16 HERBARII AMBOINENSIS AUCTUARII 
In ramorum fummo flores excrefcuntin racemo 
poft fefe invicem pofiti, & calicibus infident ex 
fex virentibus apicibus compofitis , parvasque re- 
ferunt Rofas, duodecim flaccidis petalis comple- 
tas, ita ut majora fint exteriora , ac tria fubfe- 
quentia in altero ordine claudunt oras exterio- 
rum; tertius vero petalorum ordo ex tribus quo- 
que conftans petalis cum ‘primo parallelus eft, 
ac quartus cum fecundo. Quodvis petalum in 
interiore parte tria gerit fubtilia ftamina fibi ad- 
cumbentia, ipforum color eft incarnatus , feu pal- 
lidus fine odore. 
Fruétus funt filique longe & angufte , qua- 
tuor pollices longe , ultra pennam craffze „ab. 
- utraque parte externe per longitudinem fulcate, 
ubi mature dehifcunt, fed utrimque claufe ma- 
nent, fere inftar fruétuum Hirundinari&. Intus lo- 
catur femen oblongum , tenue, & fufcum , fere 
inftar Cumini gracilis, molli obduétum lanugine 
inftar Goffypii, qualis in vero etiam confpicitur 
Oleandro. Radix fimplex eft, in paucas diftinéta 
fibrillas radicales. ; : 
` Secundo , Oleander minor, cum priore convenit 
forma, excepto quod folia gerat multo minora ; 
& luteis maculis notata, fere uti in Codilio. ` ` 
Nomen. Latine mihi dicitur Oleander Sinicus: 
Malaienfes eum vocant Codibo Tsjina, ac nomine 
nimis generali Bonga: Fapon. Batavie Anale no- 
minatur, quod nomen videtur effe Malabari- 
cum. Sinenfes eum vocant Too Kocki Tsjap-tec , 
hye. truncus inftar arbufcule Too, & folium in- 
ftar Arundinis. 
Locus. Uti di&um fuit , ex Sina & Japana prius 
Bataviam delatus fuit, in Sina enim crefcit, ac 
filveftris eft, fed ob elegantem formam foliorum 
ac florum circa ædes ubique plantatur. 
Ufus ejus haud mihi multum notus eft, nifi 
quod ornamenti cauffa prope edes locetur. In 
Batavia radix ejus noxia, immo lethifera cenfe- 
tur, prefertim canibus. Ex quibus omnibus 
qualitatibus facile concludi poteft, hanc plantam 
Oleandrum effe. ` : das 
Tabula nona 
Ad Figuram primam Oleandrum exhibet Sinicum, qui Ne- 
rii Indici fpecies eft, cujus plures in Thefauro meo Zey- 
lanico recenfentur. ` : 
Figura fecunda ramum exhibet fruticis, qui Parens Mus- 
carum Rumphio dicitur. 
CAPUT VIGESIMUM QUARTUM. 
Parens: Mufcarum. Ay Lala, — 
Ic frutex truncum gerit vix brachium in- 
fantis craflum , ex quo rami dependent 
longi, recti, & rotundi, in nullos laterales ra- 
mos diftinéti, excepto quod in ipforum fummo 
furculi excrefcant. ` art y 
` Folia vulgaris funt forme, utrimque acumina- 
ta, a feptem ad novem pollices longa, tres lata 
digitos, oris «qualibus , fubtus coftis donata fi- 
nuofis, & acute protuberantibus. BE. 
Solitaria & inordinata locantur , fed hic & 
illic bina fimul proveniunt. Ex trunco fpongiofa 
excrefcit materia inftar crufte tenuis, cui infi- 
dent multa, inregularia, & angulofa tubercula, 
magnitudine baccarum Juniperi , ad taétum dura, 
externe ruffa , ac quodvis peculiari infidetbrevi 
pe- 
Cap. XXIV. 
Aan ^t opperfte der takjes komen de bloemen voort 
agter malkander aan een tros 3 zy. flaan in huisjes 
van zes groene fpitfen gemaakt, en gelyken kleene 
Roosjes , gevult met twaalf flappe blaadjes; zoo- 
danig dat de grootfte buyten flaan, en de drie yol- 
gende inde midden , zy fluitende kanten van de buiten- 
Ste ; de derde zyn mede uit drie beftaande , loopen para- 
lel met de eerfle, en de vierde met de tweede, yder 
„bladt heeft aan zyn binnenzyde drie fubtiele draatjes 
tegen zig aanleggen y haare coleur is incarnaat , of 
Iyfverwig, en zonder reuk, 
De Viugten. zyn lange fmalle bouwen , vier duimen 
lang ‚en ruym een Jchaft dik, vier wederzyden , van 
buiten in de lengte met een geut , langs dewelke de 
rype:houwen fplyten y. niet te min agter en voren ge~ 
Jloten blyvende , fehier als de vrugten van de Swa- 
luwe-wortel, binnen vind men een langwerpig, dun, en 
bruin Zaat, [chier als magere Comyn, omgeven met 
een zagte wolagtigheit gelyk Capock, of: gelyk: men 
aan den regten Oleander ook ziet. De wortel is.enkeld, 
en in weynige vazelingen verdeelt. 
2: Oleander het kleene , is het voorige in gedaante 
gelyk, behalven dat het kleenere-bladeren-beeft , die 
met geel gefpikkeld zyn; fchier als aan Codilio. 
Naam. Jk noem?! in ’t Latyn Oleander Sinicus; 
de Malyers noemen ze Codiho Tsjina,. en met een 
al te gemeene naam Bonga Japon. Op Batavia bici 
ze Anale, *t welk /chynd een Malabaarze naam te 
zyn, de Sineezen zelfs heeten ze Too Kocki Tsjap- 
tec, dat is ftam als het Boompje Too, en blad als 
Bamboes. : 
Plaats. Als gezegt, is bet uit Sina en Japan 
eerft op Batavia gebragt , groejende in Tsjina in’t 
wild, dog wegens de mooje gedaante van bladeren, en 
bloemen werd het ook rondom de huizen geplant: 
Gebruik. Mier van is my nog niet veel meer be- 
kend, dan het voornoemde tot Cieraat by de huifen. 
Op Batavia werd de wortel [chadelyk, ja doodelyk ge- 
héuden, inzonderheit voor de honden; uit alle welke eigen- 
Jchappen men genoegzaam befluiten kan, dat dit ge- 
was een Oleander moetizyn rv eer 
De negende Platt 
Vertoont in de eerfte Figuur den Sinifcbe Oleander, welke 
een zoort is van het Indifche Nerium , waar van meer 
-goorten in onze Thefaur. Zeylan vermelt werden. 
De tweede Figuur- verbeelt een Tak van een Struik, 
„Welke de Vader der Vliegen by Rumphius genaamt wert. 
Ss Perit oar 
"ER? ne 
"VIER-EN-TWINTIGSTE HOOFTSTUK. 
De Vader der V Wegen. > 
f 
boven:aan t eind komen korte ryskens uit... 
De bladeren zyn van gemeen fatzoen „agter en 
vorentoegefpitft , van zeven tot negen duimen lang , 
drie vingers breed, met -effene kanten, van onderen 
met bogtige en fcberp uitbuilende ribben. ., E 
Zy flaan enkeld. en zonder order, dog bier en. daar 
Siet men twee neffens malkander. Uit den [lam groeid 
een fpongieufe materie , als een dunne korfte , en daar 
op veele ongefchikte hoekige knobbeltjes , in de grootte 
van Genéverbefien , bardagtig van gevoelen, van 
buiten: ros , en ieder met een byzonder kort [leeltje , 
uit 
: E Eze Hesfter krygt.een ftam y fchaars cen kinder- 
f arm dik, Ed ege hangen lange, regte, ch | 
ronde takken , in geen Zyde-takken verdeelt, behalven - 
———— i ei 
