56 
Solem tolerare nequeunt , quo flaccéfcunt, fed 
fub-vefperam revivifcunt quafi , ex abruptis, uti: 
& ex fauciato trunco tenuis exftillat, fed pauca 
lympha. Qus ; 
In trunci fummo flores excrefeunt in eoronula 
faporis Nueum avellanarum fine ulla amaritie. 
Si fructus fere fint maturi in una coro 
nula , truncus excrefcic ad digiti longitudi- 
nem „ foliaque quedam nova profert, ac novam 
éoronulam, que priorem ad latus comprimit, ac 
fic porro alia iterum nova regerminat, unde in 
una arbufcula. bine trésve fimul coronule con- 
on poffunt, inferiores fructum gerentes, ac 
uperiores florentes. zd j 
Radices optimam hujus plante conftituunt par- 
sem, eftque plerumque fimplex, ac perpendicu- 
laris, fed variis brevibus gyris circinnata, cur- 
ds & paueis fibrillis gaudens, atque hoc pecu- 
liare habet, quod inferius craffior f quam fupe-" 
tius fub trunco, éxterne flavefcens, eftque rugofa 
& lanuginofa, interne gerit lignüm fatis durum, 
quod facile frangitur, & inftar vitri diffilit. ^ 
~ Saporejus eft purus &amarus; fed minor quam 
in precedente Luffa Radja. Horum gyri, juxta 
Javanorum relatum, minores funt naturales, fed 
majores accidentales, qui hinc cauffa 
he nullas alius arboris radices tangere volunt per. 
náturalemantipatiam , unde ad latera incurvantur. 
- Si magne defiderantur radices , attendendum 
eft, quum primus truncus vel crematus eft , vel per 
feras deftruétus ; tum poft aliquod tempus fureuli 
quidam excrefcunt , quum.crafliffimz funt & effi- 
caciffimz radices, quo tempore effodiende funt ; 
neutiquam vero quum hzc arbufcula fructus vel 
flores profert. cto NE AS e 
Secundo. Raiz de Mongorubra, forma foliorum; 
florum, ac fructuum non differt a precedente, 
excepto quod folia fint firmiora, ac fubtus ruben= 
- tiz,ac plerumque ternata, in triangulo pofita,ac per 
ftrata viciffim locantur, uti in ramis arboris Puli. - 
Flores: non differunt a priore , éxcepto 
quod. eleganter minii ac rubentis: fint coloris , 
radix: etiam’ ejusdem. eft forme , fed: non tam 
amara „ac debilior-habita. :Copiofe fatis ex hac 
- planta femen colligi poteft, fed raro-progermi- . 
nat; Lunde in ipfa Batavia plantule cum adhz- 
rente: tersa: ey ; & in hortis transa 
plantaude Que vero fponte in filvis: crefcit , 
efficacior cenfetur.… i> STE ee NS Cose 
- Nomen» Latine, Radix Muftele > jü&ta Lufitani- 
eum Raíz de Mongo.” Malaice Accar Ticos, Java- 
ni autem eam vocant: Pule Pandac , tam ob for- 
mam & fitum foliorum; quam ob lac, quod fun- 
dit inftar arboris Pule. i 
> ; Scien- 
HERBARII AMBOINENSIS AUCTUARI! 
> quum 
Cap. XXXVI, 
Zy konnen gants gene Zonne verdragen , waar 
door ze flap werden y dog *s avonds werden ze weder 
verfch $ uit de afgebrokene , als mede uit: den gequet- 
Deng fam, loopt een weinig dunne melt, 3 
Aan bet opperfte van bet flammetje komt bet bloei- 
zel voort; zynde een kroontje , van veele bloemen ge- 
maakt, die men vergelyken kan met die van Camper= 
Joely, of Caprifolium , te weeten, een duim lang y 
met een langhalzig bloempje, van buiten ligt-rood; en 
by: "€ voetje met een knietje, verdeelende zig in vyf 
witte blaadjes , welkers einden was binnewaarts ge- 
bogen flaan, en cen weinig ruig zyn. 
Uit het. onderfle knopje wert de Vrugt y dewelke als 
uir twee deelen beflaat, of als waren twee Peperkor- 
rels tegens malkander gedrükt , werdende den fieel tus- 
fen beide ingelaten, buiten zynze zwart en glad. On- 
der ten dun velleke vind men een wateragtig merg ‚en 
daar in twee hoekige korrels, agter en- voor fpits , in. 
de grootte van een Catjang 5 van buiten geclagtig, 
200 bard van fcbaal, dat men ze qualyk in feukken 
kan byten; daar in vind men een geele keeft 5 van 
Jmaak als Hazenoten , zonder eenige bitterheit. 
‘Als de Vrugten ten naaften by ryp zymaan’t eene kroon- 
tje; zoo fchiet den ftam weder op , een kleine vinger lang, 
ewind eenige bladeren, en een nieuw kroontje, druk- 
ende het wodrise wat ter Zyden , en zoo voorts al 
wederom een ander, waar door men aan een Boompje 
twee en drie kroontjes te gelyk zien kan’, de onderfté 
met Vrugten, en de bovenfle met bloempjes.” 
De wortelen zyn "t. befte deel aan deeze plant, en 
is enkeld, meeft regt neergaande , dog met verfcheide 
korte bogtjes gekruld, met korte en weinige vazelin= 
gen bezet „ en beeft dit byzonders , datze beneden 
dikker is dan boven onder den flam „buiten bleek-geel, 
en wat ruig , als wolagtig , binnen is een redelyk hard 
bout, "t welleRort afbreekt, al knappende als glas. ` 
“De finaak is zuiver bitter, dog minder dan die van 
Luffa Radja. Van deeze bogten , na "t zeggen der 
Favanen , zyn de kleine natuurlyk , maar de groote 
toevallig -, dewelke bykomen , om dot deeze wortelen 
geene andere Booms-wortelen aanraken-willen , door 
cen natuurlyke viexigheit , daarom zig ter zyden krom- 
men moeten: … er ied 
Als.men groote wortelen wil hebben; 200 moet men 
opletten , als den eerften ftam of verbrand, of door 
wild gediertevertraptris ; ep eem tyd lang daar na 
nieuwe’ fpruitjes uitfchieten‘, 200 is de wortel op "t 
dikfte en kragtig De," alsdan: moet; men: ze-uitgraven , 
maar ter "contrary als bet. Boompje vorugten of bloeizel 
drüagioi 5 eed entend mas HEED - 
2: Raiz de Mongo roode, verfchild in fatzoen 
vanbladereny bloemen , en Vrugten van bet voorgáan- 
de gief — behalven dat de-bladeren wat flyver zyn; en 
van onderen roodagtig , ook gemeenlyk drie by malkan- 
der in cen, triangel Daag: met beurten boven malkan- 
der’ gélyk aan. de: takkeu wan den Boom Puli ` 
~ Het bloeizel verfchild niet van bet voorgaande , behal- 
- ven dat het [choow Minie«rood isz! eit de wortel is van de 
zelfde gedaantes dog om Mer, en voor flapper. ge- 
bouden. Men kanı wel: genoegzaam zaad:van: deeze 
plant hebbeny dog: dat ‘komt zeldenop;: weshaloen men 
zelfs op Bataviade kleine plantjes, met haar eigen darde 
moct-uitgraven envin de: Hoven verplanten. Dog het 
geen in’t wild groeid „werd voor 't kragtig fte gebouden, 
s Naam. In’t Log Radix Mutteke; ag "t Por: 
tügeefcbe Raiz de’ Mon go In "t Maleits Accar 
Fics; dog de Javanen noemen het Püle'Pandac , 
zoo na de gedaünte en-ftdnd der bladeren, “als na de 
melk , die het uitgeeft , gelyk de Boom Poele. . k 
"S is 
