fo HERBARII AMBOINENSIS AUCTUARII 
majora, tres & quinque pollices longa , binos 
ac binos cum dimidio lata, oris equalibus & no- 
tabili apice , fuperne glabra & polita, inferne 
paucas gerentia obliquas admodum coftas, qua- 
rum bine inferiores ultra folii medium furfum 
excurrunt. Superiora vimina prope ortum fo- 
lium gerunt brevius & rotundius reliquis. 
Folia hee inferiusalbicant feu lete cinerea funt, 
ferc inftar illorum Vertifoliz , coftarumque inter- 
ftitia-fubtilibus venulis pertexta funt, ita ut ru- 
gofa effe videantur. Inferiora folia pedunculis 
retroflexa funt, feu intorta. Ipforum fapor fer- 
vidus eft, os vellicans, ita ut veficulas excitent. 
Flores fructusque hue usque ignoti funt. 
Trunci cortex in longa filamenta decorticari 
poteft, que fubtilia funt, ac vix pennam craffa, 
ficcaque firma fünt, fi vero frangantur, vel 
mafticentur, granulofa funt, fapor autem fervi- 
dus eft, & os urens, fed fervor non ita in initio 
péreipitur quam in fübfequenti Cortice igneo. Lig- 
num albieat, folidum eft, ac grave. 
Radix fequenti fefe habet modo. Anno 1697 
ex Caybobbo mihi deferebatur fruftum corticis 
ex radicé defumptum, quum tota arbor ab AL: 
. phorenfibus decorticata erat. Hie cortex fatis 
duras erat, minimum digitum craffus, gravis, & 
transverfalibus craffis coftis notatus, ac fi rugo- 
fus effet. Ore mafticatus primo non admodum 
fervebat, fed dein acris & ingratus percipieba- 
tur fapor, qui falivam maxime adtrahebat, fa- 
porque hic per femi diem in ore fapererat. 
Nomen. Latine Cortex Acris. Indigenum nomen 
in/Caybobbo eft Sapela , quod quadrare videtur 
cum Sapal Laubali h. e. Vertifolia. In fepa voca- 
tir Appacau. . 
Locus. Nullibi haétenus inventus eft, quam 
in diftrietu Caybobbo, fito in Cerame ora Occi- 
dentali, ac potiffimum in remota ejus regione. 
Ufús. A Caybobbenfibus ee e edoétus fui, 
quam quod corticem cum aqua contritum fronti 
inliniant ad Cephalalgiam tollendam. Cera- 
menfes eo etiam utuntur contra Cephalalgiam 
cum Caryophyllis aromaticis, mafticato, quem- 
que fronti inliniunt. 
Monendum eft, hunc Corticem acrem non con- 
fundendum effe cum fubfequenti Cortice igneo , 
quod Ceramenfes multi faciunt. ^ ^ — 
Cap. XV. 
vyf duimen lang, twee en twee en cen half breed, met 
effene kanten, en een merkelyke fpits, boven glat en 
effen , beneden met weinige zeer fchuinze ribben, 
waar van de twee agterfte over de helft van "t blad 
loopen na voorentoe. De voorfteryskens by haaren oor- 
Jpronk hebhen een blad, korter en ronder dan de andere, 
De bladeren zyn beneden witagtig of ligt afch. 
grauw , byna gelyk die van Vertifolia, en de tuffen- 
plaatzen der ribben Zyn met fyne adertjes doorweven , 
zoo datze ruig fchynen. Men ziet ook de agterfte blade- 
ren met haare voetjesna agteren gedraaid. Haar Jmaak 
is heet, en in de mond bytende of brandende , zoo 
datze ook blynen optrekken. Bloemen en vrugten zyn 
- voor eer[? nog onbekend. 
De fehorfje des fiams laat zig in lange ftukken af- 
fchillen , dun, ewkwalyk een fchaft dik, droogt fiw 
op, dog in’t Drecken of knouwen brokkelig. De fmaak 
is heet, en in de mond brandende , dog men werd hem 
ten eerfben zoo niet gewaar, gelyk aan de volgende 
Cortex igneus. Het bout is witagtig , maffyf, en 
zwaar: 
De wortel is als volgt. Anno 1697 wierde my 
van Caybobbo gebragt oen feuk fchor[Je van de wortel 
genomen, dewyl de geheele Boom door de Alphocreezen 
gefchilt was. Deze fchorffe was redelyk hard, cen 
pink dik , zwaar , en over dwers met dikke ribben 
bezet, als ofze rimpelig was. In demond geknouwt 
hadze in "t cerft geen zonderlyke brand , maar daar 
na wiert men een fcherpe em vieze fmaak gewaar, 
dewelke veel fpeekzel wittrok, en de [maak bleef wel 
een halve dag in de mond; 
Naam. Jn ’t Latyn Cortex Acris: den Inland: 
hen naam op Caybobbo is-Sapela , het welke zwymt 
nä Sapal Lauhauli, dat is; Vertifolia. Op Sepa 
noemen ze bet Appacau. 
Plaats. Het is tot nog toe nergens anders gevonden, 
dan in het diftri van Caybobbo , aan groot Cerams 
Wefthoek gelegen, en dat meeft ver landwaart in. 
` Gebruik. Van de Caybobbers heb ik tot nog toe 
niet anders geleert, dan datze de [chorfje met water 
gewreven op bet voorbooft fmeeren , om de booftpyn 
uit te trekken. De Cerammers gebruikenze mede te- 
gens hooftpyn, met Nagelen geknouwt, en op "t voor- 
hooft  gefineert. j 
Men moet gewaarfchouwt zyn, dat men deze Cor- 
tex Acris niet confundeere met de volgende Cortex 
Igneus, gelyk veele Cerammers doen. 
CAPUT DECIMUM QUINTUM. 
Cortex Igneus. Culit Api. - 
Gras Orientales ex Aroe, aliisque ad 
A 
, Eurum fitis infulis corticem deferunt aro- 
maticum , qui mixtam gerit formam Culit Lawan 
& Maffoy , uti & color inter hos medius eft, fed 
durior elt; magisque acrem habet faporem utris : 
que. Ex ramulo mihi adduéto ex Sepa in Cera- 
me ora Zephyrea fita detegebain ab utrisque dif- 
ferte, ac peculiarem effe arborem. -Eft itaque 
arbor alta, craffitie Mange , cortice obduéta 
glabro & cinereo, qui decorticari poteft inftar 
Maffoy. e KE 
Folia ejus etant longa & angüfta, a feptem 
ad undecim pollices longa, ac vix binos lata, 
oris æqualibus , & fubtilibus coftis oblique furfim 
excurrentibus , illis Codilii fimillima , excepto 
quod tenuiora effent ac molliora , firmumque ge- 
rant 
VYFTIENDE HOOFTSTUR. 
De Vuur Schorfje. Culit Api. 
E Stein brengen van Aroe en andere 
J Zuidoofier Eilanden een Speceryagtige Jchor/Je, 
hebbende cen gemengd fatzoen van Culit Lawan en 
Ma[Joy, gelyk het ook de coleur tuffen beiden heeft , 
dog harder en [eherper van Jmaak, dan die beide. Uit 
een takje, my toegebragt van Sepa, op Cerams Zuid- 
kufle, bemerkte ik, dat bet van die beide verfchilde , 
en een byzondere Boom op zig zelfs uitmaakte. Het zal 
eenbooge Boom 2yn, in de dikte van een Mangasboom, 
bekleed met een effene ligt-grauwe Jchorffe, dewelke 
zig laat affchillen gelyk Malfoy. > 
"De bladeren waren lang en Jmal, van zeven tot elf 
duimen lang , en fchaars twee breed , met effene kan- 
ten en fubtiele ribbetjes Jehuins na-voren lopende, die 
van Codilio zeer gelyk , bebaloen datze dunder zyn, en 
een Jlyve er oeh hebben , flaande aan haare 
rys- 
