XXXVI. Hofıp. 
Mongo Portugallis elle Muftelam Indicam , cor- 
pus gerentem ex nigro cinereum inftar felis Zi- 
bethi, caudam habentem longis pilis inftructam : 
quam non fupra caput infle&tit inftar Javanofum 
Muttele Tupe dite. Javani porro ipfi, ut puto, 
hoc animalculum vocant Kale Fungking , alii Ga= 
garangan , & Lufitani Mungos , feu Ratos de Mado, 
h. e. filveftres glires, àxque hinc etiam quidam 
Malaienfes Ticos Utan , quod animalculum perpe- 
tuam exercet inimicitiam cum ferpentibus , uti 
poftea latius-de ejus ufu indicabitur. F 
Noftrates id vocant, fed inproprie Suri Felem, 
feu Sira Katje , dum Calappos adfcendere poteft, 
ac Foac, feu potum Sira ex adpeníis arundini- 
bus Bamboes epotat. Bengalenfibus hoc animal- 
culum forté dicitur Soenfa, de quo poftea latius 
agetur capite 83. : 
Locus. Hanc plantam ex Java quidem accepi; 
ubi ad diftantiam femi diei poft urbem Batdviam. 
in filva fponte crefcit, & inveftigare eam opor- 
tet, potilimum fub Kiate arboribus, que filve. 
quotannis; temporibus Dech folent deflagrari , 
ied primis pluviis cunéte regerminant plante; 
quum, tempus eft hanc effodiendi radicem. ` 
` Ex relatu tamen variorum Indorum comperi ; 
hanc celebrem plantam'in pluribus aliisIndiz locis 
€refcere, praefertim in Zeylana & Bengala, qui 
omnes incole norunt narrare de pugna hujus ant: 
malculi cum ferpente , que fit ope hujus radicis 
Ufus. Videntut homines didiciffe vites hujus 
plante a diéto Mongo, feu Muflela , quod ani- 
imalculum, fi pugnam fufeipere vult cum ferpente; 
vel prius fefe armat mafticatione horum folio- 
rum, vel fi a ferpente fauciatur, hanc petit her- 
bam, ejusque mafticat folia, & ter quaterve fefe 
circumvolvit , ac dein parum quiefcit , ací fopo- 
rofum effet, fed mox dein vitesrecuperat , & prd- 
currit. Homines ed utünturad fubfequentes mor+ 
bos. Bengalenfes & Malabarenfes nos docent, 
hanc radicem preftans effe antidotum contra 
quodvis adfumptum venenum, quo corpus intu. , 
mefcit & coruülefcit, fi cum aqua conteratur, Se. 
propineturs Radix &folia recenter contrita in- 
- ponuntur, clavis pedum. —- 
_ Ex abruptis petiolis ferofüm exftillat lac, quod 
oculis inftillatur contra albas maéulas, Bon 
dictas , ad:eas tollendas. In Batavia utuntur ea te=: 
uenti modo. Radix in fruftulis confcinditur, cum 
inanga mafticatur, &deglutitür,valetcontraan= 
xietatem., & dolorem abdominis per flatus ortum; 
-Subtiliter contrita & cum aqua propinata valet 
contra febres & vomitus, uti & contfa Cephalal- 
iam , fi caput ea Javator. ` Item fi conteratuf 
€um Spiritu Vini, -& umbilico inlinitur ‚valet 
contra choleram Se inpetiginem , ‚sam in adultis; 
pe en es li Dus 
pere Le «planta 5 uti di&um eft yin India 
veteri inveftigari debeat, quum Javanream dp- 
time: norunt’, éam tamen invenire neqüeo 1n. 
cunétis Horti Malab. tomis , nam part. 9. Figs 56: 
Cana Caniram defcribitur effe frutex fimilia ge- 
tens” folia, eujus tota plantula in Oryze aqua 
macerata, & propinata curat. moffus venenatis® 
fimorum ferpehtum, immo Cobra Capella, figura 
vero ejus quam maxime differt a hoftra Radice 
Muüftele, uti & ab ipfa ejus defctiptione. 
Batavis hec radix non modo adhibetur contra 
choleram, vomitum bilis, feu Mortexi, in quo 
: ^. fnoX 
VERMEERD. op *t“AMBOINSCH KRUYDB, 1: 
‚ Seiendum vero eft; Mongo , feu Ratto' de 
at 
Na muet men werten, dat Mongo of Rartode j 
in: t Portugees' een Indiaans SE Ge 
zavart en grauw lichaam-als: een Civetkat ; met een‘ 
lange ‘haairige fleert „dien bet niet over "t hooft flaat ; 
gelyk: het Favaanfe Inkboorntje Tupes De Pavas" 
nen zelf, 200 ik giffe; noemen dit dier Kale Jang- 
king, andere Gagarangan , en de Portugeefen Mun. 
gos, of Ratos de Mado, det fr, wilde satten, en 
daarom ook zommige Maleyers Ticos Utan, welk 
dier een geduerige dyand/chap, voerd met de Slangen, 
gelyk hierna breeder in 't gebruik gezegt zal werden, 
ons dat deze wortel een groot 
reven; én opde navel gefmeert , is goet oor "t borten 
vierigbeit 5:20 by oude lieden als jonge kinderen gebruikt. 
` Hoewel nudexe plant; als gezegtis, in oud Indien 
moet gevonden werden , dewyl ze de Inlanders welken- 
nen, 300 kan ik nogtans dezelve niet vinden in alle de 
deelen van den. Hort Mal want Part. 9. fig. 56. 
mert. wel een Cana Caniram befchreven te zyn, een 
ikje.fchier met-diergelyke bladerén, waar van de 
geheele plant in ryflmatergeweekt zen gedronken ¿ges 
neeft de heete van de aldervenynig fte Slang ; ra ( 
Capella , maar de figuur werfchild van onze Radix 
Muftele, en: zelf met za befcbryvings SS '\ 
-< Op Batavia verd deze>wortel niet alleen gebruikt 
tegens wë bort, Galbraken , of "Miri ; er i 
2 2 
