63 
; “Exhac deferiptione detegi poteft, hofceramu- 
los Haud multum variare unde puto , ambos fuiffe 
Arboris Occidentalis; vel faltem Camphoriferam 
Occideñtalem & d'en Weg haud mul- 
tum ie 
veg aan hominum fide digrórum, Sinenfium 
& “Malajenfium intellexi ; Camphoriferam neuti- 
Dam Der totum annum hoe pretiofo Gummi 
effe inpt natam, extra corticem quoque nullam 
exhibere “amphoram; Indicium vero & notitia, 
uando hac nempe arbor fit ea repleta, quibus- . 
am modo incolarum familiis propria eft, qui 
REA: ‚Camphoram füccum e tere, qui- 
usdam in temporibiis ,” *& non nifi poft mediam 
noctem, circa diem nempe in arborem adícendere 
adrorem fugendum. Hoc fcire norunt ex quodam 
intra-arborem audiunt, quum au~ 
res ipfi admoveant. 
. „Aliidiguaphoc fequenti experiri modo. In- 
cola atboris verticem adfcendit, baculum manu 
tenens, quo arboris fummum, pulfat , Quim alter 
ad arbor hi inferiorem partem caput ipfi adniovet, 
ut audiat , ari intra arborem quidam fit ftripitus, 
quem fi perceperit, norit Camphoram: jam ma- 
turam: elle, fed ea. fuperftitione 3 fi nempe ro- 
gatar, an arbor. fit mpregnata, non audiat ‚di, 
cere. vel nominare vocem Camphote,: feu Capur 
ier; > € enim ent ex ejus Semone. 
E Jai adítantes Ahi: 'audiverint Arepitim y 
rer excitant clamorem , ‚Circum iciënt Hed 
ho, tum’ pene ihrehiint tam inter cor 
tice & lignum, quam in ipfo ligno , quod fub- 
tiles gerit canales ;; aliquando inflar foraminulo- 
zum párvos, aliquando inftar YURT rend 
ne hé cs yo 
e lar px dint:  ablüitar į in 
Ruen deeg nucis, & ab adherente: depura- 
tur terra & projecta Oryza. Plana aliquando in- 
terfunt fragmenta, inftar glaciei recentis , que 
dain pellucida inftar vitri as Ly eg 
craffiora & albentia magis, plurima vero haud 
majora "ungue digiti, pauca articulum: digiti 
magna. Hocque vocatur Cabe/Ja , feu caput; 
dein fubfequuntar. quievis- fragmenta inftar - 
nuloruri Piperis & fquamarum , Bariga 
feu venter, Tertia inflar arene & farine ‘Pes 
vocantür; feu pes atque uc-nil h ‚fübtilis 
pulveris perdätur‘, in denfo linteo colligitur. - 
i hicoke tres has diverfas fpecies fibi invicem 
Yhixtastam nobili Societaj vendere voline; uam 
peregrini: mercatoribus, hife 
aba N ac Wars 
efine pulvete: Curatores vero Societas. 
tis hunc Dep in fundo deponunt „ ‚dein Bas 
riga, efJa fuperne inponitur ut verofci t. 
sinam e fie adn adfit, tum Sinehfi fis nidum 
Ocatür, ME us norit: vulgo; hic: adfici & 
jat maflam; atque ex certis y que 
nemini manifeltare vult, pronunciat; an mafla fit 
E viva 
non bene confervari 
HERBARIT-AMBOINENSIS'AUCTUARIL . 
E- hebben. Yder 
ce enim perfua ent; - 
-biyven, of zy moeten by hei fyne 
Cap. LXXXII. 
© Uit deeze befchryoing kan men. befpeuren , dat die 
beide takjes niet veel van malkander verfchillen ; en 
dierbalven fuflineer ik | dat ze beide van de Wefikufts 
Campherboom moeten genomen zyn, of immers, dat 
de Wefizufts en FapanfebeCampherboom aan n bladeren 
niet veel verfebillen. ` 
~ Uit het verhaal van siehe perzoonen E 
neezen en Maleyers , heb ik verftaan , dat den Cam- 
pherboom' geenzints het geheele Jaar met dit koftelyke 
Gom bezwangert is, ook: buiten de fcborffe géen Cam- 
pher vertoond. De kenniffe nu, wanneer de Boom 
bezwangert is, flaat maar by eenige geflagten onder 
de Inwoonders , dewelke voorgeeven, ‘dat de Campher 
een zap van de aarde is, en op zekere tyden, ep dat 
niet anders dan na middernacht , tegens den dag 5 
klimt den Campberboom op, om den douw'te'Zuigen, 
Dit konnen ze weeten aan zeker gedruis, dat ze bin- 
nen den Boom hooren, als ze de ooren-daar -digt y 
bouden. a 
‚Andere zeggen, dat deeze proef aldus gefchied. De 
Inlander klimt op desze lfs jn s deet in 
de hand, kloppende boven zynde aan den Boom, wan- 
neer cen ander om Jade flaande ; zyn hooft aan den 
Boom legt, om te hooren , of ook binnens booms eenige 
rommélingesgefchied , ^t welk: hy gehoort hebbende., 
als dan weet, of den Campher al ryp geworden is, 
dog: met die: fuperftitie, zoo by gevraagt. werd, of 
den Boom voorzien is y niet mag noemen. of zeggen bet 
woord van Campher 5: of Capur Baros; s. Want anders 
verdwynt-by na zyn inbeelding. >. 
Als nu de omftanders bet voornoemde gedruis gehoort 
hebben , maken ze een groot. gefchreeuw y beftrooijen 
en werpen mm den Boom van onder op „zoo boog zy 
konnen ,' soge Kall en Zout „waar door zy Zege 
gen y den. Campher odd Perit Jdat y Jaen blyft:, 
waarhy is... Dan «verd den Bom omgekapt)s:idog de: 
wyl ze niet weeten in «vat: deel den: meeften Campher 
eet, of in den onderfien, of in den bovenften [lam , 
in de takken , zoo-moeten de participanten daarom 
mom te weeten y. wie den imi wie-de takken 
neemt de dan. zyn deel" bn kapt. E 
gefchieden, zoo vinden‘ ze den Campher: 200 wel en 
Jchen de ` fébos[]à ep bet hout, als in het bout zelfs, 
hetwelk fubtiele pypjes heeft, zommige zoo klein, als 
par tjes 5 zommige Zoo grob. ale Baer warm A 
ignarti) in het verrotte eut: onnsa « 
Al bet verg raderde ‘werd als dan gewa 
ban een Calappus-noot “en 
vende aarde en opgewor Hier onder vind men 
iu platte i ete je” zommige doorfchynend 
als Mofcovis glas ige wat SE e en witter j 
de meefte niet grooter nen nagel van een vinger, 
gie ‘weinige zoo groot als een lid San een vinger. 
Dit noemt men Cabefla , of hooft; daar na volger 
allerhande kleine fu es, als Peperkorrels en Jfchilffe- 
ren, genaamt Bariga , of de buyk 5" bet derde, als 
nd en meel, heet Pee , “of devo; en op dar” er 
s van dat fyne goed verloren “zode ‘gaan, 200 
SE op een digt Immen-kleet gefchieden. ' ~ 
` De Inlanders thillen'decze drie zoorten door malkan- 
GE “zoo wel dàn de Ed. Comp. als aan de 
plieden , want zy maken de werelt wys , 
dat de Cabeffa, of groote flukjes , niet konnen goed 
goed bewaart wor- 
den.” WE oes Faetooren doen de Dës of flezt- ~ 
Ed onderleggen „ daar na Bariga, "em boven op 
ae Cat fh ie, op dat Ze zien mogen; of er veel 
zy; als dan werd een Sinees geroepen, 
die wat meer weet-als bet gemein deeze ziet den hoop 
‚aan, en uit zekere tekenen, die hy wont 
aren, 
in water 
Dea van rue aanklee- 
