XXXVII. Hooftft. 
Nullus conftans ipfi tribui potefl color, 
quum enim primum fefe aperit, lete pur- 
pureus , feu ceruleus eft, cum nervis intenfio- 
ris coloris , dein aurantium adquirit colo- 
rem , quum luteus color multis. nigris maculis 
diftinétus eft, dein hic color fenfim degenerat, 
«& incarnatus eft, ac tandem minii eft coloris. 
Intus firmus confpicitur ftilus, craffus, ac fupe- 
rius obfeffus antheris luteis. 
Ex denfa ac ftriata fuperiore parte fructus 
excrefcit poft floris lapfum. Hic miram habet 
formam, fimplex ac transverfaliter ex pedunculo 
dependens, ultra minimum digitum longus, vi- 
deturque contortus , & compofitus effe ex quinque 
fexve acutis prominentibus filamentis, ach ex 
turunda formatus effet cum acuto apice, primo 
obfcure virens, dein nigricans, fique haec ape- 
riantur filamenta, intus repleta funt pufillo & 
angulofo femine , quod minus eft femine Raphani 
minoris, fine ullo notabili fapore, fique hi fructus 
in aqua macerantur, tum fila feparantur, & fic- 
cata iterum fefe contrahunt, ac claudunt, fed 
nunquam tam aréte quam antea. REED 
. Radix ample extenfa eft, ac multis fibris ob- 
Jefa, flavefcens inftar Liqueritie, parum ama- 
ricans, fed non ingrati faporis. e 
_ Nomen. Ex Timora delata. eft nomine. Boa 
Radja, h.e. Fruétus Regis... Atque hinc mihi 
dicitur Fruétus Regis. Jave vocâtur Caju Sa- 
an , quum fructus in aqua macerantur, atque 
hac pueri lavantur, & ea propinatur lis, quum 
: > In Hort. Maleh perta e Fig, 30. arbufcula, de- 
fcribitur J, fore M Ti, uti Zanonius eam. ocat 
feet O da Talla Do 
Chanco. Belgice Schroef-boonen , -cum deferipta 
fatis conveniens, excepto quod foliis amarus ad- 
feribatur fapor, quem in noftro non obfervavi. 
- Ipfi ibi excellentes adferibuntur virtutes , ad 
Empyemata, ee, fi radicum 
füccus propinetur, & contrite externe inlinian- 
ucit in Variolis, in Pa- 
tur. Sic quoque cond 
neritio „ac fimilibus cutis vitus. 
` er 
Shes VARS A U 
coo c Tabula, decima, feptima 7 
Far prt per d d» a vr ud LUE E tes ies 
Ad} iguram primam ramum exhibet fruticis, qui Fru&us 
= WE Rupaphio' dicitur. Eftque Heliéteres foliis corda- 
“tis, ferratis‘, fru&u -compofito contorto , -Linnei Spec. 
Plant. pag. 963. & Heliéteres arbor Indie Orientalis, 
.. filiqua varicofa , & funiculi in modum contortuplicata 
- Plukn. Almag. pag. 181., Lab, 245. Fig. 2. $... 
Figura fecunda ramuin denotat arbufcule Cheramela de, 
„que Averrhoa ramis nudis fru&tificantibus , pomis fubro- 
` tundis a. Linneo vocatur in Fl. Zeyl. pag. 179. & Spec. 
Plan. pag. 428. eftque Malus Indica, fructu parvo, ro- 
tundo, acido, ftriato, Zbef. Zeyl. pag: 148. übi vide re- 
dique. > eas tS uiv A EE 
A o. Cé k i a + pu C A- 
VERMEERD. op * AMBOINSCH KRUIDB: 
«vert toege/chreeven y. dewelke ik aan "t onze nog niet 
33 
Men kan haar geen vafte coleur geeven ; want als ze 
haar eerft opend, is zy ligt-peers , of blaauwagtig , met 
ribben van hooger couleur, daar na wert ze Oranje- 
geel ; wanneer men het geele met veele zwarte fpik- 
keltjes bezet ziet, dan verlieft zig deeze coleur al- 
lengskens , en wert incarnaat , dog ten laatflen minie- 
rood. Binnen ziet men een fiyf Jihje, dik, en aan 
zyn bovenfle bezet met geele noppen. 
Uit bet digt geflreepte voorfte deel, na’t afvallen van 
de bloem , wert de Vrugt ; deze is van een wonderlyke 
gedaante , enkeld ende dwers ftaande op baaren fieel, 
ruim een pink lang, en bet fchynd, als of vyf of zes 
Jcherphoekige draaden omgedraaid waren , als een wick, 
met een pits endtje voor aan , eerft donker-groen, 
daar na Zwartagtig , en als men deze draaden opend, 
zoo ziet men ze van binnen digt uitgevuld met. een 
klein hoekig zaad, kleinder dan Radys-zaad , beide 
Zonder merkelyke fmaak ; en als men deeze Vrugten in 
water legt, zoo gaan de draaden van malkander, en 
gedroogt zynde , SH zig wederom , dog nooit zoo digt 
als 18 TUTO rt Md e MR 
` De wortel is verre verfpreid , en met veele gë, 
lingen behangen, bleek-geel als Zoethow, wat bitter, 
dog niet onaangenaam van maak: — << . _ 
Naam, Het is van Timm, regt AR aam 
van Boa Radja, dat is, Konings rae en Fi 
om van my in "t Latyn Fructus Regis genaamt. ki 
Java noemt men het Caju Sawan., dewyl men. de 
Vrugten in water weckt , en daar mede, de kinderen 
mat: ee als dezelve onruflig zyn, on zig 
zeer wringen , bet welk den Inlander noemt cen Sa- 
wan, of kwaade geeft, die de kinderen raakt. Andere 
noemen het Caju Poettar, en Boa Poettar, niet ale 
leen om dat deVrugt gedraaid is, maar ook din datze 
diend tegens het voornoemde draaien der kinderen, en 
daarom vind men ze in de Favaanfe Kruiddoozen. 
Gebruik. De Timoreezen gebruiken het tegens het 
krimpzel des buiks, als mede tot veele andere gebre- 
ken, en daarom wert bet van dezelve neerftig in haare 
tt; 6. fig. 30. wert, be- 
ur A amm. T annin 
š 
breken des bmits. ` 
= De zeventiende i 
2o dod ER me 
cen 
: h ; SEM aie n i y: ciet 
Vertoont in de eerfte Figuur een Tak van 
“welke de Konings Frage ger d 
-enis de Heliëteres met he ige, 
meteen ‘eee ae en 
in zyn Spec. Plant. pag. 
Ooft-Indie , met een 
' omgedraait, van Plukn. inz 
neus in AY on is de Indifche Appelboom met Kleine , 
. DEn V ten, in myn The. Zeyl. 
pag. 148. alwaar het overige ziet, Me oed) 
à 1 NE- 
