E HERBARI{ AMBOINENSIS AUCTUARII 
éch EA 
Aptum itaque anni tempus hafce effodiendi 
‘radices , funt tres hyemales menfes, November, 
“December, & pars Januarii ,. hocque peragi opor- 
tet claris noêtibus bum, Boreas & Eurus flat, 
‘celumque fit frigidum , larum , & ftellis mi- 
cantibus corufcum. <“ 
Ut itaque preftans, hec. fadix hominibus de- 
monftretut, ubi nempe, lateat, quum. nulla ejus 
pars fupra. terram in, -confpectum veniat, natura 
peculiarém a ac mirabilem ipfi dedit charafterem, 
quod. nempe hxc radix illo tempore paululum 
Jupra, terram protüberet, five per naturalem 
‘ejus, ac turgidum pregnantemque fuccum, five 
quod per rorem tumefatta, fplendorem de fe emit- 
tat, {tellarum fulgori haud difimilem,, e que lo- 
‘cus, , ubi lateat ,. detegi poteft. 1 
Effoffores duplicis, fant condi tionis ,. ‘qaidam 
id aperte peragunt, funtque add id id opus 
a dominis iftius Joci., lam inftar furum 
` tentant, » horumqué € iditas, & lucri amor pene 
timorem uperat ac vircit. 
Primi, fe memoratis. no&ibus montes pé 
ee om erefcere „ quod tum 
es igus denudatum, & omni füperiore 
parte roc eft, illique ibi ‘oberrantes diligen- 
ter & accurate adtendunt, quonam in loco iftum 
«detegant. Wat radiantis (tell. fulgorem, illum- 
qu notant locum. calce humida;. quam in-iftum 
nem fecum portant, vel:cinerelocum-ebtegunt, 
defeque ad fomnum. deponu mari ad crepu- 
deula, | uum notatum inquira locum,..ac radi- 
tem effodiunt , , quad ante: Solia, ortum m preftari 
Oportet, e 
Maximas colligunt radices, minores tera Sg 
tegunt,ad propagationem. 
i Ge EE „effof - = er 
‚nis tradere debent, qui. en, $e = 
‘mas ed asque , qua hominis effigiem. preis, ferunt 
brac 
se 
Ze bd p E oe lucent 
ye ANC Sai p. rat A 
. Maxime radices je hanc ob rem ‘in magno 
"Alterum dominum genus, M ‚qui iif ^5 PUE 
ces effodiunt, talibus no&ibus montes petunt, 
r occultas ambages, ludentes cuftodes folitis 
EN pofitos, charaéterem. adtendentes fulgoris 
Ke e omnesque fimul 'effodiut radices, 
(ooo quo e se eas refervaret) „quas facile 
oriqü uum per hyemis frigus tes ° 
ligue SUE d fint b aT omnesque fimul ra- 
EN nec. diem expeétant,, ac fic mox fpolium 
deport int recens, ne apprehendantur , ac per 
m commode verum eligunt Som. "Atque hoc, 
* folum eft, quod in peregrinorum ac merca- 
inibus venit, & ex patria ipforum, feu 
defertur. regióne , lta ut Sontenios, 
effe op orteat eo, quod nobis fures largiuntur... - 
„Cuf SECH en non ubique locantur, i impune, 
enim 'effodi p sofi nt in provinciis Leautung, Co- 
réa, ipfiusque boreali plaga Taufean, quas po-. 
ees radices mercatores emunt, X: 
AT A 
Cap. LVI. 
Het bequame Saifoen dan om deze wortelen uit te 
graven, zyn de drie Winter-maanden , November , 
December, en een. gedeelte van Fanuar dit moet 
&6 efchieden by klare nagten, wanneer CS Noorde en 
bord-oojle wind waaid , en zuivere koude, en de 
hemel flerre-klaar is, ` 
> Om nu deze voortreffelyke wortel aan te wyzen 
aan de menjchen, waar ze verborgen legt, wanneer 
menniets boyen-de aarde, bekennen kan, zoo heeft de 
natuur cen wonderlyk kenteken daar aan willen flel- 
len, namentlyk, dat deze wortel om die tyd een wei 
nig “hoven de aarde, uithuilende, °t zy door haar na- 
tuurlyk zap, ^? xy door den dauw bezwangert, een 
glans van zig. geeft , het flerre-ligt niet ongelyk , 
Waar aan men haare plaats. bekennen kan. 
SS ~ dal ban tweederhande ; zommige doen zulks 
opentlyk , zynde daar toe, meer door. de Eige- 
naarsy of Heeren van die plaatze ;.zommige. doen het 
fleelsgewyze;,, by dewelke de begeerlykbeit y ef win- 
zugt, de vreeze van flraffe overwint. 
Die van de eerfie zoort gaan. by zoodanige nagten, 
als hier even vermelt Ze, ma "t gebergte , daar ze 
weeten dat het Som groeid , die als dan door de koude 
des winters meefb kaal en bloot zyn ; bier ‘en: daar 
avandelende , letten ze neerflig op, waar ze dien glans 
flerre-ligt zien , die plaats tekenende met natte 
alk, dien ze tot dien vinde mede neemen , of be- 
Proven hem met affebe; en begeeven haar voorts tot 
rufte, tot bet aanbrecken dan den dag ; als dan zoeken 
ze; de: „getekende plaatzen weder op , en. graven de 
wortel uit "€ welk nog al voor Zonnen. opgang ge 
Jchieden: mast. >: 
De grootfle neemen ze mede, de Mise Zeichen. 3 
aveder met. aarde, tot voortteeling , én -00g fè voor 
toekomende aar. -Alle de uitgegrave wortelen” nin 
ze baare Eigenaars of Heeren overleveren 3- dewelke 
de _Schoonfte en de grootfie, die de gedaante van een 
menf ee ie beenen van dn nen i oe 
ni A T Ve Endet S dr 
De groote p zyn by hun lieden daar door in zoo 
groote agting , niet als of ze meer kragt hadden ‚maar 
wegens baar zeldzame gedaante , en om dat de Sineezen 
haar inbeelden , datze-aan deze wortel-een Huis-God 
hebben, dewelke hun gezondbeit en rykdom zal “aan- 
brengen” „Hierom fparen ze ook geen geld, maar zul- 
len voor: ;zoodanige: wortel , -daar zy zin in hebben , 
en. die de voornoemde gedaante van een menftb klaars 
5 uitbeeld, «vel og Ryksdaalders, egen, x 
- De tweede -200rt., die, ze fleelsgewyze graven , 
gaan insgelyks by zoodanige. nagten na dat. gebergte, 
dog. door. heimelyke ommewegen , de. ‘wagten, aan or- 
dinaris wagten geftelt , bedriegende , letten. Op i de bg 
venflaande tekens, graven alle de wortelen wit, (want 
voor Wi zoude cen dief [paren) dewelke ze maar kon- 
no omen en vermits door de koude winter aller, 
kruiden Jae zyn, rapen ze al dat goedje. 
E zamen „en na den dag te wagten, ‘akker 
ze zig met de geo ondene liit van daar, op datze niet, 
betrapt werden, en zoeken dan by dag op haar gemak, 
de, regte Som daar uit. Dit is't dan byna alleen y, 
"t welk in der Kooplieden handen komt, en uit bet. 
Land vervoerd wert , moetende «y ons behelpen, met 
bet geene ons de gauwdie even gunnen. 
Dea en worden. WE niet. even flerk Wigeflelt,, 
A) SES oryel een in de Provincie Leau-. 
B, en rds Ifs. noordelyk . 
" Em Pafe, 
ENEE E WE E nin hik AAA IEEE 
BESTEET 
