XIV. Hoofift. 
funde dentata, multis obliquis coftis inferius no- 
tata, quz fefe in alias iterum dividunt, rugofa, 
flaccida ad tactum, fuporis fatui & oleracei. 
In binas diftingui poffet fpecies , Japonenfis 
enim potiffimum frutex eft, Maccaflarenfis vero 
arborefcit, fed foliis & fructibus non differunt. 
Fruétus fine julis excrefcunt , qua in re ab Eu- 
ropea differt, ad quodvis enim folium in brevi 
pedunculo fimplex excrefcit fruétus , granulofus, 
inequalis , & tuberculofus, cui curta infident 
fufcaque cilia, que florum locum obtinent. 
Poft horum cafum fructus magnitudinem fere 
obtinet Nucum avellanarum , ex multis quafi 
granulis compofitus & compactus, primo albus, 
dein ruber , ac tandem nigricans, fuccofus, & 
grati faporis ,. nunquam tam rotundus , quam 
Europeus, fed oblongus magis, raro etiam bini ` 
fructus fimul ad unum progerminant folium, 
. Radices copiofe funt , intricate , & trans- 
verfaliter prorepentes, lutee, & in articulos di- 
ftinéte inftar radicis Anticholerice , fuccofe 
quoque, & lentiffime, quale & trunci lignum 
eft, nulla in hoc detegitur amarities uti in Eu-, 
ropea, fed fapor ipfius eft dulcis, & oleraceus. 
Per ramos, uti dictum fuit , transplantatur, pre- 
fertim pluviofis menfibus, quum tam cito & 
lete progerminat quam Salices, & licet modo 
frutex fit, fructus tamen profert. 
Nomen. Latine Morus Indica. Malaice, quod 
& etiam apud Maccaflarenfes & Javanos audit, 
Babefaran , Bobefaran, & Caju Befaar. Sinice di- 
citur Zong. Lay. > 
Locus. Hic in Amboina proprie exotica eft, 
fed in eam delata ex Java & Maccaflara tam per 
ejus furculos , quam per glebam:radicum intrica- 
tarum, que furculos quosdam gerebant, & lete 
hic progerminat. ` 
Ufus. Excepto quod fructus delicatum præ- 
beant faporem , folia ejus tenera in olus etiam 
adhiberi poffunt , conducuntque praefertim lattan- 
tibus ad ipfarum lac augendum. Infantibus pro- 
pinata expellunt miétum materie calcee. Cor- 
tex ejus vel radix aque incoéta cum Anifo, Pus 
— lafari, & Sandalo rubro miétum curat cruentum, 
uti:& puris in Gonorrhea. … : 
Sinenfes hic habitantes dicunt eandem elle 
arborem , qua aluntur vermes fericei. 
|. Tabula quinta 
+ 
E A 
Morum exhibet Indicam. 
' 
VERMEERD. op 't AMBOINSCH KRUIDB. 
9 
veele [chuinze ribben van onderen , die zig al wederom 
in andere verdeelen, ruig, flap in’t aantaften , Smets 
en moeskruidagtig van finaak. 
Men zoude bet in twee zoorten kunnen verdeclen , 
want bet Fapanfche blyft meeft een firuik, maar bet 
MaccafJaarfche wert meeft een Boom, in bladeren en 
Vrugten niets verfcbillende. 
De Vrugten komen voort zonder kattekens , waar in 
hy van den Europifchen verfchild, want by ieder blad 
op een kort fleeltje komt een enkelde Vrugt voort , kor- 
relig , oneffen en bobbelig , waar op korte bruine bair- 
tjes flaan, dewelke in plaats van bloeizel zyn. 
Nat afvallen derzelver wert de Vrugt fchaars zoo 
groot als een Hazenoot , en als uit veele korreltjes te 
zamen gezet , eerft wit, daar na rood, ten laatfien 
zwartagtig, zappig en aangenaam van fmaak , nooit 
zoo rond als de Europifche , maar langwerpig ; ook 
komen zelden twee beziën by een blad voort. 
De wortelen zyn veel, verwert, en dwerskruipende, 
geel, en in leden verdeelt, gelyk de wortel van Anti- 
cholerica, binnen mede zappig, en zeer taai, gelyk 
ook Aet hout van den [lam is, daar aan is gant/ch 
geene bitterheit , gelyk aan de Europifche , maar cer, 
zoet cn moeskruidagtig van [maak. Hy wert „ als. 
gezegt , met takken verplant, zonderlyk in. de rege- 
moufJon , wanneer het 200 ligt opfchiet als de Wilgen, 
en nog een flruik zynde Vrugten voortbrengt. 
Naam. In ’ Latyn Morus Indica, of Oofl-In- 
difche. Moerbefie-boom;. in ?t Maleits , "t welk ook 
voor Maccaf]aars en Javaans gelt, Babefaran, Bo- 
befaran , en Caju Bezaar; de Sineezen noemen bem 
Zong Zay. : 
„Plaats. Hy is bier in Amboina .uitlands , maar 
daar ingebragt van Fava en Macca[Jar , zoo met ge~ 
plante Jcheutjes als met cen klomp van verwerde wor- 
telen „ daar aan maar eenige uit/pruitzelen zyn, en 
groeid alhier weelderig. 
Gebruik. Behalven dat de Vrugten een lekker eeten 
geeven, zoo kan men de jonge bladeren ook tot moes- 
kruid „gebruiken y dienende inzonderheit ‚de. zogende 
Vrouwen om de melk. H vermeerderen ` De jonge kin- 
deren ingegeeven, verdryft het kalkagtig. pilen. De 
 fehor[fe of wortel in water gekookt met Anys, Pulafari ` 
en rood Sandel, geneeft het bloedpiffen en etterpif}en 
in Gonorrhea. e 
` De Sineezen alhier woonagtig, zeggen dat het de- 
zelfde Boom zy, waar mede de Zydewormen .gevoed 
werden. er 
Z De vyfde Plaat, `: 
Vertoont de Indifche Moerbeye- Boom, ee Pg 
CAPUT DECIMUM QUARTUM. 
Cortex Aeris. ` Sapela. = x 
Sa eft arbor. alta. recla, fed non crafía, . 
externe ex cinereo fufca, in trunco albas ge- 
rens maculas. In ramis uti & in junioribus arbo- 
ribus cortex glaber eft ,; fufcior, ac fimilibus no- 
tatus maculis. "E les niti ui oe 
Rami fefe dividunt in plura brevia: flagella 
inordinata. In his folia locantur folitaria, inor- 
dinata quoque, undique circa ea in brevifli- 
mis petiolis. Hec vulgaris funt forme, illis Va- 
tinge. minoris quodammodo fimilia, fed paulo 
“ma- 
VEERTIENDE-HOOFTSTUK. + 
= Di feberpe Schor ffe. Sapela, ES 
C Apela is een hooge, regte , dog niet zeer dikke 
: Boom, van buiten grauw bruin, aan den flam 
met witagtige plekken. Aan de takken, als mede aan 
de jonge. Boomen y is de Jchorffe.effen, bruiner, op ` 
met diergelyke plekken bezet. Dat 
De takken verdeelenhun. in, veele korte ryskens y die 
zonder order flaan. Aan dezelve ziet men. de bladeren 
enkeld, mede zonder order , rondom de ryskens.op korte 
voetjes; dezelve zyn van gemeen fatzoen, de kleine 
Waringa eenigzinis gelyk , dog wat grooter, drie en 
Wetz ik 
