246 
Arbufcule minores, non ultra digitum alte , non 
lures gerunt quinque fexve fructibus, quam natura- 
iffime Antophylla referunt magnitudine, coloris ex 
fafco violacei , excepto quod externe nimis rugofa 
ac profunde ftriata fint. Majores autem arbufcule non 
tam accurate Antophylla referunt, quum majores mi- 
noresque fru&us promifcui funt. 
Hujus & alia peculiaris obcurrit fpecies, quz plura 
gerit brevia Antophylla, non femper in triangulo po- 
fita, capite lare & acute finuofo inftru&a, uti & om- 
nes rami profunde ftriati & rugofi funt , externe nigri, 
interne albi, venofi, & faxei inftar alius Corallii. 
Hzc nigredo per pluvias Ee, abluitur, fed 
tamen profundis inheret ftriis, unde & hee planta 
cinerea & fordida eft. 
Hzc arbufcula tribus gaudens ramis mihi in men- 
tem ducit Sinenfe verbum Sanbo fuy, quod tres quo- 
que denotat ramos , quo Sinenfes verum Corallium 
rubrum denotant , atque hoc per totam Sinam & Ja- 
-poniam in magno eft pretio, licet in tota non crefcat 
prm & per Europzos adfertur in granis & ramulis. 
Hoc nomen: Corallio tribuunt; quum ex ipforum re- 
latu cun&i ejus rami quam incurvi & intricati etiam 
fint, femper ad extremum in tres terminantur apices, 
uod tamen in Europzo Corallio non ita precife ob- 
ervatur.- Hinc dubito , an non ifti nationi faétitium 
obtrudatur Corallium , licet adfirment Sinentes , ta- 
lem Coralliorum arborem tribus gaudentem ramis , 
feptem pedes altam alicubi in Sina oitendi, ac prete- 
rea narrant, talia Corallia reperiri in Sinenfi mari circa 
periculofam infulam Lamho. 
Nulla porro pars binarum memoratarum Caryophyl- 
lacearum plantarum in ufu eft neque ad medicinam ; 
neque ad Calcinationem. ‘Prime fpeciei elegantiflima 
eliguntur tubercula, quibus infident Caryophylla di- 
og árticulum longa y & regulariter fibi invicem adpo- 
ti, que a curiofis tanquam rare fervantur res. Se- 
cunde fpeciei tales fumuntur arbufcule vel ramuli, 
qui diftinctiffima referunt Antophylla, ex fufco rubra, 
in triangulo pofita. Reliqui vero rami, ex mari pro- 
duéti, ac plerumque nigri, nec per infolationem al- 
befcentes in ullo funt pretio, atque praterea pedes 
Ces? maxime ledunt, fi quis fupra eos pedibus:ince- 
at, inftar vitri enim fcindunt, & in ramenta diffiliunt. 
Huc quoque pertinet alia fpecies, quz potiffimum 
invenitur in litoribus Loehcex’, funtque multi ramuli 
cancellarum modo coricreti ;'fed vagi, ita ut magna 
interftitia fuperfint , fed omnes albiffimi funt , pro- 
funde fulcati, & acute fcindentes, & parum intorti 
inftar Dechant penidii, nullius quoque ufus, & pedi- 
‘bus noxii. . i T d 
Legitur in Epbemer. Acad. Curiof. ad. annum 1684. 
. ebferv. 190. Foannem Facobum Wagenerum in montanis 
‘Elegeri locis circa Tigurum lapillos inveniffe , omni- 
` noreferentes Caryophyllos aromaticos , atque hos effe 
albos & duriffimos, ‘ex ejus opinione in monte ifto 
fabricatos, quod fane nature miraculum eft, que non 
modo in Amboinenfi mari Caryophyllos, uti fupra 
"indicatum eft , norit reprefentare per Corallina hec 
faxa, fed etiam ipforum formam in Helveticis mon- 
- tibus poteft procreare. 
*N B. Horum Caryophyllorum & Antophyllorum marinorum, 
ut & fubfequentis Reticuli marini mentionem quoque facit 
Valentinus in India literata pag. 508. ac Buttnerus de Coral. 
lis: marinus paz. 13. eflque Milieporus & Porus matronalis 
Ingerati Hifl. nature pag. 817. & 818. 
CAPUT 
KC) 
HERBARIIAMBOINENSIS. 
Liber XII. Caput XXIV, 
De kleine boompjes bier van, die niet boven een vinger 
boog zyn š en niet meer dan vyf of fes vrugten bebben 
verbeelden zeer naturel de Moernagels , van grootte en vio- 
let-bruine couleur, bebalven dat ze van buiten te ruig en 
diep geftreept zyn. Maar de.grootere boompjes vertoonen 
de Moernagels zoo accuraat niet, vermits daar groote en 
kleine vrugten door malkander loopen. 
Zoo beeft men ook nog een byzonder zoorte bier van , die 
veel korte Moernagels beeft , den driefpronk altyd niet ob- 
Jerverende, breed van boofd „en fcberp geplooit , gelyk ook 
al de takken diep gejtreept, en ruig zyn , van buiten zwart, 
van binnen wit, aderig , en fieenbard als andere Kraal- 
fieen. Deze zwartigheid werd wel eenigzints door denre- 
gen afgefpoelt , maar blyft egter in de diepe ploojen zita 
ten „waar door dit gewas graauwagtig en ongezien werd; 
Dit drietakkig boompje brengt my in gedagten , bet. Chi- 
neeje woord Sanho fuy , * welk mede drie takken betee- 
kent, waar mede de Coineefen de regte Bloedkoraal benoe: 
men, zynde door gants China , en Fapan > in groote age 
ting y ‘boewel ze in gebeel Ooftindiën niet en valt, egter 
door de Europianen met korrels en takken genoegzaam daar 
in gevoert word. Dezen naam geven ze bet Koraal, om 
dat na baar zeggen alle deszelfs takken boe krom en vere 
wert dat ze loopen , aan 't uiterfte altyd in drie fpitzen 
eindigen , "t welk men egter aan ’t Europiffe Koraal zoo 
precies niet obferveren kan. Daarom twyfel ik, of aan die 
Natie niet wel een gefabrifeert Koraal daar onder geftoken 
zy, boewel ze baande bouden , dat een zulke drietakkige Kox 
raalboom Zeven voeten hoog ergens in China getoont werde, 
en daar en boven verbalen, dat zoodanige Koralen gevon- 
den werden in de Chineefe zee, omtrent bet periculeuze 
Eiland Lambo. : 
Voorts is van de twee bovenftaande Nagelformige Kraal- 
gewa/Jen niets me > nog tot ‘Medicyn nog tot 
Kalkbranden. Van de eerfte zoorte neemt men de mooifte 
heuveltjes, daar aan de Nageltjes wel een lid van cen vin- 
ger lang zyn, en gefchikt GG malkander flaan, om. 
tot rariteit te bewaren. Van de tweede zoorte kiefl men 
zoodanige boompjes of takjes „ die de duidelykfte Moerna- 
gels verbeelden , bruin-rood zyn , en in een driefprong Doan. 
Maar de andere takken, die uit zee gebaalt, meeft zwart zyn, 
en door bleeken niet willen wit- werden, zyn niet geagty 
en daar en boven zeer {chadelyk voor de voeten, als iemand 
daar op trapt, want bet fnyt en fplintert-als glas. — > 
Hier toe \beboort. nog een ander zoort, dewelke meeft 
gevonden werd op de firanden van Loeboe , zynde veele 
takken traaljes gewyze door malkander gegroeit, dog wat 
ydel, zoo dat "er groote garen tu[fen blyven, alle fpierwit, 
diep gevorent , en cberp nydende , ook een weinig gedraait 
als penytzuiker, mede van geen gebruik, en [chadelyk voor 
de voeten. : ; E 
Men leeft inde Ephem. Acad. Curios. ad annum 1684- 
obf. 190. dat Johann. Jacob. Wagener in de Bergleger, 
Zurg-fleentjes gevonden beeft , t'eenemaal verbeeldende de 
Specerynagelen, dog dat bet witte en zeer barde fleentjes 
waren, na zyne meenig in dezelve Berg ma gebootft , ‘t° 
welk zeker een wonder is , dat de natuur niet alleen in 
de Amboinfe zee, de Nagelen als bier boven gezegt , weet 
te verbeelden , in de Kraalfteenen, maar ook derzeloer 
gedaante in de Switferfe gebergten weet voort te brengen. 
N. B. Van deze Zeenagels en Moernagels, als mede van het 
- volgende Zeenet maakt mede gewag Valentyn in zyn gelet- 
tert Indien pag. 508. als mede Buttnerus overde Zee-Coralen 
pag. 13. en is de Milleporus en de Porus matronalis van Inpe- 
ratus Hifl. natur. pag. 817 & 818. 
ert 
