99 ORCHIDACEAE: 
ovario aequilongis vel longioribus; sepalo dorsali late ovato 
vel suborbiculari, apice obtusissimo interdum retuso, cochleato, 
lateralibus satis longioribus, ovato-oblongis, obtusis, patuli- 
deflexis; petalis simplicibus, quadratis, apice subtruncatis vel 
obtuse triangulis, basi utrinque leviter dilatatis et obscure 
denticulatis, sepalo dorsali satis brevioribus; labello simplici, 
lineari-ligulato, obtuso, basi paulo dilatato, deflexo, sepalis 
lateralibus aequilongo vel paulo longiore; calcari pendulo, 
filiformi, compresso, apice attenuato subacuto, ovario paulo 
longiore; processubus stigmaticis brevissimis, carnosis, obtusis; 
antherae canalibus paulo longioribus, ascendentibus. 
Habenaria quadrata Lindl.! Gen. and Spec. Orchid. 
316 (1835); Warming, Symb. ad Fl. Bras. centr. part. 
XXX. 853, tab. IX. fig. 9; Krünzl. in Engl. Bot. Jahrb. 
XVI. 182. 
Habenaria curvilabria Barb. Rodr.! Gen. et Spec. Orchid. 
nov. I. 162 (1877). 
»RADIX fasciculata et bulbis duobus ovatis se propagans“ (MARTIUS). 
CavLis erectus, strictus vel interdum leviter flexuosus, 3—9 dm. altus, 
2-6 mm. crassus, basi vaginis 1—3 vestitus deinde sparse foliatus. FOLIA 
patula vel erecto-patula, laete viridia, siccitate tenuiter membranacea, 
irinervia et tenuiter clathrato-plurinervulosa, dorso leviter carinata, 5 ad 
12 em. longa, 1*/2—3*/2 em. lata, superiora saepius satis minora. ,, CAULIS 
et rachis inflorescentiae 5-carinatae, fere alatae, marginibus aeque ac carinis 
dorsalibus bractearum decurrentibus“ (WARMING). RACEMUS erectus, strictus, 
1—3 dm. longus. Bracrear erectae vel erecto-patulae, tenuiter membra- 
naceae, trinerviae et leviter reticulato -venulosae, 12—20 mm. longae, 
3—8 mm. latae. FLores mediocres, erecto-patuli vel interdum patuli. 
OVARIUM lineari-fusiforme, leviter 6-suleatum, paulo arcuatum, 12—15 mm. 
longum. SEPALA virescentia, tenuiter membranacea, trinervia; dorsale 
erectum, hemisphaerico-concavum, galeatum, 4 mm. longum et fere totidem 
latum; lateralia medio concava, valde obliqua, 5—6 mm. longa, 8—4 mm, 
lata. PETALA albo-virescentia, membranacea, trinervia, subrecta, sepalo 
dorsali conniventia, 3 mm. longa, inferne 2 mm. et superne 1![4—1![» mm. 
lata. LABELLUM flavo-virens, carnosulum, saepius satis flexuosum, 6 ad 
8 mm. longum, 1—1![» mm. latum ; calcar saepius satis arcuatum, 14—17 mm. 
longum, ?/s mm. crassum. 
Habitat in ripa flum. Madeira prov. Alto Amazonas: Martius; in 
prov. Matto Grosso ad Cuyabé ; Riedel; in campis fertilibus frequens ad 
Lagoa Santa prov. Minas Geraés: Warming; in prov. Rio de Janeiro 
prope Corte: de Moura n. 312; in Serra dos Orgáos prope Therezopolis : 
de Moura n. 306; ad Retiro de Lagen prope Cujur prov. S. Paulo: 
Regnell ser. III. n. 1189. — Floret Januario—Maio. 
98. HABENARIA AUTUMNALIS Porpr. et ENDL. 
caule altissimo, robusto, multifoliato; foliis magnis, oblongis, 
acuminatis, basi breviter vaginantibus; racemo longissimo, 
laxo, multifloro; bracteis ovato-lanceolatis, acuminatis, ovario 
longiuscule pedicellato dimidio brevioribus, supremis minoribus, 
inferioribus sensim in folia caulina transeuntibus ; sepalo 
dorsali suborbiculari, apice emarginato, valde concavo; late- 
ralibus satis longioribus, oblique obovatis fere semiorbicularibus, 
obtusissimis, reflexis; petalis simplicibus, irregulariter obovato- 
rotundatis, margine leviter repandis, basi angustis, sepalo 
dorsali satis brevioribus; labello simplici, lineari, obtuso, basi 
non vel vix dilatato, deflexo, sepalis lateralibus circiter aequi- 
longo; caleari pendulo, filiformi-cylindraceo, obtuso, ovario 
cum pedieello breviore; processubus stigmaticis valde carnosis, 
crassis, brevibus; antherae canalibus elongatis, arrectis, stipiti- 
bus longissimis ; staminodiis lamelliformibus. 
HABENARIA. 100 
Habenaria autumnalis (auctumnalis) Poepp. et Endl. Nov. 
Gen. et Spec. Plant. I. 44. tab. 75 (1835); Krünzl. in Engl. 
Bot. Jahrb. XVI. 186. 
CAULIS erectus, strictus, teres vel obsolete angulosus, viridis, a basi 
inde dense foliosus, 15—18 dm. altus, crassitie digiti. FOLIA erecto-patula, 
membranacea, viridia, plana, quinquenervia, dorso leviter carinata, inferiora 
majora circiter 2 dm. longa et 5 cm. lata, suprema sensim decrescentia, 
Racemus erectus, strictus, 40—50-florus, usque 6 dm. longus. BRACTEAR 
erecto-patulae, membranaceae, trinerviae, planae, inferiores 2—3 cm. longae 
et 5—8 mm. latae, superiores satis minores. FLORES patuli, mediocres, 
virides. Ovarium lineari-fusiforme, 6-suleatum, tortum, leviter arcuatum, 
eum pedicello gracili 3—4 cm. longum. SEPALA membranacea, trinervia; 
dorsale erectum, 6 mm. longum et latum; lateralia satis concava, valde 
obliqua, 9—10 mm. longa, 5—6 mm. lata. PkTALA erecta, membranacea 
versus limbum incrassata, enervia, 4—5 mm. longa et fere totidem lata. 
LABELLUM carnosum, enervium, leviter arcuatum, margine revolutum, 
circiter 1 cm. longam, 1—1!/s mm. latum; calcar leviter flexuosum, 2 ad 
3 em. longum, 1 mm, crassum. 
Habitat in sylvis primaevis Peruviae orientalis locis saxosis obum- 
bratis inter praedia Cassapi et Pampayaco: Poeppig; in Peruvia subandina 
sylvae obscurae prope Cuchero : Poeppig n. 1072. In Brasilia contermina 
forsan adhuc invenienda. — Floret Julio. 
99. HABENARIA PETALODES Lino. caule elongato, 
robusto, multifoliato; foliis oblongis vel oblongo-lanceolatis, 
acutis, basi longiuscule vaginantibus; racemo elongato, laxius- 
culo, multifloro; bracteis subfoliaceis, lanceolatis vel ovato- 
lanceolatis, acuminatis, ovario breviter pedicellato paulo longio- 
ribus; sepalo dorsali late ovato, apice obtuso subtruncato et 
vix apiculato, cucullato, lateralibus satis longioribus, ovato- 
oblongis, acutis, deflexis; petalis simplicibus, oblique qua- 
drangulis, inferne angustioribus cuneatisque, apice oblique 
truncatis vel retusis, sepalo dorsali sublongioribus; labello 
simplici, lineari, obtuso, basi paulo dilatato, pendulo, sepalis 
lateralibus satis longiore; calcari pendulo, filiformi, superne 
leviter clavato, apice attennato subacuto, ovario aequilongo 
vel paulo longiore; processubus stigmaticis brevioribus, crassis, 
contiguis, deflexis, labello adpressis; antherae canalibus elon- 
gatis, subrectis, ascendentibus ; staminodiis tuberculatis ; rostello 
minuto, triangulo. 
Habenaria petalodes Lindl.! Gen. and Spec. Orchid. 316 
(1835); Warming, Symb. ad Fl. Bras. centr. part. XXX. 853. 
tab. IX. fig. 5; Krünzl. in Engl. Bot. Jahrb. XVI. 186. 
CauLIS erectus, strictus, teretiusculus, 5—9 dm. altus, 5—8 mm. 
crassus, basi vaginis 2—3 vestitus deinde sparse foliatus. FoLla erecto- 
patula vel patula, siccitate tenuiter membranacea, trinervia et tenuiter 
clathrato-multinervulosa, dorso leviter carinata, inferiora 1—1'/2 dm. longa 
et 2'|,—4 cm. lata, superiora insensim satis decrescentia racemum attin- 
gentia. RACEMUS erectus, strictus, 1!/0—3 dm. longus. BRACTEAE erecto- 
patulae, siccitate tenuiter membranaceae , trinerviae et satis reticulato- 
venulosae, dorso carinatae, 2—3'/2 em. longae, !):—1 cm. latae. FLORES 
majusculi, erecto-patuli vel patuli, inprimis intus flavicanti-virides. -OVARIUM 
lineari-fusiforme, trigonum, distincte 6-sulcatum, rectum vel paulo arcuatum, 
17—23 mm. longum. Separa siccitate tenuiter membranacea, 5-nervia et 
leviter reticulato-venulosa; dorsale erectum, satis concavum , 8—10 mm. 
longum, 6—7 mm. latum; lateralia satis convexa, valde obliqua, 11—12 mm. 
longa, 5—6 mm. lata. PETALA erecta, carnosula, subplana, 5-nervia, 
9—11 mm. longa, superne 5—6 mm. et inferne 2—3 mm. lata. LABELLUM 
carnosulum, leviter flexuosum apice saepius satis incurvum, margine valde 
revolutum, 13—16 mm. longum, 1'/» mm. latum; calcar rectum vel paulo 
flexuosum, compressum, 22—25 mm. longum, ad medium '[e mm. et prope 
apicem 1 mm. crassum. 
à 
