248 
Depurati albefcunt , & inftar faxi indurefcunt, fed 
ui diu per litora devolvuntur , obtufi funt, cinerei, 
& eo magis lapidefcunt. Plurimi plani incumbunt ru- 
pibus Corallinis , locum non mutantes , licet iplis 
non fixi fint, videturque hifce productis mediam tri- 
buendam effe naturam inter faxum & Zoophytum , 
quum fub aqua cum adherente muco inftar aliorum 
Zoophytorum videntur vivere , nec tamen tam com- 
pleu funt veris Zoophytis, que viventem & moven- 
tem vim diftinétius reprefentant. Alioquin hzc faxa 
habenda eflent pro fceleto femi viventis Fungi. 
Secundo.. Fungus faxeus oblongus, a precedente haud 
multum differt, excepto quod.ex rotundo oblongus 
& multo major fit, unum nempe & fesqui pedem lon- 
us , femipedem latus, fubtus concavus , fuperius alto 
& elevato. dorfo notatus, & juxta id fulcatus, ex quo 
plice undique ad oras excurrunt. Quidam longi & 
angufti funt, quosdam habentes finus & elevatum 
caput nec altum dorfum , optime referentes prore- 
entem vermem vel limacem , quidam elevatiffimi 
unt, & fubtus concavi inftar crateris , quum inver- 
tantur. Org in hac fpecie elegantius fimbriate funt 
& fubtilius excavate quam in priore , fed non tam 
album conquirunt colorem ad infolationem , fub aqua 
obduéti fant fimili muco, qui mox deliquefcit, quum 
extrahuntur. Laxe etiam Corallinis incumbunt faxis, 
nec locum mutant. ` : 
"Tertio. Mitra polonica , Belgice Poolfche Mutzen. 
Similes funt faxei Fungi, altius elevati prioribus, ‚ac 
reterea variis eminentiis & tuberculis inequales, & 
acutis plicis armati, que non tam inregulariter de- 
currunt, parumque fpinulofz funt. Intus quam maxi- 
me concavi, & ob copiofas obtufasque fpinulas fpi- 
nulofi , ita ut vix tractari poffint , fubftantie faxez, ac 
duriffimi „per infolationem non albentes „fed fordide 
cinerei funt. Quidam fine tuberculis tam alti & ele- 
vati funt , ut veram referant Campanam , digitum 
circiter craff, nihilominus tamen duriffimi , & foni- 
tum edentes, «ac primi optime mitram zmulantur Po- 
lonicam, & tales pileos, quales naute gerunt, ac 
plerumque tante magnitudinis, ut capiti inponi pos- 
fint, quidam aquam continent; alii non, fi in inverfis 
aqua effundatur. 
Nomen. Latine Fungus faxeus , vel Greco verbo 
Mycetolitos „ quod nomen prime propre competit 
fpeciei. Malaice Carang culat, h. e. Fungus lapidéus. 
Secunda fpecies dicitur Fungus faxeus oblongus, atque 
fub hoc pumeratur Limax faxea - Malaice Batu baru- 
dan , quum adhibetur ad radices radendas. Tertia fpe- 
cies vocatur Mitra polonica , & fub hoc comprehen- 
ditur Campana faxea, Belgice Pool/e feu Gedrummelte’ 
Mutfen. Malaice Carang carpoeffa , feu Carpoeffa batu, 
Locus & Ufus. Ubique circa Amboinenfes inveniun- 
tur infulas, fed in nullo peculiari funt ufu, excepto 
quod fecunda neisi tales eligantur, que diuin litore 
decubuerunt, fatis infolate & femi obtufe funt, qui- 
bus muliercule utuntur, ut ad acutas plicas virides 
quasdam radices & fructus radant vel poliant, uti Zin- 
giber viride, Curcumam , viridem Limonem Nipis, 
qui pro condimento preparatur , fed cavendum eft 
recentia faxa, plenas habentia plicas, ad hoc opus 
adhibere , horum enim plice papyri tenuitatem ha- 
bent, inque ramenta diffiliunt inftar vitri. 
‘ Ceterum omnes he fpecies tanquam aliquid rarum fer- 
vantar, préefertitn fi plice elegantibus fimbriis ad nor- 
mam denticulati limbi operis acicularum ornata funt. 
Mitre Polonicz a Sinenfibus etiam eftimate funt, 
quoque rugofiores & tuberculofiores funt , eo majori 
ab iis habentur in pretio , proponunturque ab iis inftar 
monticulorum naturalium ante Idola, quibus femper 
rariffimas , quas conquirere poffunt, obferunt res , at- 
que in ipforum fulcis inponunt candelas thuriferas. 
autz, aliique, quorum opus eft in maris limbo 
ambulare , anxii funt hos calcare Fungos, quum pe- 
des vehementer ledunt & lacerant >» fruftaque ipfis 
tanquam vitri ramenta inherent. : 
` Carol. Clufius libr. 6, exotic. Cap. to. ‘tres quoque 
defcribit Fungi faxei fpecies , quas ex aliorum relatu 
dicit crefcere partim in mari , partim in Nylo, qui 
ultimus locus mihi fufpeétus eft , quin deberet effe in 
ejus oftio , ubi aqua marina adfluit, & ingentes locan- 
tur fcopuli. : 
Nam 
_ bard. van fubftantie , 
 HERBARIIAMBOINENSIS Léier ZIL Caput XXVI, 
De fchoongemaakte werden wit, en Jleenbard , maar de 
welke zeer lange op ftrant rollen, werden ftomp, graauw, 
en verficenen boe langs boe meer. De meelte leggen plat 
op de Kraalklippen , van plaats niet veranderende, al zyn 
ze daar aan niet vaft , en het Jchynt, dat men deze gewas- 
Jen een middelnatuur moet geven, tuffen [teen en Zoopby. 
tis, om dat ze onder water met baar aanbangende Slymals 
andere zeequallen fchynen te leven, en egter nog 200 vol. 
komen niet zyrt als de regte Zoopbyta bebooren te ZY, die 
de levende en roerende kragt duidelyker vertoonen. Anders 
moe[le men: deze fleenen voor een geraamte van een balf 
levende Fungus bouden. 
2. Fungus faxeus oblongus , verfcbilt van. de voor. 
gaande niet veel, bebalven dat by uit den ronden , lang- 
werpig , en veel grooter werd, te weten een en anderhal- 
ve voeten lang , een halve veet breed, van onderen bol š 
boven met een booge verbeve rugge , en langs de zelve een 
kloove, van waar de ploojen rondom na de kanten loopen, 
Zommige zyn lang en [mal „met eenige bogten, eneen ver- 
beeve boofd, niet boog van rugge , zeer wel verbeeldende 
een kruipende worm of een wegflakke , zommige zjn zeer 
boog, en van onderen bol, gelyk diepe bakken, als men ze 
omkeert, De ploojen aan deze zoorten zyn frajer gekant , 
en fubtielder gefneeden dan aan de voorige , dog werden 
zoo wit niet in "t bleeken, onder water zyn ze met: dierge- 
lyke flym bedekt, die dadelyk weg fmelt , als men ze uit- 
baalt. Zy leggen ook los op de Kraalklippen , en verans 
deren van plaatze niet. 
3. Mitra polonica , in " Duits Poolfche Mutfen; 
Zyn diergeiyke fleenen Fungi, nog booger verbeven dan 
de voorgaande, en daar en boven met verfcheide bulten 
of beuveltjes oneffen , en met fcherpe ploojen bezet, die 
zoo ordentelyk niet loopen , ook wat fteekeliger zjn. Van 
binnen zeer bol , en wegens de veele flompe doorens mede 
Sleekelig , zoo dat men ze‘ kwalyk bandelen kan, Jeep, 
door geen bleeken wit. wordende A 
maar blyven leelyk graauw. Zommige loopen zonder bula 
ten zoo boog, dat ze een regte klok verbeelden , omtrent 
een vinger dik, niet te min zeer bard, en klinkende; de 
eer fade gelyken zeer wel de Poolfcbe Mutfen, of 
ook Drummelte Mutfen , die de Matroofen dragen , gemeene 
lyk zoo groot , dat men ze op't. hoofd- zetten kan, zommige 
bouden water , zommige niet , als men in de omgekeerden 
water giet. 
faxeus oblongus, en dear onder de Limax faxea ; in ’t 
Maleits Batu barudan , om dat men ze gebruikt om groene 
wortelen daar op te raspen. De derde zoorte biet Mitra 
paana en daar onder de Campana faxea, int Duits 
oolfe of Gedrummelte Mutfen; in’t Maleits Carang 
carpoefla, of Carpoefla batu. gs 
Plaats en Gebruik. Men vindt ze overal rondom de 
Amboin/cbe Eilanden , en werden tot niets zonderlings 
gebruikt , bebalven dat men van de tweede zoorte neemt 
zoodanige, die langen tyd op ftrant bebben gelegen, ter de- 
gen uitgeverft, en balf ftomp gefleepen zyn, die de vrouwt- 
jes dan gebruiken om tegens die fcberpe ploojem eenige 
groene wortelen en vrugten klein te raspen , of effen te 
maken, als groene Gember, Curcuma, groene Limon Nipis, 
die men tot bet inleggen bereiden wil, Maar men moet zig 
wel wagten , verfche leenen , die haar volkomen ploojen 
nog bebben, bier toe te nemen , wiens ploojen zoo dun als 
papier zyn, en in flukken /pringen als glas. ` 
_ Anders werden alle deze zoorten tot rariteit bewaart , 
inzonderbeid als de ploojen met fraaije kanten na "t fate 
zoen van Speldewerk verciert zyn. 
Drummelte Mutfen zyn by de Chineefen ook wel ge- 
wilt, boe ruiger en met meer bulten , boe booger ze die 
agten, zetten dezelve als natuurlyke bergkens voor bunne 
ifgoden of Foosjes, aan die zy dog altyd bet raarfte pre-* 
Jenteeren, dat ze krygen konnen , boven op in de klove plan- 
tende.eenige rookkaarsjes, 
De Viffers., en andere, die in zee moeten wandeleh , zyn 
mede hange op deze Fungos te trappen , dewyl ze de voe- 
E ja door/nyden, en de ftukjes als glas daar in laten ` 
eeken. 
Carol. Cut Lib. 6. exotic. Cap. 10. befcbryft ook drie 
zoorien van den Fungus faxeus, die by uit bet verbaat 
van andere zegt te groejen , ten deele in de zee, ten deele 
in de Nyl, aan welke laatfte ik zeer twyffele, of bet moefte ` 
in de mond van den Nyl zyn , daar bet zeewater komt, en 
groote klippen [Laan. 
Want 
