Aa a 
XXXI. Hoofift. 
obfcure lutei, fulco notati , ubi dehifcunt , & 
tenui putamine obduéti funt. Una fructus bur- 
fula plerumque inanis eft, altera nucleum gerit 
majorem bacca Lauri, qui fub alba pellicula al- 
terum durum & nigricantem abfcondit nucleum, 
odoris & faporis ingrati. ` x Aut 
Locus. In litore potiffimum crefcit circa Ways 
quod Honimoa dicitur. ` naat 
U/us ejus potiffimum confiftit in trunci cortice, 
qu contunditur, cum cineribus mifcetur , & in 
agnantibus locis “aque marine projicitur ad 
pifces enecandos. 
Ejus convenientiam nofce cum arbore Euonymo 
Theophrafto dicta, que illam habet qualitatem , 
quod capras enecet, licet vulgaris Euonymus id 
non efficiat. 
VERMEERD. op 
't AMBOINSCH 'KRUIDB. 21 
welke ze open gaat , van een. dunne Jchaal gemaakt. 
Het eene beursje is gemeenlyk ydel , bet ander heeft 
een korrel ; grooter dan een Bakelaar , dewelke onder 
een wit vlies een ander hard en zwartagtige: korrel 
verbergt, mede vies van-reuk en.fmaak. - 
Plaats. Hy waft meeft op flrand, omtrent. Way, 
amis ee PS e i 
ebruik. Lyn gebruik is meeft in de fchorlTe. des 
Slams. dewelke men klein: ftoot „ 2i cna 
en op de fiaande plaffen van Zee-water firovid, om de 
Viljeben daar in te dooden, co - b an 
Beziet zyn overeenkomf?. met den Boom Euonymus 
van Theophraftus „welke de eigenfchap zal hebben. om de 
Geiten te doen flerven „hoewel zulks de gemeene Va» 
derland/che niet doet. 
CAPUT TRIGESIMUM PRIMUM. 
- Lignum Winofwm. Caju Larat. 
Ic frutex in Amboina exoticus eft, ac nul- 
libi, quantum novi, notus nifi in Rottea, 
qué infula eft ad Occidentalem Timoræ plagam 
fita, unde & pro parte eum modo defcribere 
poffam, quantumque de eo cognovi. | 
Eft itaque frutex , cujus formam Rottonenfes 
vel non norunt , vel nobis indicare nolünt, hinc 
modo radices exhibeht, que. minimum digitum 
- craffæ fant , lignof#, lente, externe nigra, feu 
terrez.. Ipfarum fapor dulcis eft quodammodo, 
. & linguam vellicans. 
Nomen. Latine mihi dicitur Lignum Vinofum ab 
ejus ufu. Rottonenfes eum vocant Caju- Larat , 
feu Caju Laro. : 
“Locus. In ifta crefcit infula hie & illic in cam- 
pis, dicurt vero, fenes & expertos viros eum 
tantum modo novifle, & effodere, quique tam 
ruftici & invidiofi funt, ut ramos nunquam ño- 
ftro propulo voluerint oftendete , licet fepius 
rogati fuerint. » 
Ufus. Ejus radices in magno funt ufu apud 
áftos Rottonenfes , in frufta enim eas diffecant 
digitum longa, a ai Gole, qui 
elicitur ex arbore Lontaro 
adfundunt aque quantitatem ; tum -ftatim bullas 
ee, emittit, & fermentat. 
Sifub vefperam preparatur , matutino tem- 
pore hic potus aptus eft, requirit enim modo 
fpatium otto vel decem horarum , ac dein per 
pannum cribratur, hocque potui praebet gratum 
acidulum & vinofum faporem fere inftar vini 
Hifpanici, cujus coloremquoque emulatut, ac 
fimul inebriat, fi nimium potetur. 
Hoc vero lignum continuo loco humido & fri- 
ido fervandum eft, quoque vetuftius eft, eo me- 
liis, fiécum viro vires fuas amittit. 
Manipulum itaque hujus radicis uni lagen, 
feu Calabas infundunt ipforum potui Goela, 
vel Saccharo aque mixto , fique acefcat, ali- 
quoties lagena eluenda eft. _ e 
` Ipfi tribuitur vis ad urinam in Hydrope leniter 
fabducendam, fi radices Ligni Colubrini addant. 
Idem cum radice ligni Colubrini in binis tertiis 
partibus aque, & una tertia parte potus Goelz in- 
fufus, quiin Rotta coquitur ex Toak, nutriens 
eft & diureticus, uti prior potus. i 
S 
eu Goly , fimilemque 
_EEN-EN-DERTIGSTE HOOFTSTUK, ` 
Ha WP yn-Hout. 
DE Heefter is vreemd in Amboina ; en nergens 
E J mynes weetens bekend dan op Rotte, een Ei- 
land ten weften Timor gelegen; dies ik ze maar teh 
deele kan befchryven , ‘en Zoo veel my daar van voor- 
gekomen is. / 
Het is cen Heefler , wiens gedaante de Rottoneezen 
of Wet allen kennen , of ons niet willen openbaren 3 
daarom neemen ze maar de wortelen, dewelke zyn 
een pink dik , houtagtig , tady, ‘van buiten zwart, 
of aardagtig. De fmaak is een weinig oet , en-fcherp 
op de tong. | 
Naant. Ik heb 't in ’t Latyn genaamt Lignum 
Vinofum , van zyn gebruik. De Rottoncezen noe- 
men bet Cam Larat , of Caju Laro. 
Plaats. Het waft op gemeld Eiland, Mer en daar 
in de Velden ; maar zy zeggen, dat onder haar de ` 
oude en ervarene lieden dezelve alleenlyk konnen en 
moeten uitgraven , die dan boeragtig en nydig zyn, 200 
_datze de takken nooit aan ons Volk aldaar hebben wil- 
len toonen, hoewel dikwils daarom verZogt zyn. 
Gebruik. De wortelen daar van zyn in groot ge- 
bruik by gemelde Rottoneezen, want zy fnyden ze in 
flukjes, een vinger lang, en werpen ze in haar drank 
Goela, van den boom Lontar of Goly getapt, en gies 
ten daar nog even zoo veel water 2 , 200 begint bet 
terftond te koken; en werpt veel geft op. — - 
e avonds gezeb By is des ogtens bequaam om 
" agt à tien uuren 
te flaan , en wert daar na door een doek gezeegen ; 
dit geeft den drank een aangenaame rynze of wyn- 
agtige fmaak, byna als Spaanze wyn, wiens coleur 
+ ook heeft, en maakt insgelyks dronken, Zoo men 
daar veel af nuttigt. 
Maar dit bout moet ‘geftadig op een vogtige koele 
plaats bewaard werden; hoe ouder het dan is hoe be- 
te drinken, want het behoeft maar a 
ter bet dan wert, maar droog geworden zynde, ver- 
lieft bet zyn kragt. ga = 
Zy deeg gemeenlyk’een hand vol in de Calabas, en 
zetten altyd haar drank op met Goela, of andere Zui- 
ker, met water vermengt ; 200 zuur wert, moet 
men ’t-altemets uit {poelen. Se ye 
Hem wert toege/chreeven, een-uitdryvende kragt om 
de waterzugt af te zetten, als zy er wat wortelen 
van Slangenbout bydoen. . Het zelfde met de wortel 
van Slangenhout in twee derde water, een derde Goela 
gedaan, die ze op Rotte van Toack kooken, is voed- 
3 wend als vooren: " : 
zaam en dëm Di 
; 
Es 3 
