XII. Boek. XXIX. Hoofdft. 
vix dignofci poffint. Tempore autem folidiores funt, 
duri, & graves, quum fundum petunt, & peculiarem 
faxorum conftituunt fpeciem. 
N. B. De hoc etiam vide Valent. Ind. Literat. pag. 509. No. 4. 
& Imperati Hifl. natur. pag. 833. & 834. 
AMBOINSCH KRUIDBOEK. 
» 
253 
van buiten effen werden, met Schulpen en lankbalzen zoo- 
danig begroeit , dat ze qualyk te bekennen zjn. Meter 
tyd werden ze mafief , bard > En zwaar, Wanneer zezin- 
ken, en een byzonder flag van Jleenen maken. 
N.B. Over deze Steen ziet mede Valentyn in zyn gelettert 
Indie pag. 509. No. 4. en Imperatus in zyn Hiftorie der Na- 
tuur pag. 833. en 834. . 
CAPUT VIGESIMUM NONUM. 
Bafla marina. Bafta laut. 
defcripte funt claffes , quarum prima mixtam 
habet ligni & faxi naturam, altera penitus fa- 
xofa eft. Tertia jam fupereft, que utriusque nullam 
gerit naturam, fed fpongiofa eft, cujus quatuor mo- 
do defcribemus fpecies , quum relique ad has referri 
poflunt. : ; 
Prima fpecies eft Bafta marina, que extenfa inftar 
panni eft planta, fed texturam habet crafüiffimam in- 
ftar crafle femique obfolete Baftz , que fpecies eft 
panni rudis Indici cum Indigo tin&i, coloris ex cœ- 
ruleo nigricantis. Inftar Flabelli extenfa eft, fed hu- 
mida , & ad oras in multas inzquales lacinias diftinéta, 
fere inftar foliorum Socci. Inferior ejus pars firma eft, 
fed lacinie flaccida funt , ipfiusque textura compos. 
H* "usque bine primarie plantarum marinarum 
fita eft ex multis cancellis, que oras gerunt acutas, . 
& in medio pellucide funt, craffitie vulgaris panni , 
fub aqua mollis & mobilis eít inftar folii, coloris ob- 
{cure rubentis, fed fupra aquam mox nigrefeit , ob-: 
fcure rubens tamen. color in.cancellis detegi poteft, 
fi luci obvertantur. Supra aquam etiam exficcatur fir- 
ma, laciniis paululum convolutis, tota vero planta: 
aliquando corrugatur , & lacinia fragiles funt , inaqua. 
vero macerata iterum mollefcit & fefe expandit; in- 
ferior pars crafliffima eft,- ibique caudicem format 
brevem , qui fpongiofa radice. infixus eft grumo mi-- 
norum lapidum, ac proinde facile extrahitur. ` 
* 
Vulgo. fesquipedem alta-& lata eft , aliquando fe- 
gularés gerens lacinias „eleganter extenfas , aliquan- - 
do vero inregulares & intorte funt. - Frufta quoque 
ejus funt. quinque pedes alta & lata, craffitie panni du» 
plicis, queque humida in affere extenditur , adhe- 
rentes vero & fifle lacinie tum abfcinduntur & fiffis 
ramentis arundinis Bamboes:vel Gabbe gabbe exten- 
fe fervantur, donec ficca fit, tumque £ 
pallii conquiri poteft. Minores arbufcul ita exf 
duntur, ut referant femi obfoletam tuniculam Baftiz, 
manicis, & brevibus finibus ornatam. Licet quam 
maxime cxficcata fuerit, pluviofo tamen tempore flac- 
cidiffima cft, penetrantemque fundit odorem mari- 
num , haud ingratum , & ad unguem odoratum adce- 
dentem , carbonibus vero inpofita magis adcedit ad 
odorem toftarum fquillarum.. put: 
Nomen. Latine Bafia, marina ; Belgice Zee-bafta; 
Malaice Bafta laut, quum cum nulla re melius quam 
cum ifto rudi panno comparari poffit. 
Locus. In mari crefcit ad profunditatem octo decem- 
que orchiarum aque, potiffimum in pufillis & convo- 
lutis lapillis , in quibus tamen amplam format radicem. 
Optima & maxima reperituf in finu Hatcewes in Ce- 
rame ora boreali, circa parvas infulas in ejus finu 
fitas. SC 
U/us ejus nullus apud incolas notus eft, fed he ar- 
bufcule tanquam res rare fervantur, magne vero la- 
tzque inftar pallii extenfee raro inveniuntur, unde & 
in magno habentur pretio. : 
Tabula Oftogefima nona 
` Baflam exhibet marinam, que Keratopbyti, feu Flabelli marini 
quoque fpecies eft, de quo vide Cl. Boerbavii Indicem, & 
Befleri Mufeum, ejusque Lab, 24. 
CAPUT 
orma extenfi. 
- 
NEGEN EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. 
De Zee-Bafta. 
us verre zyn twee Hoofdgefiagtengwan de zeegewas- 
Jen befehreeven, te weeten cerftelyk die cen gemeng= 
de natuur hebben van bout en fteen , «en ten twee- 
den die gants ficenig zyn. ` Refteert het derde Hoofdge= 
Sagt, "t welk geen van beiden is, maar een Spongieufe nasi 
tuur beeft , waar van wy maar vier zoorien befchryven 
zullen , konnende de andere daar onder betrokken werden. 
De eerfie zoorze is de Zee-bafta, een uitgebteit gewas 
als een doek, dog zeer grof vun geweef , gelyk een balf= 
Zeie groove Bajta, zynde een [^ grof linnen in Indién, 
met Indigo zwart:blaauw geverft. Het flaat uitgebreid 
als een «wajer , dog vogtig „ en aan de kanten in veele one 
gelyke lappen gefneeden , fcbier als de bladeren van den 
boom Soccum, Het’ onderfte deel is fut, maar de lappen 
zyn flap, zyn geweef is gemaakt van veele ruitjes, die 
Jcherpe kanten bebben, en in de midden doorlehynend zyn, 
in de dikte van ordinaris linnen, onder water is bet week,’ 
en beweegelyk als een blad , donker-rood van couleur ; maar. 
boven water befterft bet terftont zwart , of men kan de 
donker roode couleur nog beter bekennen in de ruitjes, als 
men "t tegens den dag bout, Boven water droogt bet ook 
Styf op, rollende de lappen: wat in malkander-, maar bet 
beele gewas krimt zomtyts t’zamen, en de lappen were 
n "ipea Aa in water gedoopt , «verd bet wederom: 
week, en laat zig uitbreiden, beneden is bet opt dik[le, 
formeert.een korten ftam, die met een [pongieuje avortel op 
gruis van kleine fienen geveftigt is , en dierbalven ligt 
uitgetrokken werd, ey 1 
ot gemeen is bet anderbalve voet boog en breed , zom- 
tyds met gefcbikte lappen, die mooi uitgebreit Baan, zom- 
tyds loopen ze gekrult door malkander. Men vindt "er ook 
ukken y. vyf voeten hoog en breed , in de dikte van dubs 
belt laken, die men nat zynde, op een plank uitbreidt , de 
aanbangende en meeft gefcbeurde lappen affnyt, met ge= 
Spleet Seabees of Gabba gabben uitgefirekt bout tot 
droogt, zoo kan men de gedaante van een uitge- 
r uit krygen. De mindere boompjes {nyt 
_men zoodanig uit, dat ze een-balf fleeten Boflas rokje met 
zyn mouwen en korte fcbootjes verbeelden. Al is bet nog 
zoo zeer gedroogt , 200 werd bet in de regen Moe[fon even 
wel zeer flap, en geeft een flerken zee-reuk van de niet 
onaangemaam , maar na Unguis odoratus trekkende, dog 
op koolen trekt t meer naar gebrande Garnalen, — 
. Naam. In "7 Latyn Bafta Marina ; in ’t Duits Zee- 
bafta; in ’t Maleits Bafta laut, om dat bet met niets beter 
dan met die zoorte van grof linnen kan vergeleken werden. 
Plaats. Het groeit in zee, op agt en tien vadems 
waters, meeft op kleine en t'zamengerolde ftenen , daar 
op bet egter een breeden wortel formeert, Het befte en 
grootfte vindt men in de bogt van Hatoewe op Cerams 
Noord-kufte, omtrent de kleine Eilanden in deszelfs bogt 
elegen. ` 
? Gebruik. Daar van is by de Inlanders nog niets bekent, 
werden dierbalven de boompjes tot rariteiten bewaart , dog 
de groote breede mantels werden zelden gevonden, en diere 
balven in exftime gebouden. 
De negen en Tagtig fte Plaat 
Vertoont de Zee-bafla, welke ook een zoort is van de Kerate- 
pbyton, ofte Zeewajer, waar over ziet Boerb. Index H. L. 
Bat. en het Mvfeum van Befler op de 24. Plaat, 
La DER- 
Q? 
