D $ 
+ 
inquibus a beftiis non leditur , vel pedibus calca- 
tur, talis enim humilis eft, ac fefe dividit in hu- 
miles truncos. 
Reétus truncus multos gerit laterales ramos ; 
qui fine ordine undique circa truncum locantur , 
ac quivis ramulus fex feptemve gerit foliorum 
paria, dircéte fibi obpofita, brevibus infidentia 
petolis, cum impari extremo. 
Folia quinque pollices longa funt, binos lata, 
& longo apice donata, ad oras profunde denta- 
ta, ac fubtus multis coftis donata, fuperne vi- 
ridia , inferne pallida, mediusque nervus non 
reéte per folii mediam partem decurrit. Mollia 
feu lanuginofa funt ad taétum inftar ferici , 
uales & rami funt , uti.& truncus rugofus eft. 
uodammodo hic convenit cum frutice Caju 
Sanka, fupra libro fexto defcripto: 
Superiores rami oblique eriguntur , fed inferio- 
res dependent. Ex foliorum alis fimplex erigitur, 
racemus , quinque fexve pollices longus, inftar 
illius Ribefiorum. Hic racemus inferiore fua ac 
nuda parte in finu decumbit ad ramum lateralem, 
ita ut quis putaret, non directe ex foliorum alis; 
fed ex rami ortu provenire. In eo confpiciuntur 
prius capitula rubra inftar feminis Sinapios , 
que fefe aperientia rubrum exhibent calicem in 
quatuor apices diftin&um , cui infidet alterum 
oblongum & viride capitulum , per longitudinem 
in quatuor fulco$ diftinétum, qui fefe fenfim fe- 
parant, & in tot peculiares fructus excrefcurít, 
uodvis horum quatuor capitulorum viride ge- 
rit foliolum, & cunéta quatuor fimul cruciatim po- 
fita floris formam exhibent peculiari in petiolo 
pofita, qui longior excrefeit ipfis fructibus. 
Fruétus funt bacce parve , due, tres, & qua- 
tuor fimul junête , quot nempe ex uno fimul 
flofculo excrefcunt, magnitudine grani Tritici, 
cum refiduo floris tanquam apice in fammo, diu 
virentes , dein per maturitatem fumei coloris ; 
ac tandem nigre , füb tenui fed dura pelicula 
fimplex locatur granulum , : formam fru 
rens, durum & ficcum , fed per morfüm facile 
comminui poteft , faporis amari inftar Abfynthii. 
ð Hac amarities in cunctis plante partibus dete- 
itur, fed quam maxime in granis, dein in ra- 
ice, que amarities fere convenit cum illa , qua- 
lem habet Ret Amaroris, feu Soulamou, fed gradu 
debilior, atque eo magis gratior eft. —— ^, 
* Primaria radix in paucas diftinéta eft ramifi- 
cationes , que incurve & finuofe funt, & ad. 
latera multas emittunt fibrillas, externe pallidas, 
feu albicantes inftar Soulame, funtque leves , fed 
dure, nec facile diffringi poffunt, faporis amari- 
cantis, füntque diebus ficcis effodiend&. 
Mauri ex ipforum fuperftitione volunt effodi 
die Veneris, & rite depuratas & ficcatas fervari, 
alioquin enim intra paucorum annorum fpatium 
fuam perdunt amaritiem. Incole Batavie non 
altius eam excrefcere finunt viro, totamque tunc 
exftirpant arbufculam , atque radices & fructus 
fervant in ufum Medicum. | 
... Solorenfium Lu/Ja Radja haud multum differt 
“a defcripta, excepto quod arbufcula hee ramos 
„fuos extendat plures , & latiores, foliaque ejus- 
bes forme, & lanuginofa quoque. 
«Sedracemus fimplex pedem, immo ulnam longus 
eft , fimiles proferens flores ac fruétus, fed hi funt 
majores, magisque oblongi. Sapor in omnibus 
fuis partibus amarior eft, ac proinde efficacior 
habetur Javanica. — 
No- 
HERBARII AMBOINENSIS AUCTUARII 
us ge-. 
Cap. XXXI f. 
voortkomt , daar het van dé beeflen niet verbroken, of 
vertrapt wert, want zodanig blyft klein, en verdeelt 
zig in lage flammetjes. 
De regte flam heeft veel regte zyde-takken , de- 
welke zonder order rondom den [lam flaan, en ieder 
takje draagt zes of zeven paar bladeren y regt tegen 
malkander, op korte fleeltjes , met een voor uyt alleen, 
De bladeren ze zf duimen lang, twee dito breed; 
met een lange fpits, aan de kanten grof-getand, en 
van onderen met veele ribben, boven gemeen-groen, 
en van onderen wat vaal, ook loopt die middel-zenuwe 
niet regt door het midden. Zy zyn zagt, of wolagtig 
in ’t aantaften als fulp, gelyk ook alle de takken en 
flam wolagtig of ruig zyn. Het komt eenigzints over- 
een met: het firuikje Caju Sanka, in’t 6. Boek bee 
Jchreven. DUES 1 : 
De bovenfle takken ftaen fchuins overeind, maar 
de onderfte hangen nederwaarts. Uit den fchoot der 
bladeren komt een enkelde tros voort, van «wf. a: ze$ 
duimen lang , gelyk die van Aalbefien. Dit trosje 
legt met zyn onderfte en bloote deel in een knopje aan 
de zyde tak, zoo dat men meenen zoude, het kome 
niet regt uit den fchoots maar uit bet begin van de 
tak voort, bier aan ziet men eerft roode knopjes als 
Moflerd-Zaad ; dewelke haar openende een rood voet- 
je vertonen in vier fpitfen verdeelt, daar op Daat een 
ander langwerpig en groter knopje , Jangs beenen met 
vier keepen afgedeelt, dewelke zig allengskens fepa= 
reren’, en tot zoo veel byzondere vrugten werden. 
Jeder van deze vier knopjes draagt cen groen blaadje, 
en alle vier '2amen maken ze in "t kruis de gedaan- 
te van een bloem uit y op een byzonder fleeltje „dewel- 
ke langer wert, als die vrugten voortgroeyen. ` 
De Vrugten zyn kleine hefien, twee, drie, en vier 
by malkanider , te weten, zoo veel uit een bloempje 
voortkomen, zynde in de groote van een tarwe-korrel, 
meteen re[lant van een Jpitsje boven op, langen tyd 
groen, daarna in baar rypheit rook-verwig , en ten 
laaften zwart , onder een dunne dog bardagtige fchaal 
leit cen enkeld korreltje „van gedaante als de vrugt, 
hard en droog , dog ligt omte buert: en bitter van 
Jmaak, regt gelyk Allem. 
Deze bitterheid vind men in alle de deelen van deze 
plant, en wel meeft in de Zaadkorrels , ‘daar na in de 
wortel, zynde een kleine bitterheid ten naaften by als 
in ons Rex Amaroris, of Soulamou, of wel een 
graad flapper , en zoo veel aangenamer. — « 
De hooftwortel is in weinige takken verdeelt, die ` 
krom en bogtig lopen, en ter zyden met veele veezels 
bezet zyn, van buyten bleek of witagtig gelyk Soit- 
lamoe, ligt, niet te min hard, en laat zig niet ligt 
doorbreeken, van eem klare bittere [maak; men moet 
‘ze op dfooge dagen uitgraven. 
De Mooren willen na haar Juperflitie, dat zulks op 
den Vrydag gefchieden moet , en dan wel gezuivert , en 
gedroogt bewaart worden, want anders verliezen ze 
binnen weinige Faaren haare bitterheit. . De Inwoon- 
ders van Batavia latenze. niet veel hodger worden dan 
een man, graven als dan het gebeele boompje uit, en 
bewaaren de wortelen en vorügten tot de Medicyne. ` 
De Solorefe Lüffa Radja ver/child niet veel van 
de bovenftaande, behalven det het Boompje zig wy- 
der , en met meerder takken uitbreid, zynde de blade- 
ren van bet zelfde fatzoen, en mede wolagtig. _ 
` Maar de enkelde tros is weleen voet of een elle lank, 
voortbrengende diergelyke bloeyzel en Vrugten, dog 
de Vrugten zyn wat grooter en lankwerpiger. De 
fimaak. in alle zyn deelen is nog bitterder, en wert 
daarom “voor kragtiger gehouden dan hot Javaan- 
Jche. 
- Naam. 
