85 
planae, obscure nervulosae, 11—12 mm. longae, basi 1—1's mm. et prope 
apicem 5—6 mm. latae; partitio intermedia leviter concava, 11~13 mm. 
longa, 14—15 mm. lata, penninervulosa, nervo mediano crasso subtus 
valde prominente; calcar rectum vel vix incurvum, 25—33 mm. longum, 
ad medium 1 mm. et prope apicem 2—2"/2 mm, crassum. 
Habitat in Brasilia austro-orientali loco haud indicato : 
n. 14295 in herb. Berol., Warm. et Kew. 
Glaziou 
80. HABENARIA HENSCHENIANA Bars. Roper. 
caule elongato, robustiusculo, sparse paucifoliato; foliis anguste 
lanceolatis, acutis, basi longe vaginantibus; racemo elongato, 
laxiusculo, multifloro; bracteis ovato-lanceolatis, acuminatis, 
ovario multo brevioribus; sepalo dorsali suborbiculari, coch- 
leato, apice rotundato et minute apiculato, lateralibus satis 
longioribus, anguste ovatis, apice obtusis et mucronulatis, 
postice reflexis; petalis bipartitis, partitione postica oblonga 
acutiuscula sepalo dorsali aequilonga, antica satis breviore 
lineari obtusiuscula ascendente; labello basi brevissime integro 
deinde tripartito, partitionibus lateralibus linearibus obtusis 
divergentibus, intermedia paulo breviore et latiore lineari- 
ligulata obtusa; calcari pendulo demum antice porrecto, fili- 
formi, superne subclavato, obtuso, ovario aequilongo; processu- 
bus stigmaticis crassis, antice truncatis, contiguis; antherae 
canalibus brevioribus; rostello in dentem anthera longiorem 
linearem reflexum producto. 
Habenaria Henscheniana Barb. Rodr.! Gen. et Spec. 
Orchid. nov. I 157 (1877); Krünzl. in Engl. Bot. Jahrb. 
XVI. 127. 
Cav11s erectus, strictus, teretiusculus, basi distanter 3—4-vaginatns, 
8—15 dm. altus, !/s—1em. crassus. Fori4 bene evoluta 3—5, erecta, 
siccitate rigidiuscula, dorso subcarinata, trinervia et clathrato-multinervu- 
losa, 9—14 em. longa, 12—18 mm. lata, superiora multo minora in vaginas 
bracteiformes acuminatas adpressas insensim decrescentia, RACEMUS erectus, 
strictus, 2—4 dm. longus, BnacTEkAE erectae vel erecto-patulae, siccitate 
membranaceae, trinerviae et reticulato-paucinervulosae, 14—18 mm. longae, 
3—5 mm. latae. Frores minuti, erecto-patuli, ut videtur albo-virescentes. 
Ovarium lineari-fusiforme, distincte 6-sulcatum et minute 6-alatum, leviter 
arcuatum, 18—20 mm. longum. Serana membranacea, obscure trinervia ; 
dorsale erectum, satis concavum, 3'/2—4 mm. longum, 3 mm. latum; 
lateralia paulo concava, valde asymmetrica, 5—6 mm. longa, 3 mm. lata. 
PETALA submembranacea; partitio postica obscure trinervis, leviter falcata, 
sepalo dorsali connivens, 3'/2—4 mm. longa, 1'/2 mm. lata; partitio antica 
satis arcuata, 1'/2—2 mm. longa. LABELLUM carnosulum, deflexum, basi 
integrum 2 mm. longum et 1/2 mm. latum; partitiones laterales satis 
arcuatae, 6 mm. longae, vix ‘Je mm. latae; partitio intermedia 5 mm. 
longa, */4 mm. lata; calcar leviter rennt; 16—20 mm. longum , ad 
medium !/—'/s mm. et prope apicem ?/,—1 crassum. 
Var. f. DENSIFLORA Cogn. 
Ea Cavris paulo robustior. Forra satis latiora, nervis subtus satis 
; prominentibus. Racemus densiflorus, 1'/2—2 dm. longus. Carcar sub- 
horizontale, usque 3 em. longum. 
NN AM QUNM ad ripas amnis Bio Verde prope Caldas 
prov. Minas Gerais: Regnell ser, III. n. 999. — Var. 8. in uliginosis 
apricis ad Caldas: H. Mosén n. 4538. — Floret Februario — Martio. 
81. HABENARIA PRATENSIS Rercns. r. caule brevius- 
culo, satis gracili, inferne sparse paucifoliato; foliis lanceolato- 
linearibus ensiformibus, acuminatis, basi longe vaginantibus; 
racemo brevi, plus minusve congesto, paucifloro; bracteis 
Orchid, I. 
ORCHIDACEAE : 
HABENARIA. 86 
oblongo-lanceolatis, longe acuminatis, ovario longiuscule pedi- 
cellato satis brevioribus; sepalo dorsali ovato, acutiusculo vel 
obtuso et apiculato, lateralibus paulo longioribus, ovato-lanceo- 
latis, acuminatis, deflexis; petalis bipartitis, partitione postica 
oblongo-lanceolata acuta sepalo dorsali paulo breviore, antica 
sublongiore anguste lineari acuta ascendente; labello basi 
brevissime integro deinde tripartito, partitionibus lateralibus 
lineari-spathulatis obtusis satis divergentibus, intermedia sub- 
longiore et paulo latiore lanceolata acutiuscula ; calcari pendulo, 
filiformi, superne leviter dilatato-clavato, apice obtusiusculo, 
ovario subaequilongo; processubus stigmaticis brevibus, crassis, 
deflexis; antherae canalibus longioribus, ascendentibus; rostello 
magno, ascendente, truncato, anthera longiore. 
Habenaria pratensis Reichb. f.! in Linnaea XXII. 818 
(1849) et in Walp. Ann. Bot. III. 585; Krünzl. in Engl. 
Bot. Jahrb. XVI. 126. 
Bonatea pratensis Lindl.! Gen. and Spec. Orchid. 328 
(1835). 
Orchis pratensis Salem.! ex Lindl. loc. cit. 
TuserIDIUM ovoideum vel ovoideo-oblongum, obtusum, 12—16 mm. 
longum, 5—7 mm. crassum. Cavtis erectus, strictus, teretiusculus, 21/2 ad 
5 dm. altus, 2--4 mm, crassus, basi vaginis 1--2 vestitus. Foura bene 
evoluta 2—4, erecta vel erecto-patula, siccitate rigidiuscula, dorso leviter 
carinata, trinervia et tenuiter clathrato-nervulosa, 5 —11 em. longa, 5—9 mm. 
lata, superiora multo minora in vaginas adpressas bracteiformes decrescentia. 
RackMus erectus, 4—9-florus, 3—6 em. longus. BRACTEAE erectae, mem- 
branaceae, trinerviae et reticnlato-pancinervulosae, 1'/» -2'/» cm. longae, 
5—7 mm. latae, Fıores majusculi, erecti, lutei, „odorem Gymnadeniae 
conopseae exhalantes" (Srrvcu). Ovarium lineari-fusiforme, profunde 
6-sulcatum, rectum vel leviter arcuatum, cum pedicello satis gracili 2!/ ad 
51/2 cm, longum. Serara membranacea, 5-nervia; dorsale erectum apice 
vix recurvum, satis concavum, extus virescens, 11—13 mm. longum, 
8—10 mm. latum; lateralia paulo concava, satis asymmetrica, 12—15 mm. 
longa, 4—6 mm. lata. PETALA membranacea; partitio postica obscure 
trinervia, subfalcata, sepalo dorsali arcte connivens, 10—12 mm. longa, 
2'/a— 8'/a mm. lata; partitio antica satis arcuata, 10—14 mm. longa, */4 ad 
1mm. lata, LanELLUM submembranaceam, antice porrectum, basi integrum 
2—2'/2 mm. longum et 1—1'/» mm. latum; partitiones laterales binerviae, 
subrectae, 9—11 mm. longae, 1'/—2!/» mm. latae; partitio intermedia 
trinervia, 11—14 mm. longa, basi 1—1'/s mm. et ad medium 3—4 mm. 
lata; calcar rectum vel leviter arcuatum, 2'/2—3'/2 cm. longum, ad medium 
*Ji—1 mm. et prope apicem 1'/2 mm. crassum. 
Var. B. PARVIFLORA Cogn. 
CavLis usque ad 7 dm. altus. Forıa usque ad 15 em. longa. FLORES 
satis minores; calcar 11—17 mm. longum. 
Habitat ad Caxanga prope Pernambuco: Ridley, Lea et Ramage; 
in pratis humidis prope Bahia: Salzmann ; in eadem prov. ad ripas lacus 
Ingenho da Concináo: Blanchet n. 209; in pratis et im sylvis humidis 
prope Villa Itheos: Riedel, Luschnath ; ad rivulum prope Francoso et ad 
Rio Belmonte: Princ. Max Neuwied n. 8; ad Guarda-Mór : Pohl n. 606 ; 
in insula S. Catharina: Gaudichaud; in viciniis Mandos prov. Alto 
Amazonas: Spruce; ad Campo de Jananari: Spruce n. 1298. Etiam in 
Guiana gallica: Poiteau, Perrottet ; in Surinam: Wullschlaegel n. 529. — 
Var. 8. In prov. Goyaz inter Natividade et Conceição: Gardner n. 3994 ; 
in Matto Grosso paludosis prope Cuyabá: Riedel. — Floret. Aprili—Junio. 
82. HABENARIA SPATHULIFERA Ooan. caule brevi, 
gracili, paucifoliato; foliis linearibus, acuminatis, carinatis, 
basi vaginantibus, superioribus in vaginas bracteiformes arcte 
adpressas abrupte decrescentibus; racemo brevissimo, laxiusculo, 
paucifloro ; bracteis oblongo-lanceolatis, longe acuminatis, ovario 
12 
