XII. Boek. XXXI. Hoofdf. AMBOINSCH KRUIDBOEK, 
CAPUT TRIGESIMUM PRIMUM. 
Chirotbeca marina. Se arong tangan laut. 
Hë quoque eft planta fpongiofa, ex angufto prin- | 
cipio ample fefe extendens in multos quafi digi- 
tos, inferius anguítatos & conjunétos, fupe- 
rius latos, &foramine excavatos, concava porro eft, 
& duplicis formz. 
Prima multos rotundos gerit digitos, quorum qui- 
dam haud craffiores funt pollice , fuperne gerentes 
anguftum & rotundum foraminulum. 
Alii craffitiem habent brachii infantis , ampleque 
aperti funt inftar inteftini , tontas pore interne con- 
cavi inftar crateris vel inftar abíciflorum digitorum in 
chirothecis laneis, interne glabriores quam externe , 
fubftantie inftar lane & fpongiz inter fefe mixte , co- 
loris ex gilvo cinerei inftar aliarum fpongiarum, 
Sine notabili radice quibusvisinfidetfcopulis, inque 
digitorum cavitatibus pifciculi habitant & fquille, in 
& extra natantes. 
Altera forma longiores & fuperius acutiores gerit 
digitos, externe maxime fpinulofos, fed fpinule non 
dure funt, texture craflioris & latioris precedente, 
magis ad fpongiofam quam ad ligneam adcedens natu- 
ram. Digiti interne quoque concavi & glabri funt, 
in quibus fimiles pifciculi & fquille ludunt. Sunt au: 
tem fafciculi ultra pedem alti, multis digitis fimul 
concretis, qui vili infident radici. 
Nomen. Latine Chirotbeca marina; Malaice Sarong 
tangan laut. Ee ) , 
‘Locus & Ufus. Hæ plante nulli inferviunt ufui, fed 
inftar priorum tanquam res rare fervantur. 
In hac Chirotheca marina pifciculus habitat pecu- 
liaris nature & forme, eftque eiert Ican batu, for- 
me plane & tenuis, coloris rubri cum nigricantibus 
annulis, atque hic pifciculus fub: cavis etiam reperi- 
tur faxis, hofce autem inhabitat digitos, fed non con- 
ftat, an hofce formet , pungit homines inflar Galling , 
fi nimis prope adcedunt, fed non doler, ` 
CAPUT TRIGESIMUM SECUNDUM., 
Barba marinas 
ing denique fubfequuntur plante marinz, que 
B cum Zoophytis quoque:conveniunt, fed. magis 
ad faxofam: adcedunt naturam , ac proinde ad 
hunc pertinent librum. oh, yt y ed 
Primo. Barba marina, videtur effe fafciculus alba- 
rum vel cinerearum firmarum fetarum , forma penicilli. 
Inferius vero locantur radici nodofe , que formam 
fere gerit fcroti, & compofita eft ex granis faxofis. 
Hifce fete infident, totumque penicillus ultra fpitha- 
mam longus eft, fuperne acuminatus inflar. coni , 
externe glaber & parum angulofüs, tenui obductus 
fubftantia inftar nebule lintez Tsjavoni die , fub 
qua multi oculi feu foraminula confpiciuntur. Hac 
nebula faxofa abftrafta in confpeftum modo veniunt 
albe ifte feu grifez fete craflitie Equifeti , rugofz 
. & acute, praefertim circa inferiorem partem, ubi & 
quodammodo ledunt. Tumque fefe aperiunt capilli 
iftius coni, & incomptam formant barbam , que tactu 
facile frangitur , fruftaque cuti inherent cum levi 
pruritu. Cetera coni pars fibi porro adharet inftar 
Capillitii , per fordes & lentes intricati. Sub aqua per 
nebulam mucofam vivere videtur , fed fupra aquam 
nullum fignum vite vel fenfus in ea detegitur, ex« 
cepto levi cutis pruritu. "uoo i: 
Nomen. Latine Barba marina; Malaice vocari pos: 
fet Djangot feu Barba laut. Aliis quoque Penicillus 
marinus dicitur, hujus enim-fpecies quoque repefitur 
in mari mediterraneo. Hifce in terris raro in con- 
.fpectum venit, aliquando enim per pifcatorum hamos 
modo adtrahitur , profunde in mare demiffos. Nullum 
quoque huc usque notum habet ufum , pifcatores enim 
pro noxio habent producto, ac proinde in mare id 
mox iterum projiciunt. 
dis Secundo. 
255 
EEN EN DBRTIGSTE HOOFDSTUK. 
De Zee-Handfchoen. 
it is ook een fpongieus gewas ; uit een Dani begin 
218 ver uitbreidende ın veele vingeren , beneden 
Jal, en allegaar by malkander gevoegt , boven 
breed, en met een gat, voorts binnen bol, van tweederlei 
gedaante. 
De eerfte beeft veele ronde vingeren, zommige niet dike 
ker, dan een duim, boven met een mal rond gaatje. 
Andere zyn zoo dik als een kinder arm, en wyd geopent 
als een darm. Voorts binnen bol als een Holaa, b LS 
afgefneede vsngeren aan de wolle bandfcboen , binnen effenet 
dan buiten, van fubftantie als wol en Jpongie door malkan» 
der gemengt; van couleur vaal-graauw als andere Sbongie: 
Het ftaat zonder kennelyke wortelen op alderhande klips 
pen, en in de bolligbeden van de dra woonen tint 
Kisjes en Garnaaltjes , daar uit en inzwemmende. 
e tweede gedaante beeft langere en boven fpitzere vine 
geen s van buiten heel fleekelig , dog de doorens zyn niet 
ard, grover en breeder van geweef dan bet voorgaande , 
meer na de Jpongieufe dan boute natuur trekkende. Binnen 
zyn de vingeren mede bol en gas daar diergelyke Visjes 
en Garnaaltjes in fpeelen. Het zyn boffen ruim een voet 
boog, met veele vingeren nevens malkander gewaffen , op ` 
een [legten wortel ftaande. 
Naam. In ’t Latyn Chirotheca marina; in't Maleits 
Sarong tangan laut. 
Plaats en Gebruik. Deze gewaffen dienen tot niets y 
maar werden gelyk bet voorgaande tot rariteit bewaart. 
_ In deze Chirotheca marina woond een ander klein Kisa 
e van een byzondere aart en fatzoen , een flag van Jean 
atu, plat en dun ; rood met zavartagtige banden , die 
men ook onder de bolle Menen vindt, by woond in deze 
vingeren, maar men weet egter niet, dat by dezelve fora 
. meerd, by pikt na de menfchen als een Hoeng als men hem 
te na komt, dog zonder zeer te doen. 
TWEE EN DERTIGSTE HOOFDSTUK. 
De Zee-Baart. 
Naar volgen nog twee zeldzame zeegewalfen, die met 
e Mi a or Syra Ni ow! 
" -de fleenige natuur nog al nader zyn, en dierbalven. 
fn. dit. Boek bebooren. 
I. Barba marina febynt een bondeltje texyn, van wit. 
te of gryze, Joe borfteltjes , in gedaante van een quaft 
of groffe Penceel. Beneden ftaan ze op een knobbelagtige 
wortel, geformeert fcbier als een klootfak , gemaakt van 
klein en en gruis, Hier in fleeken de borstels, zynde 
de gebeele quaft ruim een fpanlank, boven [pits taeloopen- 
de gelyk een kegel, van buiten effen, en «vat boekig, om- 
geven met een fyne fubftantie, gelyk bet linnen Tsjavony 
enaamt, daar onder men veele oogjes of gaatjes ziet. Dit 
enait linnen afgetrokken zynde , vertoonen baar eerft 
de witte of gryze borstels in de dikte van Paartsbairen , 
ruig en fcberp ; inzonderbeid omtrent bet onderfte, daar 
ze ook eenigzints fnyden. Als dan open bun de bairen des 
kegels , en makeneen verwerden baart , in’t aanraken ligt 
breekende , en n kleeven aan de buid met een klein 
jeuken. De reft van de keegel kleeft nog al aan malkander 
el yk een lok bairs , die door vuiligheid en neeten aan mala 
ander bangt. Onder water fchynt bet met zyn flymerig 
vel eenig gevoelen te vertoonen, maar boven water kan 
men geen teeken van leven nog beweeging daar aan gewaar 
ied , bebalven een klein jeuken op de buig. 
Naam. In 't Latyn Barba marina; in 't Maleits mag 
men *t noemen Djangot of Barba laut. By anderen werd 
bet ook Penicillus marinus genaamt, want een gedaante 
daar van ook in de Middellantfcbe Zee gevonden werd. 
Hier te lande komt bet zelden voor den dag , werdende 
maar fomtyts opgebaalt met de Viffers boeken , die wat diep 
in zee gelaten werden. Het beeft ook tot nog toe geen be~ 
kent gebruik, want de Viffers bouden *t'voor een /chadelyk 
tende bet ftraks weder in zee. 
prets Mo f 2, Sagitta 
