vomere s alan dt ci nea 
à 
" ` reperitur inftar grani Oryze pedunculo fixus , 
XXVII. Hooff. 
eximuntur, & per noctem in aqua macerantur 
marina, qui dein ad folem ficcantur, ut indure- 
fcant, tum contufione farina tenuis ex iis for- 
mari poteft, ex qua puls atque delicate placen- 
te preparantur, hec vero farina cibusque ex 
ea przparatus in Banda Botatto dicitur. 
Eftinter maximas & altiffimas arbores, acfine 
dubio circa Ceramam quoque crefcit. Similis au- 
tem farina e Mange nucleis quoque formari po- 
teft, fed ex medulla fruétuum Pauw marmelada, - 
feu conditum componi poteft gratius quam ex 
Nucibus Myrifticis. 
Tabula undecima 
Ramuin exhibet arboris, que Pauw Rumphio dicitur, 
VERMEERD. op 't AMBOINSCH KRUYDB. 
19 
de keeften. daar uit, weektze cen nagt in Zeewater 
droogtze in de Zon, datze hard werden > 200 kan, men 
met flampen een f'yn meel daar uit maken > Waar van 
men bry en andere fmakelyke koekjes. formeert z dit 
meel en koft , daar van gemaakt, noemenze in Banda ` 
Botatto. 
- Het wert een van de groot/te en ‘boog fte Boomen, - 
en bet is waarfchynlyk , datze tegen. over op Ceram 
ook groeyen. Diergelyk meel kan men ook uit de Man- 
gas-keejtenmaken, maar uit het vlees van Pauw maakt 
p» Marmelade , aangenamer dan die van Nootemo» 
chaten. 3 
De elfde Plaat 
Vertoont een Tak van een Boom, die Pauw van Run» 
phius genaemt wert, 
“CAPUT VIGESIMUM OCTAVUM. - 
* Xylophyllos Ceramica. 
Daun Caju Lima Turi. 
Æc mira arbufcula eft peculiaris nature, 
non altior frutice , ejusque truncus vix bra- 
chium craffus eft, multis fefe extendens inregu- 
laribus & rotundis ramis, lignum habens durum, 
folidum , & longis ex fibris conftans, primarii 
vero rami vix digitum craffi .& rotundi funt. 
Superior ejus- pars fefe dividit in varia longa 
& angufta folia, illis Codilii anguftifolii quod- 
. ámmodo fimilia, quorum primaria quatuordecim 
& o€todecim pollices longa funt, & femi digi- 
,tum circiter lata, juxta oras diftinéta in varias 
incifiones feu crenas, quales gradus fünt in Ca- 
lappi trunco, alternata, & prope ortum gerunt 
firmum apicem tanquam fpinam. : 
— Primarium hoc folium fefe dividit in lateralia 
quzdam folia ejusdem forme , fed non ultra fe- 
mi pedem longa, & femi complicatum referunt 
quodammod6 flabellum , totusque frutex elegan- 
tem prebet formam , ac fi plura talia flabella fibi 
mixta effent. ES ; 
" Binas porro peculiares habet qualitates, qui- 
bus ab aliis differt plantis. Prima eft, quumlate- 
ralia progerminarunt folia, tum primarium mu- 
tatur folium, vel potius eraflüs ejus nervus me- 
dius in lignofum penitus degenerat ramulum, in 
quo folii veftigium ad laterales alas diu dignofci 
poteft, ac dein fic etiam lateralia folia, ita ut 
cuncta fenfim in ramulos degenerent. 
Altera proprietas eft, quod fructus proferat ad 
apices prope crenas foliorüm , atque ex binis 
conftant partibus. Inferios pats calix ef, 
minorem referens Caryophyllum, ‘coloris: rubri, 
huic infidet oblongo-rotundus fruétus inftar Bac- 
ce Lauri, velinftar Abrus Alpini, viridis & du- 
rus cum breviapice in fummo. In aperto nucleus 
faporis dulcis inftar Nucis:avellane, alba ob- 
duétus pellicula. Yu 
i: 
Fruétos & ramuli foliofi fa iledecidunt, & ad 
minimum taétum franguntur , Med lignum fatis 
durum eft, ac tenera folia pallide virent , feu 
glauca funt, vetufta intenfe virent, & abrupta 
fufcefcunt. 
Nomen. Latine Xylophyllos Ceramica. Alphoren- 
3 es 
AGT-EN-TWINTIGSTE HOOFTSTUK, 
` De Coramifebe Xylophylle. 
! It is cen zeldzaam Boompje, vqn een byzondere 
natuur , op zig zelfs, niet-hooger dan een 
ftruik , en een [lam pas een arm dik, met veele onor- 
dentelyke en ronde takken uitgefpreid, van een hard ` 
en fyndradig maffief hout, waar van de hooft-takjes 
Jchaars een singer dik en rond zyn. .. 
Hot- bovenfle verdeelt zig in verfcheide. lange en 
Jmalle bladeren, die van het fmalbladige Codibo cenig- 
Zints gelyk, waar van de hooft-bladeren veertien. en 
agttien duimen lang zyn, en omtrent een halve vinger 
breed, verdeelt langs de kanten: in verfcheide keepen, 
gelyk de trappen aaneen Calappusftam gemaakt , ver- 
wilJelt tegens malkander , en by haar begin met een 
kort en fiyf fpitsje, als of het doornen waren. 
Dit hooft-blad verdeelt zig in eenige Zyde-bladeren 
van het zelfde fatzoen, dog niet bathe een half voet 
lang „en verbeelden eenigzins een halfgevouwe wayer 
ik AR Te ac Seege 
als of veele diergelyke wayers door malkander ftonden.. 
Nu heeft by nog twee zeldzame eigenfchappen 5 
waar mede hy van andere planten verfcbild. De eerfle 
is, wanneer de zyde-bladeren voor den dag zyn geko- 
men, Zoo verandert het hooft-blad, of veelmeer zyne ` 
dikke middel-zenuwe in een formeel en houtagtig takje, 
waar aan men de. ee Hints aan de ¡zyde- 
vlerken nog lang bekennen kan, en vervolgens de zyde- 
bladeren ook, 200 dat gevolgelyk alle de bladeren met 
den tyd in takjes veranderen. — ; 
De tweede See is, dat hy zyne Vrugten 
voortbrengt aan. de [pitze, by:de keépen der bladeren, 
en zyn van twee deelen gemaakt: ` Heb onderfte is cen 
voetje ; als een kleine Garioffel-nagel ‚van coleur 
rood, daar op zit-een-langwerpige ronde Vrugt, als 
een Bakelaar 5 gf roade Boontjes-bier te Land y: groen, 
en hard, met een kort fpitsje boven op. In de geopende 
vind men een andere korrel, als een vyflkorrél , aan °t 
voetje vafl , zoet van finaak als cen Hazenoot , en om- 
geeven met een wit. olieskey: 23-500 5005 0 na 
Vrugten en bladdragende takjes vallen ligt af van 
dit gewas ep op het minfte bandelén breckenze , made 
het bout is redelyk hard y ep de jonge bladeren zyn 
bleek-groen , na den -blaauwen trekkende: de- oude 
hoog-groen, en de afgobrokene werden bruinagtig, : 
Naam. Jat Latyn Xylophyllos Ceramica. - v 
0 - 
- 
