$8 
gofa &lanuginofa, quales petioli & furculi funt, 
brevibus infidentia petiolis. Satul folia in medio 
latiora fünt, femperque tria fimul longo infident 
petiolo, fubtus molliter lanuginofa, nec rugofa 
üti precedentis. Flores mihi hucusque ignoti 
fant nn A v 
Fruétas rotundi fant,’ magnitudine: Pomi Si- 
nenfis dulcis, fed non, fulcati, diu virentes ac 
dein flavelcentes, quum carpuntur, & in fumo 
ficcantur, corrugantur penitus inftar pyrorum 
ficcatorum. Intus carnem gerunt acidam, que 
convenir cum Zeylonenfium Curcas , qui fructus 
externe fulcati funt, hi vero non. Interna pars 
uc plurimum repleta eft granis feminalibus a tri- 
ginta ad quinquaginta , & nonaginta , majora 
officulis Limonum , fed rotúndiora, “intusqde 
nucleum ‘continent fügofurti'& contractum." ` 
Nomen. Nullo alio hucusque innotuit nomine 
quam -Aruenfr-Caim Gulur , atque Latine vocavi 
Malum Aruanum. Fructus quoque vocantur Boa 
Arin fed nomine nimis generali TU UN 
Locus. Non novi ullibi aliter crefcere quam 
in Aruenfibus infulis, unde ficcati fructus quot- 
annis in Bandam, aliquando étiam in Amboinam 
deferuntur fequentem in mum. — — — — 
"' Ufus. "Aruenfes & Bandenfes nullum alium hú- 
jus arboris habenc ufum, quam quod fruétus tam 
«rudos quam. ficcátos pifcibus adcoquant pro 
acido condimento, uti in Zeylana cum Curcas fit; 
Saccharo etiam condiri poflunt, quod fequenti 
fit modo. Per noctem iri pura macerantur aqua, 
dein per.noétem in aqua marina, cui fal infundi 
oportet, ut aciditas magis extrahatür, tum” per 
noctem in aqua calcis;' quum viridem adquirünt 
€oloreni, ac dein pura iterum: abluuntur aqua , 
{emper parum eos exprimendo, tim primum in 
tenuetn coquúntur Syrupum, ac demum fpiffiore 
condiuntur fyrupo; hinc tam gratum adquiru: 
em. 
dite’, "excepto quod i r ati fint. 
Licet hec arbor tam elegans & alta fit, a 
eedificia tamen ejus lignum non adhibetur, quum 
non fit dürabile. - M 
vigefima quarta "` 
J 3X 
Ad Figuram primam ramulum exhibet Mali Aruani , Ka IM 
GULUR didi, Bee BER 
Figura fecunda ramulum fiftit Caju Gora Aruani, ex quo 
odoratum profluit Gummi. — : TERA 
Figüia tertia ramum notat Vucis Mofchate filveftris , qua 
Palala Aruana vocatur, cujus plures fpecies tomo primo, 
libro 2. Cap. 9. jam funt defcripte. ` pe 
bbb ES S $ 
AA wD Laas RR AA 
CAPUT-SEPTUAGESIMUM SECUN DUM. 
© Palala Aruana. Cabbita Bita, =" 
T Tq ES ingens arbor eft inftar Canarii, fimilia- 
A que gerens folia: Ex adduétis vero ejus 
uétibus comperi , fpeciem effe Nucis Myrifti- 
cx minoris filveftris, que communi nomine Pa- 
lala vocantur. ^^ 
- FruCtus hi digiti articulum longi funt, ac vix 
digitum craffi, oblongi , acuminati , externe 
hepatici coloris. Mamme in binas diffiliunt partes 
cymbe formes, & iritrinfecus nucem exhibent „ 
magnitudine & forma officulorum Taratti ; feu 
Nymphez Indice majoris, aliquando etiam ma- 
jor eft hec nux , externe corrugata, fufca, & 
parum nigricans. - ne ; , 
€ U Sup 
HERBARIT AMBOINENSIS AUCTUARI 
Cap LXXII. 
boven’ gant/ch ruig en «volagtig 3- geht ook de flee- 
len en ryskens zyn, op zeér korte voetjes: De blas 
deren van: Satul zyn in de midden breeder, flan: al- 
tyd drie by malkander op een langen: ficel , van onde- 
ren zagt, wolagtig, en niet ruig gelyk als de voriges 
Het bloeizel is nog onbekend. — -> 
De Vrugten yn rond Ze de groot&.van Sineefe 
zoete Appels , dog zonder vooren , lange tyd groen, 
daar na geelagtig. Wanneer ze af genomen , eh in den 
rook gedroogt werden , worden ze gants rimpelig , 
als onze gedroogde Peeren ; binnen hebben ze een 
zuur vleefch, overeenkomende met het Ceilonfe Curcas, 
dewelke van buiten rimpelen hebben , en deze niet. 
Het pitisen[le is meeftmitgevuld met zaadkorrels van 
dertig tot vyftig , en negentig in getal, ruim zoo 
groot als Lemoen-korrels; dog ronder, binnen met wei- 
nig pit, rimpelig, en ingedroogd.= 5 wos 
Naam. Het is nog met geen andere naam bekend, 
als-met den Aroeëfen Caim Gulur, en ik heb bet im 
"+ Latyn Malum Aruanum genaamt. De Vrugten 
noemt menvok Bog-Aru:, dog metal te gemeene naam. 
Plaats. Men weet ook niet, dat het ergens anders 
groeit , dan inde Aroeëfe Eilanden, van waar de 
drooge Vrugten jaarlyks ın Bánda , eu Zomtydstook in 
Amboina gebragt werden, tot het volgende gebruik. 
~~ Gebruik. De Aroeëzen ven Bandaneezen ‘hebben 
geen “ander gebruik van dezen Boom , . dan datze de 
Vrugten „ zoo welraauw als gekookt 5 by Vifch-koo- 
ken; om een zuure zauws te maken, gelyk men op 
Ceilon'met de Curcas doet. Men kan ook fmakelyk 
Confyt daar van maken, *t welk aldus: gefchied.- Men 
legt ze een nagt in verfch water , daar na-tog een 
nagt in Zeewater, daar men nog wat zoutemoet by- 
doen: , “omde meefle zuurte uit te-trekkeit , , wederom 
een: nagt-in- kalkwater y waar door ze wat groen wers 
den yen dan. «vederom: met verfcb water af aefpoeld y 
telkens wat drukkende "dan ‘kookt men ze eerfd op. in 
een dunne'Syroop , en ten laatfien met een! dikken Sys 
H Sep? 
e ? fchaat „ be BREE GEESE. ier ENT He 
- Albis deze Boom Zoo Jeboon , en hoog, 200 wert 
egter bet bout tot den bouw niet gebruikt , dewyl hes 
UN X 
niet. durabel is. abs RE 
cv De vier-en-twintig fe’ Plaat > 
Vertoont in de eerfte Figuur een Takje van de Arueefche 
Appelboom, Karm GULUR genaamt. H 
De tweede Figuur wyft aan een Takje van de Aruaanfche 
Boom, Caju Gora , waar uit een welriekende Gom vloeit. 
De. derde Figuur verbeeltseen ‘Tak van een wilde Noote- 
mufchaat , Palala Aruana genaamt, waar van meer zoor- 
ten in het eerffe deel, 2de Hooftft. Cap. 9. al befchreven zyn. 
FEEL A 
s Miss X2 
Dee saree e 
"d CA AL 
‚TWEE:EN-ZEVENTIGSTE HOOFTST.: 
De 
Mt zal ep grote Boom zn , als Cañari, ook 
' inma diergelyke bladeren hebben. Dog uit de 
aangebragte Vrugten heb ik bemerkt „dat bet cen 
zoort is van kleine wilde Nootemofchaten , met een 
gemeene naam, Palala, genaamt. uns 
; De Vrugten zyn een lid van een vinger lang’, ex 
Schaars een vinger dik, langwerpig, neno ink van 
buiten leververwig. De rype [plyten in twee deelen 
open, als twee Jchuytjes „ en toonen van binnen een 
nootje, in de grootte en gedaante van Taratti-korrels, 
05 ,03:»bb8 POST HEP i 
(Nympbea Indica Maior) of wat grooter , buiten rim- 
peli, run, en wat zwartagtig. © EE 
