41 
filiformi, versus apicem vix clavato acutiusculo, ovario satis 
breviore; processubus stigmaticis brevibus, crassis, obtusis, 
porrectis ; antherae canalibus longioribus, ascendentibus ; stipiti- 
bus polliniorum pro flore longissimis. 
Habenaria nuda Kränzl. in Engl. Bot. Jahrb. XVI. 
96 (1892, — non Lindl.). 
TuBERIDIA ovoidea, obtusa, 1—1!'/» em. longa, 6—8 mm. crassa. 
Cavris erectus, teres, leviter flexuosus, sparse vaginatus, 2!/2—4 dm. altus, 
1—1!/s mm. crassus. Foria erecta cauli adpressa, plicato-carinata, siccitate 
rigida, 1'/2—3 em. longa, inferne vix 1—2 mm. lata; vaginae arcte ad- 
pressae, tenuiter striatae, 1!/2—2 cm. longae. 
arcuatus, 3—6 cm. longus, 4—8-florus. 
RACEMUS erectus vel leviter 
BRACTEAE arcte adpressae, mem- 
branaceae, multinervulosae et reticulato-venulosae, 1—1'/2 cm. longae, 
4—6 mm. latae. FLORES parvi, subsecundi, pallide albo-flavescentes. 
OvaRIUM anguste lineare vix fusiforme, leviter arcuatum, 12—14 mm. 
longum, SEPALA tenuiter membranacea, insigniter 5-nervia et reticulato- 
venosa; dorsale erectum, valde concavum et leviter carinatum, 6—7 mm. 
longum, 4—5 mm. latum; lateralia subplana, 8—9 mm. longa, 3—4 mm. 
lata. PETALA membranacea; partitio postica sepalo dorsali connivens, 
trinervia, 5!/3—6 mm. longa, 1'/s» mm. lata; partitio antica falcata, 3 mm. 
longa, */2 mm. lata. LABELLUM carnosulum, basi integrum 2*/2—3 mm. 
longum et vix 1 mm. latum; lobi satis divergentes, leviter flexuosi, 5 mm. 
longi, !/s—?|s mm. lati; calcar subrectum, siccitate rigidum, 8-9 mm. 
longum, 1—1!|» mm. crassum. 
Habitat ad Campo de Janauari ad oram meridionalem flum. Rio 
Negro in vicinia Mandos prov. Alto Amazonas: Spruce n. 1221. — Floret 
Januario. 
C. — Labelli lobus 
revior. — Species 20—25. 
intermedius quam exteriores 
20. HABENARIA APHYLLA Bars. Ropr. caule elon- 
gato, gracili, basi squamuloso, sparsim paucifoliato; foliis 
parvis, angustissime linearibus, supra setaceis, basi longe 
vaginantibus; racemo longiusculo, laxiusculo, pluri-multifloro ; 
bracteis ovato-lanceolatis, longe angusteque acuminatis, ovaria 
subaequantibus vel longioribus; sepalo dorsali ovato, obtuso 
vel acutiusculo, lateralibus satis longioribus, triangulari- 
oblongis, faleatis, acuminatis, deflexis; petalis bipartitis, 
partitione postica triangulari-lineari faleata acuminata sepalo 
dorsali aequilonga, antica in dentem minutum acutum reducta ; 
labello fere usque ad basim tripartito, partitionibus lateralibus 
filiformibus divaricatis reflexisque, cum intermedia latiore et 
breviore lineari-ligulata acutiuscula cruciatis; calcari pendulo, 
cylindraceo, apice leviter clavato et obtuso, ovario pedicellato 
paulo breviore; processubus stigmaticis brevibus, crassis, ob- 
tusis, porrectis; antherae canalibus longiusculis, ascendentibus ; 
rostello humili, triangulo; staminodiis ligulatis, rotundatis. 
Tabula nostra VII. Fig. LI (habitus cum analysi). 
Habenaria aphylla Barb. Rodr.! Gen. et Spec. Orchid. 
nov. I. 158 (1877). 
Habenaria crucifera Reichb. f. et Warm.! in Reichb. f. 
Otia Bot. Hamb. II. 80 (1881); Warming, Symb. ad FI. 
Bras. centr. part. XXX. 854. tab. VIII. fig. 6; Krünzl. in 
Engl. Bot. Jahrb. XVI. 94. 
TUBERIDIA pedicellata, elliptico-ovoidea, obtusa, 1'/:—2 cm. longa, 
fere 1 cm, crassa, CAULIS erectus, strictus, teres, tenuiter striatus, viridis 
basi plus minusve nigricans, primo aspeetu aphyllus, 5—8 dm. altus, 
ORCHIDACEAE: 
HABENARIA. 42 
1'/2—2 mm. crassus. FoLia erecta cauli arcte adpressa, viridia, plicato- 
carinata, siccitate rigida, limbo saepius vix 1—3 cm. longo; vaginae arcte 
adpressae, tenuiter striatae, 5— 12 cm. longae. Rackwvs strictus, interdum 
subsecundiflorus, !/»—1'/» dm, longus. Bracrear arcte adpressae, virides, 
membranaceae, trinerviae et reticulato-venulosae, 1 —2 em. longae, 3—5 mm. 
latae. Ovarıum anguste lineare vix fusiforme, leviter arcuatum, distincte 
6-suleatum, cum pedicello 12—16 mm. longum. SEPALA membranacea, 
trinervia, pallide viridia; dorsale erectum, satis concavum, dorso semi- 
carinatum, apice leviter recurvum, 5—6 mm. longum, 3'/s—4 mm. latum; 
lateralia leviter concava, 6—7 mm. longa, 2'/2—3 mm. lata. PETALA 
carnosula, flavescentia vel flavo-viridia; partitio postica sepalo dorsali 
connivens eique interdum agglutinata, 5—6 mm. longa, 1'/; mm. lata; 
partitio antica porrecta, '/—2 mm. longa. LABELLUM carnosum, flavo- 
viride; partitiones reflexae, laterales 6—8 mm. longae, vix ‘/2 mm. latae, 
intermedia 4—6 mm. longa, *4-—1 mm. lata; calcar leviter arcuatum, 
ovario adpressum, 8—10 mm. longum, ad medium 1 mm. et prope apicem 
1—1'/2 mm. crassum. 
Habitat in prov. Minas Geraés campis fertilioribus ad Lagoa Santa : 
Warming; locis siccis graminosisque ad Serra do Tamanduá: Barb. 
Rodrigues. — Floret Decembri— Maio. 
21. HABENARIA SECUNDIFLORA Bars. Ropr. 
caule longiusculo, gracili, basi squamuloso, sparsim pauci- 
foliato; foliis parvis, anguste linearibus, setaceo-acuminatis, 
basi longe vaginantibus; racemo breviusculo, laxo, paucifloro ; 
floribus secundis; bracteis late lanceolatis, longe angusteque 
acuminatis, ovario brevioribus; sepalo dorsali ovato, obtuso 
apice dorso minute apiculato, lateralibus satis longioribus, 
oblongis, apice obtusis mucronatisque, patentibus; petalis 
bipartitis, partitione postica anguste oblonga falcata acuta 
sepalo dorsali aequilonga, antica paulo longiore ascendente 
anguste lineari acuta acinaciformi; labello fere usque ad 
basim tripartito, partitionibus lateralibus pendulo-divergentibus 
anguste linearibus acutis, intermedia paulo latiore et satis 
breviore convexa obtusa; calcari pendulo, lineari, versus 
apicem leviter clavato obtusiusculo, ovario paulo breviore, 
inter bracteas latente; processubus stigmaticis granulosis. 
Tabula nostra VIII. Fig. I (habitus cum analysi). 
Habenaria secundiflora Barb. Rodr. in Rev. de Engen. 
III. 74 (1881) ex Barb. Rodr. Gen. et Spec. Orchid. nov. II. 
252 (1883). 
TUBERIDIA anguste obovoidea, apice rotundata, 1'/2 cm. longa, 7 mm. 
crassa. CauLIs erectus, teres, strictus, viridis, sparse vaginatus, 4 dm. 
altus, 2mm. crassus. Folia erecta cauli arcte adpressa, plicato-carinata, 
viridia, 2—4 cm. longa, inferne 2—3 mm. lata; vaginae arcte adpressae, 
ut videtur 1—2 cm. longae. Rackmus erectus, 1 dm. longus, 5-florus. 
BnacTEAE arcte adpressae, foliaceae, virides, 1!/—2 em. longae, 4—6 mm. 
latae. FLORES mediocres, erecto-patuli. Ovarivm lineari-fusiforme, satis 
arcuatum, 6-suleatum, tortum, 2 cm. longum. SEPALA pallide viridia, 
trinervia; dorsale erectum, valde concavum, 7 mm. longum, 5—6 mm. 
latum; lateralia satis concava, 9 mm. longa, 3—3'/2 mm. lata. PETALA 
lutea; partitio postica sepalo dorsali arcte connivens, 7 mm. longa, 1'/s mm. 
lata; partitio antica satis arcuata, 1 em. longa, circiter '/2 mm. lata. 
LaBELLUM carnosulum, luteum; partitiones laterales extus arcuatae, 11 ad 
12 mm. longae, vix !/2 mm. latae; partitio intermedia arcuato-reflexa, 
8—9 mm. longa, ?/ mm. lata; calcar leviter arcuatum, 13—15 mm. 
longum, ad medium */ mm, et prope apicem 1'/2 mm. crassum, — Species 
mihi non visa; descript. ex op. supra cit. et icon. a cl. Bars, Ropr. 
benigne communic. 
Habitat in campis ad cacumen Serra do Lenheiro prope S. João 
d'El Rey prov. Minas Gerais: Barb. Rodrigues. — Floret Februario. 
