M 
DE OR 
LXXIII. LXXIV: Haapt. VERMEERD. op 't AMBOINSCH KRUIDB. 
Sub lignofo fed tenui putamine oblongus, fed 
folidus reconditur nucleus , fubftantie Nucis 
Mofchate , ex quo Oleum exprimi poteft, fatis 
fervens & penetrans. Sapor primum eft inftar 
Nucum Myrifticarum filveftrium , fed mox acris 
& urens. Aruenfes hoc utuntur oleo in re Me- 
dica, & ficcatos nucleos Bandam adferant ve- 
nales. — ; 
Nomen. Latine Palala Aruana. In Arua voca- 
tur Cabbita Bita, aliisque Caju Fita Fita. 
Ufus. Aruenfes hos fumunt fruétus , conte- 
runtque eos cum Oleo , vel Calappi medulla , 
corpusque eo inliniunt , quum languent ex fri- 
gore quodam , manus etiam hifce fructibus obli- 
niunt, ut ingratum odorem per quosdam pifces 
contraftum tollant. 
CAPUT SEPTUAGESIMUM TERTIUM... 
defcribitur. 
E pulafarius fupra lib. 7. Cap. 17. tom. 5. 
— 
CAPUT SEPTUAGESIMUM QUARTUM. 
Carandas. 
Et arbufcula eft, fique fuo relinquatur. 
`, genio, trüncum format pedem craflum, & 
inftar Limonis Nipis altum , quum vero tener 
eft, duci poteft inftar Oxyacanthe, copiofos 
porro gerit ramos & foliaturam , ramique cjus 
otiffimum. transverfales funt. | 
_ In teneris ramulis , qui tot fpinis armati funt, 
ut vix tractari poffint, folia bina fibi funt obpo- 
fita, & prope ipfa cruciaum bine acute & te- 
nues fpine, uti in Limonis acidis , quarum 
pofteriores maxime bifide 
p DE e 
NT 
Folia ad fummum. binos pollices Jonga funt, 
binos transverfales digitos lata, quædam fubro- 
tunda , quedam acuminata , firma & glabra , 
oris qualibus , fubtus pallide virentia, plurimis 
intricatis coftis donata." Hifce in terris quodam- 
modo conveniunt cum illis Znticbolericg, fed te- 
nuiora funt, nec fubtus lanuginofa. ^ ^ -- 
. = Flofculi tres quatuorve fimul proveniunt in ra ' 
mulorüm extremo inftár Jasmini, cum quo op- 
time conveniunt, fed brevior eft ipforum tubus, _ 
fefeque extendunt in quinque alba petala; dulcis 
fed debilis odoris, intusque continent quinque 
brevia flávefcentia ftamina cum piftillo.^ ^ ^ 
Fruétús plerumque bini fimul locantur , qui- 
dam rotundi inftar globuli fclopeti , vel’ paulo 
minores , quidam oblongi , feri maturi ex viridi 
flavefcentes colore, maturi nigricantes, inftar 
Pruni filveftris , aufteri, & maturi paulo dulcio- 
res Uvis feihi maturis , in medio pellicula bifidi, 
in illis locantur , feptem , oto vel novem nuclei, 
officulis Carpionis fimiles, fed minores. Ex fau- 
ciato:truncó, uti & ex fru&tibus fuccus cffluit 
laéteus, qui in Gummi album exficcatur, 
Hujus &alia fpecieseft, flores gerens rubentes 
inftar Perfiez , fruétusque ejus in craflis prove- 
niunt ramis, uti in Blimbingh Boeloe. » 
> * YA d 
quiin, de rype vaart al 
M 
Onder een houtagtige, dog dunne fchaal, leid een 
langwerpige, dog maffive korrel, van Jubflantie als 
Notemofchaat , waar uit men een ol perfjen kan, re- 
dely& heet, en doordringend. De load is cerf als 
wilde Notemofchaten , dog firaks daar na fcherp en 
brandig. De Arocézen gebruiken deze oly tot medicyn, 
en brengen de gedroogde korrels in Banda te koop, j 
Naam. In't LatynPalala Aruana; op Aroe zelfs 
heet hy Cabbita Bita, en by andere Caju Fita 5 
Gebruik. De Arocézen neemen de Vrugten, wry- 
ven ze met andere oly , of met Calappus-pit , en [mee- 
ren het lyf daar mede, als ze hun qualyk gevoelen van 
cenige koude; ook wryven ze de banden met de Vrug- 
ten, om de quade reuk van eenige VilJcben daar mede 
te verdryven. hamam 
DRIE-EN-ZEVENTIGSTE HOOFTSTUK. 
IX: Funis Pulafarius is boven in bet zevende 
Bock, Cap. 17. tom. 5. befchreeven. 
VIER-EN-ZEVENTIGSTE HOOFTSTUK. 
` Har Carandas-Boompje, 
Arandas wert een klein Boompje, zoo men’s 
begaan laat , met een Dam fchaars een been 
dik, en zoo boog als een Lemoen Nipis-boom , nog jong 
zynde, kan’t geleid worden gelyk Hagedoorn, voorts 
wel getakt , en ryk van loof , en de takken loopen meef? 
regt dwers. = ` ims 
Aan de dunne takjes , die zoò vol doornen zyn, 
dat men ze qualyk aanvatten kan, flaan de bladeren 
twee-en twee tegens malkander , en by dezelve in ^t 
kruis twee fcherpe , dunne , en regte doorenen, „gelyk 
‘a 
hun in twee Jpitzen verdeelen. 
De bladeren zyn op °t grootfte twee duim d lang , 
“De bloempjes komen drie en vier by malkander voort 
£ 
zuur, ep wrang, in de rype wat zoeter dan half rype 
Druiven ; in de midden met een vliesje in twee ge- 
kise korrels, de Karpe Zeenen echt. dog kleinder. 
[^ sd als mede uii de Vrugten, 
blogid cen melkagtig zap, dewelke tot cen witte Gom 
un velle? lid een’ zappig cleefcb, in de half rype 
Naam, 
