A E li cc ` vg 
A lo ee ins 
XLIV. Hooftft. 
* Flofeuli, uti di&um fuit, funt capitula aurin- 
, tia, vix fefe aperientia, odoris grati, fed debilis, 
faltem in hac regione. In Sina enim ad fuffimi- 
gium adhibentur , ubi fruétus proferet in feneétu- 
te, qui funt bacca pufille, ac nigre. Hic auteni 
terrarum nil aliud confpicitur, quam mollia capi- 
tila in flofculis locata. ` Quarta porro & parvi- 
folia fpecies, que Japonenfium eft Camuning , 
obcurrit infra capite 61. R? 
VERMEERD. op 't AMBOINSCH KRUYDE; 
39 
De bloempjes zyn, als- gezegt i$, eeste knop: 
die hun quelyk openen, zookriskend " be (ce d 
immers hier te Lande ; want in Sina werden ze to 
Reukwerk gebruikt; aldaar zal bet ook Vrugten draa: 
gen inde ouderdom , zynde kleine zwarte knopjes. Dog 
bier ve Lande ziet men anders niet dan weeke knopjes 
in de bloempjes. Nog een vierde en kleinbladige zoürt, 
zyude de Fapanfe Camuning „ziet bier onderCap. er. 
CAPUT QUADRAGESIMUM QUARTUM. 
| ! - Oxyacantba Javana. 
`> ` Bangya Lacki Lacki. 
Upra Libro fecundo Radix deipare fpurie a no- 
S bis defcripta eft , que elt Bangya femina. 
Poft hee anno 1691 mihi adlatata eft parvifolia 
fpécies , fetimas , que Jave itidem pro Oxyacan- 
tha adhibetur , & ab aliquot anris circa muros 
plantata eft... PTE mx 
Multos gerit duros, & firmos ramos, horren- 
dis fpinis armatos , bini nempe ad quodvis lo- 
cantur folium, perfeéte inftar Spinarum Limo- 
num, queque acriter pungunt. . ER 
"Folia plerumque bina fibi invicem obponun- 
tur, brevibus in petiolis , magnitudine foliorum. 
Pruni, binos lata digitos, fuperius obtufa, oris 
zqualibus. Nullos gerunt protubérantes angu- 
los inftar femine , ac quedam modo dimidiam 
habent magnitudinem fupra indicatam , fuperio- 
res quoque furculi nullas gerunt fpinas. 
Flores lutei funt, uti in femina, fed fruftus 
paulo majores & oblongiorés , fere inftar illo- 
rum Diger- ac fimile. habent durum officulum 
interne. 
-Nomen. Latine Oxyacantba Favana. Belgice Ba- 
tavifche Hagedoorn. Javanice & Baleyice Bangyan 
Lacki kackie, Oxyacantha Batavica; in Sina bi 
erit nomina , 1mo Gukacktsji; 2do Tsjatsjitsji. 
ofterior in Sina fatis craffum gerit truncum cum. 
igno venofo, & duriffimo inftar Salimoery, quod 
al menfas & fcrinia adhibetur, fpinasque habet 
pungentes , noxias, & femi fpithamen longas, 
quam ob rem ad fepes etiam adhibetur, e 
ue — ácutis fpinis armata et, hinc 
ad fepes & fepimenta adhibetur, circa muros & 
hortos*plantata ;, uti in Europa Oxyacantha, 
Plurimi baculi är&e-fibi adponuntur, & plantan- 
tur, qui dein diligenter forcipe abfcinduntut , 
ac quidam ramuli conne&tuntur, horum fpine 
ingentem cauffant dolorem & tumorem , fi quis 
(efe vulnerat, fere. ints plaques Ican Sambi- 
laig, quód curatur , fi carb ext 
ac cum Siri foliis conterantur, vel mafticantur , 
z:vulneri tum inponuntur y uti fcorpio contu- 
fus fuo inponitur iui c 
gingivas curant tumentes & dentium vermicu- 
jos. Fructus infalubres fant, quurn vertiginem 
"ave alia porro, forte haud multum a de~ 
fcripta diverfa, reperitar fpinofa arbor, Dt 
Siffir di&a, feu fpina peßinata, cajus fpina digi- 
yin Jonge fünt, feu inftàr denuum cid 
. Radices recentes contufe, & ore mafticate 
ones ejus exürantur, - 
— 
VIER-EN-VEERTIGSTE HOOFTSTUK, 
De Batavifche. Hagedoorn. . ; 
Oven in 't tweede Boek hebben wy befchreeven 
i een Radix Deipara fpuria, dewelke is Ban- 
gyan-het wyfke. Sedert is.my- Anno 1691 .toege- 
bragt het kleinbladige, of mannetje, het welk men 
op Fava mede voor Hagedooren gebruikt , enlange jaar 
ren rondom de Vefteh geplant ise -oara K 
Het heeft veele harde en flyve takken, met yzelyke 
doorenen gewapend, te weeten twee by ieder blad, regt 
als Lemoen-doorenen , en fel er SE 
* De bladeren flaan méeft twee tegens malkanderen y 
op korte fleeltjes „ in de groote als Pruym-bladeren, 
twee duimen lang , ‘twee vingers breed, van vooren 
Slomp toeloopende , met evene kanten, eh van: onderen 
met weinige bogtige ribben. Zy hebben geen uitftee- 
kende hoeken, gelyk bet wyfke, ep zommige-2yn-pas 
half zoo groot als boven flaat ; ook zyn de voor/te rysa 
kens Zonder doorenen, ` ` PO 
De bloemen zyn geel, als aan "t wyfke, dog de 
Vrugien wat. grooter „en langwerpiger , byna als die 
van Djuet, met een diergelyke harde figen van 
binnen. 
„Naam. In ’t Latyn Oxyacantha Javana. In 
- "t Duits Batavifche Hagedoorn. In 't Javaans, en 
Balifch Bangyan Lacki Lacki. De A SCH . 
gedoorn Bec] SEI in Sind; rt, C Ste? 
$T zech ‚Het laatfigenoemde gewind in Sina 
een edelyke ftam , met een geadert, en xéerbard hout, 
als Salimoery, het welk tot tafels en comptoiren: ge- 
bruikt wert; het heeft fleekelige, [chadelyke, en een 
_halve-fpan lange doorens , om die rederi-mede tot pag- 
gers gebruikelyk. Te 
Gebruik: Dewy! bet met Zulke ege 
wapend is, zoo wert het tot leevende agen en Hey- 
ningen. gebruikt; rondom Veftingen en Thuynen ge- 
plant , gelyk in Europa de Hagedoorn, : Men moet 
het met veele flokjes digt by malkander planten, neers 
Die Jcheeren, en eenige takken door malkander vleg- 
ten ; de doorenen verwekken groote pyn en umi 
van 't lid, zoo men zig daar aan bezeerd , even al 
de doorens van Ican Sambilang ; yn tégenbaat is, dat 
men de koolen, van den zelfden Struyk gebrand, cn 
met Siri-bláderen gewreeven, en op 
bind, gelyk og een gekneusde Scorpioen op zyn ci- 
em fleck bind, Ar <= 
eier gekneusd, en in de mond ge- 
houden, ‘genee/t gezwolle tanduleefch , en worm/tee> 
kige tanden. “De Vrugten deugen niet om te eeten y 
- Op Java hebben ze noz een andere, miffebien nier 
wee van” voor[chreeve verfcbillende doren,“ genaamt 
Duvi Siflir, ef Cam-doorn-, hebbende doorenen 200 
lang als " vinger , of gelyk de tanden van een gm 
Sa, 2 : 
3 
er 
