauwe bout 
agtige Kalbabaar voor "t befte bouder: , gelyk boven in’ 
‘veertiende Hoofaftuk te zien is. 
De vier en Tagtigfte Plaat 
Vertoont by letter A. het witte Kalbabaar , ofte het gemeene 
__ Pati genaamt. ; 
B. is het zelfde, uit de diepte der Zee gehaalt, ‘het geen-het 
' befte gehouden, en het Zee-Accarbaar genaamt wert, 
. C. is het zelfde, waar aan meer zwart dan wit is. 
AANMERKING 
Dit witte Kalbahaar is mede een zoort van Koraal, en wert 
« genaamt witte géleedde Koraal van Boerb. Ind. H. L. Bat, 
«pag. 4: e geleed Koraal van Imperat. Hiftor. pag. 809. en de 
Wes 2] fleenige Hyppuris van Clufius exotic. pag. 124. &c. 
Sit 
