209 URTICINEAE : 
DE USU URTICINEARUM. 
Utilissimae Artocarporum (supra p. 121.) arbo- 
res, quae immensam fructibus suis nutrimenti copiam 
vix interrupta messe Australasiae et Asiae calidio- 
ris gentibus largiuntur, in Brasiliae imperium intro- 
ductae, naturalibus beatae hujus terrae divitiis exi- 
mium addiderunt augmentum. Haud vana enim hojus 
annonae sylvestris vetus fama est nec inepta laus, 
quam Loureiro et Gaertnerus nominibus quibus eam 
exornaverunt, Polyphemae scil et Sitodii, confirma- 
baut. „Ош dum inter vivos versabatur (Cookius 
inquit) decem tantum Artodendra conseverit, infan- 
tum saluti aeque bene prospexit, quam qui sub frigi- 
diori coelo per integrum vitae curriculum agros ara- 
verit hyeme et sub aestatis calore messem fecerit, pe- 
cuniamque suis reliquerit.“ — In proferenda nutrimenti 
copia Artocarpum Bananis (Musae) proxime acce- 
dere, Humboldtius docet. — Ligni duramen quod 
Artocarpus integrifolia largitur, coloris pulchre fla- 
vidi, in omni India arti ligniariae inservit; Arto- 
carpi incisae folia, quae trium pedum longitudinem 
haud raro superant, variae etiam sunt utilitatis iu 
rebus incolarum domesticis. Ambae autem in syn- 
carpiis suis cibum gratum recondunt. Per omnem 
Polynesiam et Asiam australem fructus haud plane 
maturi Artocarpi incisae, carne alba mucosa et fari- 
nosa pleni, aqua cocti vel alio modo praeparati co- 
meduntur vel in segmenta concisi et exsiccati pauis 
vices implent vel ipsi contusi et fermentatione sub- 
jecti, cocti tostive iis anni temporibus, quibus arbor 
fructibus vacat, bonum etiam incolis cibum largiuntur. 
A maturis fructibus emollitis et dulcificatis propter 
proprietatem purgantem, abstinendum. Magni existi- 
matur varietas аругепа, cujus omnia ovaria abortu 
pereunt, carnis autem eximiae sunt qualitates. Nu- 
clei ipsi verum etiam, Castaneae glandibus pares, 
cocti atque tosti gratum praebent alimentum. Arto- 
carpi integrifoliae fructus durioris compagis, sapore 
quidem dulces, odore pollent perquam ingrato; unde 
non tanta iis vulgo laus tribuitur, licet nuclei quos 
fovent, iis A. incisae minime impares perhibeantur. — 
Sub calido coelo natas, in omni frigidiore terrae re- 
gione exules fore has arbores haud mirandum; sic jam 
v. c. Bengalae hyemen haud perferre, Roxburghius 
narrat. (Flor. Indic. 111. 527.) 
Tot arbores sylvestres diversissimis ligni, quas 
largiuntur, speciebus, vario modo societatis humanae 
commodis inservire, vix est quod moneam. Sic in- 
gentes illae Urostigmatum arbores, licet lignum leve ac 
mollius gignant, hac in re sua laude non carent. Uro- 
stigmatis doliarii (Gamelleira v. Figueira branca) 
et vix non aliorum, lignum in catinos permagnos se- 
Urticin, ? 
DE USU. 210 
catur et arti doliariae inservit. Aliorum quorundam 
generum, Artocarp?t integrifoliae more, lignum magis 
durum ac compactum esse videtur, v. c. Celtidis 
specierum, de qua conferas Martii adnot. supra 182. 
Materiem flavo- tingentem, pariter ac Maclura 
aurantiaca et М. Xanthoxylon, omnes brasilienses 
hujus generis species e libro lignoque eliciendam con- 
tiuere, Martii nostri observationibus jam satis evictum 
est. Omnes communi titulo per omne Imperium bra- 
siliense notae esse videntur: Tatay-y guaranitice, 
Tagoa-üva, Tata-üva, Tata-iba, Tatogiba, 
Tapogiba, Tavogiba, Tajuba, Tauba tupice et 
brasilice (i. e. lignum igneum vel flavum); А moreira, 
Espinheiro, Fustete lusit. Fustic angl.; Stok- 
vischhout batav.; Gelbholz germ.; teste Martii 
Syst. Mat. тей. 123. „Species hae diversae lignum 
flavum suppeditant, materie colorante diversa quantitate 
pollens, ideo Езріпһеіго amarello, branco et 
bravo audiunt.“ 
Num Caoutschouc s. Gummi i. d. elasticum ex 
Artocarpearum truncis in Brasilia etiam colligitur, pro 
cérto affirmare equidem haud valeo, attamen probabile 
mihi videtur. (Passim in silvis ex annosae Ficeae 
trunco ramisque longissimas vides chordas dependen- 
tes, e succo lacteo aéris contactu inspissatas, jam 
novi lucri indicia; quod coloni Angli in Indiae orien- 
talis provinciis tropicis sedulo sectantur. M.) 
Nutrimentum gratum et utile ex his stirpibus col- 
ligunt brasilienses. — Pouroumae plures species (P. 
cecropiaefolia , acuminata , bicolor) Ambauba do 
vinho s. mansa incolis nuncupatae, teste Martio 
(Reise III. 1130.) fructus proferunt acidulo -dulces 
mucilaginosos, Бош saporis, refocillantes, arborum cul- 
tura forsan excolendos. 
Num Brosimi specierum fructibus etiam vescun- 
tur indigenae, haud annotatum invenio. Vix dubium 
autem, eos eodem modo coctos vel tostos in usum 
vocari posse uti В. Alicastrum Jamaicensium. 
Maclurae fructibus, tanquam Moris, teste Marc- 
gravio Brasilienses vescuntur, pariter ac de Louisia- 
nae et Indiae occidentalis incolis ab aliis relatum est. 
Cecropiae speciei, quam Maregravius Ambaiba 
titulo enumerat (et aliis probabiliter) singularis apud 
Brasiliensis usus ad ignem eliciendum tribuitur. „Ignem 
sine pyrite et chalybe ita eliciunt Brasilienses: frustum 
ligni aut potius radicis hujus arboris sumunt exsicca- 
tum, in eo faciunt foraminulum, cui immittunt bacil- 
Jum fastigatum ex duro aliquo ligno et quasi terebran- 
do circumagunt, pedibus frustum illud immaturum 
28 
