Ven is ptf laa iiit a 
iA ed a 
LXXXIL Hooft. 
Viva, an vero mortua. Si (it viva, tum emit So, 
Cietas illam „fi non „ incola cum ea: recedit. 
Quisque facile cogitare poteft, cur Sinenfis talis 
intra paucos annos tam dives fit faétus, ab ejus 
enim teftimonio, & ratiocinio tota mereatúra 
dependet. Quid: vero in ea détegere poffic, uti 
dictum fuit, nemini detegere vult, dis: 
“ Me tamen Certiorem facere voluerunt; expe- 
fimentum effe, quo detegitur, an Camphora fit’ 
mortua an vero viva. Sume manipulum mite 
iftius maffe , colliga in mun&torio, comprime 
inter ambas palmas, cito relaxa , & accurate ad- 
tende, an motum quendam materi? Camphoracee 
in palmis perfentias, tum enim viva eft, ^ ^ 
-* Mercatores Sinenfes hanc maffam ditto modo 
conmixtam folebant emere, Catty nempe Ma~ 
layenfium, quod tria circiter Batavica continet 
pondera, pro triginta aut'quadraginta nummis: 
inperialibus y fed dein ilları in quinque feparant 
fpecies , maximis enim früftis magnum habent 
lucrum. in Sina & Japana. > r a NEUEN ER 
Me tamen fefellerunt , dicerites Cabefe fruta: 
accenfa non inminuere , licet diutiflime flagrent, 
quod falfum effe comperi ‚ fi enim flamma nion 
fuiffet exftincta, intra breve temporis fpatium 
totum fruftüm confumptum fuiffet. Ae licet in 
Japana artem calleant, Camphoram füam ré&ti- 
ficandi, ut magna ac pellucida conquirant fru-, 
fta, Sinenfes tamen eam a vegetabili d vera 
norunt diftinguere. ` Geier, EN 
` Alter porro fequitur relatus cujusdatn viri qui 
per aliquot annos gubernavit in ora Occidentali. 
* Arbor Camphorifeta fponte crefcit in filvis 
fine hominum auxilio ,' eft autem arbor reta , 
alta, & gravis, in vertice gerens paucos, & 
refpeétu arboris leves ramos, qui pufilla gerunt, 
oblonga; & tenuia folia — longo, colo- 
tis obfcure virentis, ficcaque funt dura & lenta, 
Camphore tamen quendarn fervantia odorem. 
` Trunci cortex tenuis eft & ruffus, per fe. 
cidens Guo 
ab aliis diftinguitur arboribus; alas quoque gerit 
ad viri altitudinem in trunco collectas. … m "Za 
Trü&us, qui ob arbotis altitudinem vix: con» 
quiri poffuñtt, melius florem quam fructum zemu- 
làntür; per varia oblonga craffa foliola fquamata, 
rübris , purpureis , luteis, & virentibus coloribus 
diftinéta , que fruétum inftar Nucis avellane 
obferunt. “Sed Camphore fructus non fimilibus: 
daris putaminibus armatus eft inftar Nucis avel- 
lane, neque étiam eminentia & obtegentia fo- 
liola acutos fed rotundos apices gerunt, qua fefe: 
fupra fructum inftar Tulipe aperiunt. => 
+ "Fruétus apti funt tam in Medicina, quam fac 
charo conditi, atque crudi pro ufu fervantur, 
& inflar foliorum Camphore quendam fpirant, 
odorem. ' cile: 3» vede ifs qt at MS at 
Arbor adulta gümmi fuum exhibet, fed non 
externe inftar Behzoin, fed interne, quum circa 
cor ab inferiore parte ad fummam inditur, & 
Camphora lamellatim inftar glaciei tenuis ligno 
fefe figit, tum arborem cidunt, eamque depu- 
rant a fronde & cortice, finduntque'éam usque 
ad centrum prope iftam fiffutam, dein cor ipfum 
in fegmenta c&dunt, tum Camphora fefe obfert 
elegantiffime in venis; quam per fubtilia inftru- 
menta ex tenui ligno confe&a norunt feparare 
& abradere. Poft 
VERMEERD. op * AMBOINSCH KRUYDB, 67 
baren, pronuncieert by dany of dem boop leevond’ 
dood zy Is by Teevend, zoo zë hem de Bi Dd 
200 met y 200 moet den Inlander meder daar meld bee- 
nen gaan. Een yder kan wel denken; waarom deeze 
Sinees in korte jaaren'zb0 Py kz) geworden); want aan 
zn uitfpraak van ja of neen; "ch den geheelen ban- 
del. Wat by daar van zien kan; ab gezegt is, wit 
hy niemand openbaren. HBO. Ste 2 
“Egter heb ik my latón omg maken, dar men 
proof soft; af den Campher leewend of dood wi o 
een hand vol gemengd goedje , bind bet in een neus- 
dock; drukt bet wat tuffchen beide de banden; lat bet 
dan los, en Tet feberp op , of gy" eenig “klein -oele 
van de Campherfiof in de banden voelt Want al dan 
is by deevends oc) quiibiyih ri wetter 
De Sineefe Kooplieden plegen wel dit posdje , v) 
d00r/3. manier gemengt, Ze ape > de Sams md 
Catty Maleyo , uitmakende' omtrent drie Holland/che 
ponden, voor dertig würertig Ryksdaalders, ‘dog fors 
tecrén bé namaals in vijf zoorten „want mes de oroorè 
poer heeten ty groote winfl in Sind en Japan té 
D Fienie hebben jj my Beabufeer? „ wanneer zy 
zeiden , dat de Cafe, in- brand: geftoken , 
ganfeh' niet zouden’ vermi sul branden ze hog 
200 lang, het welke ik onwaar bevonden Webbe} want 
hadde men de vlan niet it geblazen ; in een korte poos 
zoude een: geheel flukje verbrand zap, ` En boemeli zé 
nu in Japan mede de konft meeten , om Baaren Cam- 
pher te rafinceren, en grooteklaare: flukjes daar uit 
maken, zoo weeten egter de Shigezen den zelven van 
den: regtente onderfebeiden. bo onb palats s mer 
-Nog een ander berigt van een Perzoon y dewelke 
eenige jaren het gezag op de Weflkuft gevoert beeft. 
c De: Campberboom groeid int. wild ` zonder: vent 
menfchen toedoen; bet is eem regte, Ange, of z«baaré 
Boom, aan zyne kruin bezet met weinige y en na pro: 
portie des Booms ligte- takken 5 ‘met kleine ,. langwers 
pige ; fyne blaadjes, die een'lang witfteekend vipje 
hebben, van couleur donker-groen , en gedroogt zynde; 
bard en taai; nog eenige reuk van Campher be ei dep, 
De fehorffe des flams is dun, en rosverwig ; door 
i di 
als fobilfferen , mer rood: purper y? geel,” en " 
eee Ze air as 
een Hazelnoot 0 — €—GÁ 
niet‘ can diergelyke harde doppen gewapend; als: de 
pese ook robe wverdekkinde‘ blaadjes 
met fcherpe , ‘maar ronde tippen, die zig boven de 
Vrigtials:Tulpen openen; woprzién, «^ sC aT, 
-ı De Frugten zyn bequaam y Ze wel in de anne 
als groen èn geconfyt te eeten, en hebben gelyk de bla- 
deren eenigen geur van Campher, 30 coin tos 
eg 3o743 11065 Dr 
 — De Boom Syn volkomen ouderdom bereikt hebben: 
de „leverd zyn Gom uit, deg niet vam buiten, als 
den Benjoih , ‘maar van binnen y wanneer by omtrent 
het hert van er boven tin "et den Cait 
er met dunne fchilffertjes, als dun ys’, zig aan hn 
pul al $ vs elton e dee Boot, zuiveren: Beni 
van zyn lof en baje; fplyrem bem open tot op "t bert ; 
3 
5 
> 
Hy 
DS 
E 
naby de gedagte opening, bakken bet hert in moten; 
zóo vertoond zig den Campher zeer vermakolyk in de 
aderen , die ze dan door fyne inftrumentjes van fyi 
EE T N 
