527 ORCHIDACEAE: ADDENDA. 528 
Tabula nostra CVII. Fig. I (habitus cum analysi). 
CavLis erectus, teretiusculus, strictus, viridis, sparse vaginatus, 
circiter 5 dm. altus et 2!/;, mm. crassus, FoLia erecta cauli subadpressa, 
rigida, limbo valde concavo, 2—3 cm. longo, basi 2—3"/2 mm. lato; VAGINAE 
arcte adpressae, laeves, 5—7 cm. longae. RacEMUS erectus, paulo flexuosus, 
6—7 cm. longus.  BRACTEAE erectae, membranaceae, valde concavae, 
tenuiter 5-nervulosae nervulis satis reticulato-ramosis, 9—12 mm. longae, 
4—6 mm. latae. FLORES erecti vel erecto-patuli, albi. OvARIUM anguste 
lineari-subclavatum, leviter arcuatum, obtuse trigonum, cum pedicello 
10—11 mm. longum, 1—1!/4 mm. crassum. SEPALA tenuiter membranacea, 
inferne satis attenuata, subtiliter trinervulosa nervulis leviter ramosis, 
dorsale erectum, valde concavum, 3'/—3?/4 mm. longum, 2'/2 mm. latum, 
lateralia satis concava, valde obliqua, 4'/2 mm. longa, 2'/4 mm. lata. PETALA 
erecta, membranacea; partitio postica paulo concava, sepalo dorsali con- 
nivens, subtiliter uninervulosa, 3 mm. longa, inferne !/s—?/s mm. lata; 
partitio antica 5!/—6 mm. longa, '/s mm. lata. LABELLUM carnosulum, 
basi integrum 1—1'/4 mm. longum, vix 1 mm. latum; partitiones laterales 
ascendentes, 5—6 mm. longae, 1/2 mm. latae; partitio intermedia erecto- 
patula, satis arcuata, subtiliter uninervulosa, 4 mm. longa, ?/,—1 mm. lata; 
calcar leviter arcuatum, 9—11 mm. longum, ad medium '/s mm. et prope 
apicem 1'/4—1'/2 mm. crassum. 
Habitat in prov. Minas Geraés locis paludosis prope Itacolumy: 
Schwacke n. 9328 in herb. meo. — Floret Maio. 
p. 47, inter n. 28 et 29 inserenda est: 
28 bis. HABENARIA PILGERI Scutecur. gracilis, 
erecta, glaberrima; caule stricto, aphyllo, vaginis erectis, acu- 
minatis, rigidis, apice libero excepto caulem arcte amplec- 
tentibus, sensim in bracteas abeuntibus; spica subcapitata, 
subglobosa, dense pluriflora vel interdum multiflora; bracteis 
ovato-lanceolatis, acuminatis, rigidiusculis, ovarium aequantibus 
vel paulo superantibus, superioribus ovario paulo brevioribus; 
sepalis aequilongis, obtusis, trinerviis, dorsali ovato, concavo, 
lateralibus patentibus, oblique ovato-oblongis; petalis erectis, 
cum sepalo dorsali galeam obtusam formantibus, oblique ob- 
longis, obtusis, sepalo dorsali paulo brevioribus, margine an- 
teriore ligula lineari dimidium petalorum vix excedente ornatis; 
labello sepalis lateralibus aequilongo, trilobo, lobo intermedio 
ligulato obtuso, lobis lateralibus linearibus, acutis, intermedii 
dimidium haud excedentibus, vulgo ascendentibus; calcari com- 
pressiusculo, apicem versus paulo ampliato, ovario paulo breviore; 
anthera obtusissima, canalibus antherarum brevibus; rostello 
carnoso, pro magnitudine florum amplo, obtuso, brachiis por- 
rectis, linearibus; processubus stigmaticis clavatis, obtusis, 
carnosis, dimidio anteriore decurvulis. 
Habenaria Pilgeri Schlecht. ex Pilger in Engl. Bot. Jahrb. 
XXX. 149 (1901). 
BRACTEAE erectae vel erecto-patentes. FLORES laete aurantiaci, 
sepalis labelloque 5 mm. longis. — Species mihi haud visa. 
. Habitat in prov. Matto Grosso secus flum. Kulischu: Pilger n. 731. — 
Floret Julio. j 
p. 48, post n. 29 inserenda est: 
29 bis, HABENARIA PUNGENS Coan. caule elongato, 
gracili, stricto, basi nudo, superne vaginis pluribus elongatis 
remotiusculis coriaceis rigidisque superne anguste triangulari- 
lanceolatis longe acuminatis vestito; spica brevi, ovoidea, dense 
capitata, multiflora; bracteis ovato-lanceolatis, longe rigideque 
acuminatis, floribus aequilongis vel paulo longioribus; floribus 
sessilibus, satis parvis; sepalo dorsali late ovato, obtuso, 
fornicato; sepalis lateralibus satis longioribus, ovato-oblongis, 
acutiusculis, patulis; petalis bipartitis, partitione postica anguste 
triangulari, acuta, sepalo dorsali aequilonga vel sublongiore, 
partitione antiea subulata subdimidio breviore; labello sepalis 
lateralibus aequilongo, profunde tripartito, partitione inter- 
media anguste lineari obtusiuscula, partitionibus lateralibus 
dimidio brevioribus, capillaribus; calcari pendulo, filiformi- 
clavato, apice obtusiusculo, ovario satis breviore vel subaequi- 
longo; processubus stigmaticis brevibus, porrectis, contiguis, 
subrotundatis; antherae canalibus subaequilongis, divergentibus; 
staminodiis minutis, latis, retusis. 
Tabula nostra CVII. Fig. II (habitus cum analysi). 
Habenaria pungens Cogn. in O. Kuntze, Revis. Gen. PI. 
III. 299 (1898). 
CavLIS erectus, rigidus, teretiusculus, laevis, laete viridis, 5—7 dm. 
altus, 2—2'/; mm. crassus; VAGINAE adpressae vel superne paulo patulae, 
subtiliter multicostatae, virides, apice pungentes, 5—7 cm. longae. Spica 
erecta, 2—3 cm. longa. BRACTEAE adpressae, subcoriaceae, satis concavae, 
obscure multinervulosae, laete virides et anguste albo-marginatae, 1 ad 
l'/» cm. longae, 3—6 mm. latae. FLoRES aurantiaci. Ovarium lineari- 
fusiforme, rectum, acutiuscule trigonum, 8—9 mm. longum. SEPALA mem- 
branacea, tenuiter 5-nervulosa nervulis satis ramosis; dorsale erectum, 
valde concavum, 4 mm. longum, 3!/»—5 mm. latum; lateralia leviter 
concava, satis obliqua, 5 mm. longa, 21/2 mm. lata. PETALA erecta, 
tenuiter membranacea; partitio postica paulo concava, subfalcata, subtiliter 
trinervulosa, cum sepalo dorsali galeam formans, 4 mm. longa, 1!/ mm. 
lata; partitio antica satis arcuata, 2/3 —8 mm. longa. LABELLUM patulum, 
5 mm. longum; partitiones laterales subascendentes, 2 mm. Jongae; partitio 
intermedia carnosula, subtiliter uninervulosa, 3!/; mm. longa, *|s mm. lata; 
calcar rectum, basi satis arcuatum, 6—7 mm. longum, ad medium 1/2 ad 
*/ mm. crassum. CAPSULA sepalis petalisque marcescentibus coronata, 
oblongo - subclaviformis, obtusiuscule trigona, latiuscule 6-sulcata, paulo 
obliqua, sordide fusca, 11—12 mm. longa, 3—3!/> mm. crassa. 
Habitat in prov. Minas Gerais loco accurato haud indicato: 
St. Hilaire ser. B!. n. 1799; in prov. Goyaz prope urbem Goyaz : Glaziou 
n. 22169. Etiam in Bolivia locis humidis prope Concepcion de Chiquitos : 
D'Orbigny; in paludibus prope Velasco altit. 200 m.: O. Kuntze. — 
Floret Julio. 
p. 93, post n. 90 adde: 
90 bis, HABENARIA LÖFGRENII Coen. caule brevi, 
gracili, undique pluri—submultifoliato; foliis satis parvis, ovato- 
lanceotatis, basi amplexicaulibus et breviter vaginantibus, 
basilaribus apice obtusis vel interdum rotundatis, medianis 
acutis, superioribus breviter acuminatis; racemo breviusculo, 
densiusculo, cylindraceo, multifloro; bracteis anguste lanceo- 
latis, longe subulato-acuminatis, utrinque subtiliter furfuraceis, 
floribus aequilongis vel superioribus paulo brevioribus; sepalis 
margine integerrimis, dorsali latissime ovato-suborbiculari, 
apice subabrupte breviterque apiculato, lateralibus satis longi- 
oribus, anguste ovatis, abrupte breviterque acuminatis, deflexis; 
petalis simplicibus, late triangulari-oblongis, acutis subacumi- 
natis, basi leviter dilatatis, sepalo dorsali paulo brevioribus; 
labello basi late cuneato, profunde tripartito, sepalis lateralibus 
paulo longiore, partitionibus lateralibus filiformibus, acutissimis, 
non vel vix divergentibus, partitione intermedia paulo breviore 
et satis latiore, lineari-ligulata, obtusiuscula; calcari pendulo, 
