621 | | POLYPODIACEAE: USUS. 622 
DE QUALITATIBUS ET USU FILICUM BRASILIENSIUM. 
Quoad qualitates subordinum jam prius a b. Srur- 
MIO expositorum fere nil compertum habemus. Narratur 
solummodo, Anemiam tomentosam Sw. myrrhas re- 
dolere, et caudicem Osmundarum quarundam muci- 
lagine adstringente scatentem olim contra serophulos 
et rhachitidem medicis inservisse; stipites Mertensiae 
dichotomae a vulgo Brasiliensi passim pro tubulis pi- 
parum adhiberi, auctor est Princeps MAXIMILIANUS 
Neovipensis (Reise I. 112). Forsan, quum ab insu- 
lanis Sandwicensibus Матай ае alatae rhizoma come- 
datur, hoe genus etiam Indianis brasiliensibus nutri- 
mentum praebet. 
Cyatheacearum et Polypodiacearum numerosae spe- 
cies qualitatibus apprime inter se convenire videntur. 
Frondes omnium mucilaginosae, leniter adstringentes, 
` plurimarum subaromaticae. Caudex subterraneus ple- 
rarumque amarus, adstringens, acridulus, nonnullarum 
vi specifice anthelmintica pollet. Praeter supstantiam 
adipo-cerosam, olea pinguia et volatilia, in nonnullis 
major muco%sacchari et шаппай copia, in quibusdam 
principium extractivum dulce, in aliis acidum gal- 
licum vel tannieum residet. Plurimarum rhizomata 
et caudices multum amyli continent. (Endl. Enchir. 38). 
Amyli copiosi praesentia, siquidem simul adeps. 
et tanninum desunt, singularum Filicum , rhizomata 
edulia reddit, tosta vel cocta, rarius cruda. Non mul- 
tum quidem aestimantur, solummodo necessitate ur- 
gente expetita. Nominatur praecipue Pteris esculenta, 
subspecies Pteridis agquilinae in Australia et Oceania 
divulgata'); sed etiam Pteridem aquilinam veram pre- 
mente fame in Rossia insulisque Canariensibus, panis 
modo tostam, comedi legimus, et forte etiam formae 
hujus speciei brasilienses similem usum praestant. 
Cyathea medullaris, Filix in Nova Selandia arbores- 
cens, medullam caudicis inferioris praebet, Korau 
vel Mámako dictam, quae tosta saporem rapae.aemulat 
` et succo rubescente gelatinoso abundans insulanis in 
deliciis est; de Cyathers vero brasiliensibus hac ratione 
nil nobis constat. 
eratopteris thalictroides in Asia inter plantas olera- 
ceas habita, praecipue herbam juniorem ad acetaria 
largitur (Endl l с.); num etiam in Brasilia simili 
modo adhibeatur, haud comperimus. 
1) CL Backmovse de usu hujus Filicis in Tasmania adnotavit: „Pigs 
feed upon the root where it has been turned up by the plough, 
and in sandy soils they themselves turn up the soil in search 
of it. The Aborigines roast it in the ashes, peel off its black 
skin with their teeth and eat it with their roasted Kangaroos etc. 
in the same way that Europeans eat bread. The roots possess much 
nutritive matter, yet it is to be observed that people who have 
been reduced to the use of it in long excursions through the bush, 
have become very weak though it has prolonged life." 
Polypod. 
Frequentior, licet ordinis conspicui proportione 
satis rarus, Filicum usus in medicina est. Duae spe- 
cies hoc respectu majorem nactae sunt famam et ho- 
dierno adhue die in apparatu medicaminum inveniun- 
tur, ambae etiam inter limites Brasilianos sparse ob- 
viae, Nephrodium Filiz-mas et Adiantum Capillus- 
Veneris. 
Nephrodium Fitix-mas usui medicinali rhizoma 
offert, basibus petiolorum persistentibus obtectum, no- 
minibus „radix Filicis maris, rhizoma Filicis 
mundatum, Raiz de Feto macho, Farnwurzel, 
Wurmfarnwurzel, Fern-root, Racine de Fou- 
gère male“ pharmacopolis cognitum. Partem tan- 
tummodo apicalem bene adhue vegetantem hi reci- 
piunt, radicellas corticem partesque omnes emortuas 
removent, et reliquum aut integrum aut in pulverem 
redactum conservant; quod quum ultra annum haud 
perduret, quotannis de novo praeparari debet. Saporis 
est primum dulcidule adstringentis, dein ingrate ra- 
dentis; praeter substantias in plantis universis obvias 
copiosum continet oleum pingue virescens, parcum 
aethereum, resinam, tanninum et sacchari in crystalla 
sese conformantis speciem. Extractum ejus aethereum 
substantiam peculiarem deponit, quam „acidum Fi- 
 lieinum" chemici appellárunt. Totum rhizoma vi 
anthelmintica pollet, quam praecipue oleo illi pingui 
deberi nonnulli perhibent. Usus, jam apud veteres 
frequens, utplurimum contra Taenias est; pulverem 
administrare solent vel frequentius extractum aethe- 
reum („oleum filicis maris“). Cf. Prema, Mat. 
med, et al. 
Nuperiore tempore e terra Capensi et Natalensi 
rhizoma Aspidi athamantici Kunze, nomine radicis 
Uncomocomo vel radicis Pannae, in officinas intro- 
duxerunt, quod prius efficacia anthelmintica superare 
dicitur (Fiitcxicer, Pharmacogn. 154). 
In Brasilia eadem qualitate etiam Polypodia lepi- 
dopteris, crassifolium, incanum et percussum, itemque 
Asplenia serratum et trifoliatum gaudere et contra ver- 
mes praesertim taeniam in auxilium vocari dicuntur 
(Martius, Syst. mat. med. Bras. 62); idem Piso de 
»Conambaia^ sua retulit, quae verisimiliter ad Adian- 
tum tetragonum spectat (Hist. П. 233). 
Adiantum Capillus Veneris medicis potius frondes 
praestat, quas in officinis titulo „Folia Adianti, 
Herba Capillorum-Veneris, Herva d'Avenca 
v. dAveneáo, Frauenhaar, Maidenhair vel 
Ladies Hair, Capillaire de Montpellier" habent. 
Aromaticae sunt, saporis simul dulciduli et subamari; 
tanninum, substantiam extractivam amaram et oleum 
19 
