52 
Jave quoque vocatur Bulu Koetsjing , h. e. 
felium pili , ubi etiam in planis crefcit campis 
fub gramine, fed ejus folia , & capitula ibi ma- 
jora funt, oblongiora, & rugofiora, 
Hec herba contrita cum Muffi, Coriandro , 
Cubebis, ac pauxillo Deryngo , & Bangles, 
frontique inlinita, Cephalalgiam &- vertiginem 
curat, admifcetur quoque Baleyenfium Theriace, 
Untal Untallan diéte. 
Tabula vigefima fecunda“: 
Ad Figuram primam binas fiftit plantulas Stwchados pilofe. 
Figura fecunda Toeboe Toeboe Ananas exhibet incolis diftum, 
que eft herba fpiralis Anane forma. i ' 
HERBARII AMBOINENSIS AUCTUARII 
Cap. LIX. LX. 
Op Fava hiet het meede Bulu Koetsjing , dat is 
Katten;baair 5- groeijende aldaar in de vlakke velden 
onder °t gras, dog zyn bladeren tn de bolletjes zyn 
wat grocter, langwerpiger , en haairiger. 
Dit kruid - gewreeven met Muffi , + Coriander , 
Cubebe , en een weynig Deryngo, en Bangle, 
op "t voorhoofd gefineerd, geneeft de hoofdpyn en duife- 
ling , Werd ook gemengt onder den Balıl]en Theriak 
Untal Untallan. genaamt. 
De twee-en-twintig fle Plaat 
Vertoont in de eerfte Figuur twee plantjes van het ruyge 
-Stecbas. : 
De tweede Figuur wyft aan de Toeboe Toeboe Ananas-plant, 
- zoo: als die by de Inlanders genaamt wert, welke is de 
. wenteltraps-plant ,. met de gedaante van de Ananas, 
CAPUT QUINQUAGESIMUM NONUM. 
us vs ‚Caffutha Cornea. - Cortomi. 
i yen Caffuthe fpecies hanc raram refero plan- 
tam, que in altis & incultis Celebis monti- 
bus crefcit , multis enim tenuibus & intricatis 
flagellis , feu chordulis more Ca/futhe prorepit 
fupra, Se per fruticulos, preefertim circa deci-. 
duas & putridas arbores fine notabilibus foliolis 
autflofeulis, hujus vero chordulee longiores funt, 
ex nigro fplendentes inftar Calbahari, glabre, 
lente, nec fragiles, craflitie fili nautici. An or- 
tum ducat ex ramis fruticulorum arborumve pu-: 
tridarum , an vero ex ipfa terra, incolae mihi de- 
clarare haud potuerunt , evellunt enim modo eam, 
cito relinqüentes horrida & inculta loca... 
… Nomen. Tombuccani‘eam vocant Cortomi,La- 
. tine autem Ca/Jurba Cornea dici poteft, = — 
Ufus ejus eft ad ligacula , atque: ex quatuor. 
quinqueve ejus chordulis amuleta formantur, quee - 
ornamenti cauffa collo & brachiis adpenduntur , 
& geftantur , uti alii incole id cum Calbaharo 
nigro faciunt. st 
JOCAPUT.SEXAGESIMUM. ` 
¿Toebos Toeboe Ananas. Hamocki. 
Wn ND unt y A na 
JN Sepe regione inventa fuit fpecies Herbe- 
Y: Spiralis, feu Tubu Tubu , incolis Hamoekidiéta, 
cujus caüles binas orgyas alti funt, externe duri: 
Se lignofi, interne aquofa repleti medülla.^ =- ©" 
Folia referunt illa Spiralis Herbe glabre , feu 
-Túbu Tabu, fed nullum ambitum ;. feu: cochleam 
formant; ejus vero caules fuperius. fefé dividunt 
in laterales ramos; inregulariter locatos. . ` 
“«Peculiare hujus ‘plante eft ejus Hypophyton , 
peculiari in caule ex radice provenit ad alti 
tudifiem fesqui vel binorum pedum, eodem modo, 
quovin-Lampuyang & Bangle, fuprema :ejus pars 
omnino Ananam refert ; ‘non folidam , “fed ex: 
fimplicibus modo concavis fquamulis compofi- 
tam, quefirme&fpinulofe funt, omnes.elegan- 
tis rubri coloris,"ita ut perfectum referant flo- 
rem inter Íquamas: vero firmus ac craflus con= 
Ípicitur flos, ex tribus retroflexis petalis con- 
(9 SC ah, 
NEGEN-EN-VYFTIGSTE HOOFTSTUK, 
Het hoornagtige Caffutha. 
nder de zoorten van Caffütha reken ik dit geld. 
‚zaam gewas, "t welk men int hooge en wilde 
. gebergte van Celebes vind , want het loopt met veelé 
dunne en verwerderankenof chordulen , op de manier van 
Ca/Jutba over en door deruigte, inzonderbeit om de ge- 
vallene en verrotte boomen, zonder eenige kennelyke 
blaadjes ofte blóeyzel , dog deeze Kordulen zyn lans 
ger, blinkend-2wart, als Calbabaar, glad, taay ; en 
onverbreekelyk , in de-dikte van Zylgaren. Of ‘het 
zyn oorfpronk neemt uit de takken der firuyken, en de 
verrotte Boomen, of uit: de aarde , bebbenomy de In- 
landers niet konnen verzekeren j want zy tukken bet 
maar af, en pakken zig ten eerften weg van: de dorre 
en onbewoonde plaatzen.- 
. Naam. De Tombuccanen noemen het Cortomi y 
et eras Caflutha Cornea. 
„Gebruik. Zyn gebruik is tot bindwerk , en dat: 
die men tot cieraad om den bals eg armen draagt, ge- 
lyk andere Inlanders amet zwart Kalbahaar doen. - 
Gi 
‘ZESTIGSTE HOOFTSTUK. > 
E ce e 
„De Toeboe. Toeboe, Ananas-plant. . 
Nr Diflri van Sepa is gevonden een zoort oan 
L Herba Spiralis , of Tubu Tubu, «by: de Inwoon«! 
ders Hamoeki genaamt , “wiens Deelen wel twee: va-. 
demen hoog werden ‚"buyten hard ,- en houtagtig , van: 
binnen met cenwateragtigrmerg. co edet 
De bladeren gelyken na die van de gladde zoort van 
‘Herba Spiralis , of Tubu Tubu, dog: maken: geen 
omgangen of wenteltrappen',. maar de fleelen verdega 
len zig boven in'zyde-takken , die: wat: ongefchikt flaans 
Het raarfte van deeze plant is een Hypophyton, 
^t-voelk op cen new o uit de wortel komt „een 
en een'half ,: of twee voeten boog y op: de manier als 
aan Lampujang en Bangle. Het bovenjte gelykt Pees 
nemaal een Ananas , niet maffief , maar uit enkelde 
holle fchubben gemaakt , ‘dewelke uf en flekelig zyn, 
alle fchoon-rood , zo datze een doorgaande bloem verbeel- 
den 3 tuffchen de febubben xiet men een (uge dikke 
bloem, van driesamgebogene-blaadjes „gemaakt „van 
binnen hol, onder aan beeft zę twee beursjes , van 
Mont bin- 
