Cé HERBARII-AMBOINENSIS AUCTUARII 
CAPUT TRIGESIMUM QUAR TUM. 
¿Ec dtbufcüla in Amboina exotica eft, & 
1 circa annum 1680, üt puto, ex Bima pri- 
mum delata: Denfum vero format früticem , 
quí fefe tox füpra radicem dividit in varios trun- 
“cos, bráchium circiter craffos, incurvos,° & in 
regulariter extenfos. ^ PRH 
Ram font herbactei & rotundi, inftar ferici 
«molles & lanuguiofi ; quod inftar farine abradi 
poteft, inque medio Cor gerünt humidum. ` ` 
` Folia bina fibi funt obpofita , & quatùor fimul 
cruciata funt , & feffilia. Cumillis'V erbáferquod- 
ammodo conveniunt, fed glabriora funt, a fep- 
tet ad otto Gi novem pollices longa; quatuor 
‘eum dimidio lata, coftis admodum obliquis & 
finuofis donata, quee coricürrunt, fuperne vero 
bfcüre virent, inferne albicant per lanuginem , 
qué abtádi poteft, & coheret , fuperius lata, in- 
ferius anguftata, odoris fortis & ingrati. 
Ex tota planta, in quävis parte fauciata, 
Jae tenue & album exftillat, amaricans, adftrin- 
ens, ac tandem in ote naufeofum, dulceftens , 
{ine ùlla tamen ardore vel acredine , fed diu in 
lingua relinquit faporenf ingratum. ` ` 
_« Inter folia ac femper ad unam fami partem 
longús eXcrefcit albusque caulis, quinque fexve 
erens flores racemofos, qui peculiarém habent 
form 5 ab aliis floribus penitus diverfam, pri- 
“mo enim quinque gerunt petala extenfa , quo- 
sim ore deorfum inflex& funt, formam exhi- 
bentia lingue galline , coloris purpuraftentis , 
in extremo autem aliquid ceruleum admiftum 
eft, in centro mira confpicitur compofitio, pe- 
dem exhibens falinarii argentei, componitur 
nempe ex quinque Circinnis colotis late | = 
rei, ac fuperne getit pentagonum ac viridem 
Gate Qo 
fula bifida. 
Flos diu viget, fed inodorus eft. 
Hie in Ámboina fruétus nunquam protulit , 
qui ex aliorum relatu fequenti funt modo. 
` Fru&tushi cum nulla re meliuscomparari poffunt, 
quam cum reniformibus feu femiltinatis placentu- 
lis, quee in plateis venduntur, aliquando fimplices, 
fed plurimum gemini in triangulo pofiti, ipfo- 
rum longitudo eft circiter trium polli&lim ; ac 
latitudo binotum digitorum , externe virentes , 
rugofi, & gibbofi, la&tefcente obduéti gluma , 
atque fab hac durum locatür pútamen , ex mul- 
tis fibris compofitum , quibus exteriori néétitur.. 
Intus reperitur gleba ex tenuibus, plauis, & oblon- 
gis feminibus conftans, oblique fibi junétis inftar 
cancellorum , que undique neêtuntur columne , 
ee. porro femen fuperius penicillum gerit , ex 
tili alba lanuginé compofitum. . y 
. «+ Quamdiu fructus immaturus eft, cuncta hxc 
mina tenui inclufa funt faccülo, fi vero hic 
per maturitatem juxta dorfum rotundum dehifeit, - 
tum difpergunt fefe hec .penicilla , ac manipu- 
lum albe ac fübtilis lantiginis exhibent, tenuio- 
ris illa Goffypii, ac per ventum diffipantur, in- 
{tar fruétuum Amboineníis Nummularie laGee ma- 
joris, libro 9. deferipte, 
Lignum album eft, molle, & alba repletum 
medulla inftar Sambuci. , 
PTR g: Ra- 
Centro viridis infuper cap- 
`n Cap. XXXIF. 
_VIER-EN-DERTIGSTE HOOFTSTUR. . 
De Madorie-Struyk. 
It boompje is in Amboina uitlants', en omtrent 
Ao. 1680, 200 ik giffe, van Bima eerf? in- 
gebragt. Het maakt een dikke firuik , terdeelend? 
zig kort boven de wortel in verfcheide flammen , om^ 
trent ‘eén drm dik, króm , en ongefchikt uitgebreid. 
De takken zum kruidagtig, en rondt , en in’t aan- 
taften ruig als fulp , "t welk ‘men als meel afftrykeñ 
kan, en in de midden hebbenze een vogtig hert. 
“De bladeren flaan twee en twee tegens malkander, 
en met hun wieren in't kruis , zonder freelen. Zy gely- 
ken eenigzants na die van’t wolle-kruid Verbafcum) , 
dog glädder , van zeven: tot agt en negen duimen 
lang, vier ep cen half. breed, met zeer fchuinze en 
bogtige ribben, dewelke na malkander toelopen, boe 
ven donker- groen „beneden witagtig wegens een:zekere 
wol, die men affiryken kan „en zamen kruimelt j oan vos 
ren breed en agter [mal , van reuk flerken onaangenaam. 
Uit den geheelen plant, waer men ze. ger, 
loopt ‘een dunne witte melk, 'bitberagdig , adjtringe- 
rend, en in "t. laafte eenige walgelyke zoetigheit in 
de mond nalatende , wel zonder eenige brand of feher- 
pigheit, dog met een lange en vieze na-finaak op de 
tonge. 
Tuffen de bladeren, en altyt aan een zyde des taks 
komt ven witte lange” fleel woort, dragende vyf A 
ges bloemen in een kroontjes, deze hebben. een byzon- 
der fatzoen, van andere bloemen: veel verfchillende y 
zy beftaan voor erf? uit of uitgebryde blaadjes , wel 
kers randen neerwaarts gebogen zyn, of im de ge» 
daante van Haane-tongen ; van coleur peers-verwig , 
aan "t uiterfle met een weinig ligt-blauw vermengt; 
in de midden is een vreemd geftel, verbeeldende den 
Voet van een zilver zout-vat, te weeten , gemaakt 
van vyf krullen, van coleur ligt-purper, hebbende 
boven op een oyfhockig. groen kaesje, in: des zelfs 
‘midden nog een groen dopje in tweén deelbaar. 
De bloem biyft lang in haar wezen, dog is zon» 
der reuk. 
Hier in Amboina heeft bet nooit Vrugten willen 
dragen, dewelke na "t Verhaal van andere aldus zyn. < 
` De Vrugten kan men by niets beter vergelyken dan 
by niereformige of halfmaans-wyze paftytjes, de- 
welke men langs de flraat verkoopt , Zömtyts enkeld, 
dog meerendeels twee tegens malkander in een Tris 
angel, de lengte is omtrent drie^ duimien ,- en. twee 
vingeren breed, van buiten groen, rimpelig , en bul- 
tig, omgeven met een melkagtige bolfter, en daer 
onder een harde Schaal met deel-draadén aan de bui- 
tenfte vaft, daar binnen vind men een klomp van 
dunne platte langwerpige zaaden, fchuins tegens mal- 
kander geftapelt als Scalizn , allegaar vaft rondtom aan 
een pilaar, en ieder geniis eat vooraan een pen- 
ceeltje van fyne witte wol, ; : 
Zoo lang de Vrugt onryp is, zyn alle deze zaaden 
in een dun zakske befloten, maar als de Vrugt in 
baar rypheit langs de ronde ruggen openberft ,. dan 
verfpryden zig deze penceeltjes , en geven een goede 
hand vol fyne witte wol, fubtielder dan Capok , of 
verfiuiven met den-wind, gelyk men ziet gebeuren 
in de Vrugten van den Amboinfe Nummularia lactea 
major, in 't negende Boek befchreven. 5 
'"t Hout is wit, week, en gevuld met cen wit 
merg als Vlier. (os = 
: e 
