€— 
LIT. Hooft. VERMEERD. op 
In aliis vero Sine provinciis, ubi-rare funt, 
diligentius cüftodiuntur. Hueusque Suyki relatio. 
Jam hic proponam ea, que excerpfi ex Sinenfi 
Herbario, quod adfcribitur Cefari Sinnong, qui 
a Patre Martina vocatur Xinnungus , Tecundus Ši- 
nenfium Cefar, quique regnavit B on 37 ánte 
Chrifli nativitatem , ac proinde diu ante Dilu- 
vim, o) homines primus edocuit artem medi- 
tam, & herbarum notitiam, quarum ille folus 
trecentas & octoginta fpecies defcripfit, queque 
ab ejus pofteris ad aliquot millia aucta: funt... 
Non. autem a verbo ad verbum ea exferipfi, 
Ted folummodo fenfum textus fecutus fui ‚qui 
mihiinterpretatus fuit... ^. 
n eo itaque libro fequentia de Som adnotata 
erant. Genfing, feu Fin/om, vulgo Som vocatur. 
Flocque reperitur in Thebou, que provincia eft 
Tartarica , vel hortus Tartaricus ad borealem 
Peking plagam ficus. In splanis quoque crefcit 
montibus, non admodum.altis, fub arbore valde 
extenfa: Carsjiu 'diéta , ubi falum eft humidum., 
& frigidum. dba cot ue qus 
^ Primum progerminat fimplici caule , qui quin- 
que fuftinet folia, dein tres format famulos , 
quorum Quisque quinque producit folia, de ejas 
dine > que tores dc femen. generat. De radice 
non mu 
“Som multiplex eft, cujus quinque fpecies com- 
memorat auétor. Prima, nempe 7sjitfoanfom , 
1a.ac longa eft, non rotunda, fed 
.plana, & crefcit in monte Tsjiwan, in provin- 
cia Xenfi, & Xangfay. Secunda Piétianfom, cù- 
jus radix eft alba, rotunda, & dura, & defertur 
o, 
fub diétis arboribus, quum neque caulem e 
> O. 
> AMBOINSCH KRUIDB. 45 
… Maar. in andere, Sinezze Provintien „ daar. ze 
Schaars aah, wert ze naauwer bewaard. Dus verre 
bet. verhaal van Suyky. 
Nu zal ik hier zetten, het geen ik getrokxen heb uit 
een Sinees Kruidboek , het welk men toefchrift den 
Keizer Sinnong , by Pater Mattinus genaamt Kine 
nungus, de tweede Sineefche Keizer, dewelke gere- 
geert heeft 2837 jaren voor Chrifli geboorte, en ge- 
volgelyk ook lange voor de Zondvloed; hebbende by de 
menjchen-eerft geleerd de, Medicynen, en.kenniffe der 
Kruiden, waar van by alleenlyk 380 zoorten E 
ven heeft, dewelke door zyne navolgers tot eenige dui- 
zenden vermeerdert zjn. — — Ee 
_ Dog heb ik dit niet van woord tot woord overgezet. 
en. ditgefchreeven , maar alleenlyk den zin gevolgt, 
zoo als die my vertolkt wierde — E 
_ In't zelve Boek dan vind men bet navolgende van 
Som befchreeven: Genfeng, of Jinfom, int ge- 
meen Soni genaamt. De ecrfte werden gevonden in 
Thebou ,. cen) Tartarife Provintie , of Tartarife 
"Thuy , benoördeh de Provintie Peking. Men vind ze 
op.vlakke Bergen, die niet heel hoog zyn, onder. een 
groote wyd-uitge/pryde Boom , Catsjiu genaamt , daar 
de grond vogtig en koelis. = 
Het komt erf voort met een, enkeld lammetje , 
"t welk vyf bladeren draagt , daar na gewind het drie 
takken, teder van vyf bladeren, en van zyn gedaante 
beeft den Autheur niet meer ; dog in de figuur ziet men, 
dat de takken zig verdeelen in vier, zes, en zeven 
bladeren, langwerpig , final, en fpits ‚als Rietbladeren. 
.. Qok ziet men bovenop een pluim, gelyk aan’t Riet, 
"t welk het zaad of bloeizel zyn wil. Van de wortel 
kan men in de figuur niet veel. bekennen , maar die 
moet lang en regt neergaande Zyn, enz. 
. Som is veelerlei, waar van den Autheur vyf zoor= 
ten befchryft. Als, 1. Tsjitfoanfom, zynde groot, 
lang van wortel, niet rond, maar plat, en valt op 
den Berg Tsjiwan, in de Provintie Xenfi , en Xang- 
fay. 2. Pittianfom, is wit, rond, en hard, komt 
van Pitsje-Kok, omtrent Corea. 3. Uyn-Som, dat 
is geele y komt van Leautung Stad Xantung 5 
01 Tatta gemeen- 
Kaf 
> 
maar nooit in’t begin van een 
buiten bitte de mond droog is. ` v dp 
De manier van bet te y aldus : di "t. Koor- 
jaar , genaamt Tsjiun, 2ynde January, etian, di 
= Mast; -ryd men > nagts na "t voorfchreeve ^ 
bergte, en zoekt het onder 2 A e Ss 
neer het nog fleel, nog’ bladeren beeft, alleenlyk cen 
