123 



MYRISTICACEAE: PROVENTUS ET USUS. 



124 



DE MYRISTICACEARUM PROVENTU ET USU. 



Non habet Brasilia Myristicam , quae M. fra- 

 granfi Indiae orientalis bonitale et pretio compouatur; 

 licet diversae regiones hujus imperii videantur esse 

 idoneae, in quibus haec plauta nobilis cultura disse- 

 minetur. Priasqnam igitur exponam, quae sit condi- 

 tio geographica atque utilitas specierum per Brasiliam 

 commorantium, illam ipsam ibi non indigenam adura- 

 brabo. Hoc quum ita faciam, ut de patria et cultura 

 hojus pretiosissimi aromatis Indiae orientalis gravissi- 

 mum quodque proferam, simul inde manifestabitur, quo 

 modo haec arbor latins diligentiusque transponi et vero 

 magno curn fructu accoli possit, irno debeat. 



Myristica fragrans (Pa la malaice) patria utitur 

 insulis Moluccis, pro ipso loco natali fere fertur par- 

 vus archipelagus Banda (Bandan), qui occupatis locis 

 a Batavis nucum moschatarum cultum et commeatum 

 ita sibi vindicavit, ut in ceteris insulis arboribus silve- 

 stribus excisis unice illas foveat, etsi stirpis spontaneus 

 proventus latius pateat. Provenit planta etiam a Borea 

 magis in Gilolo, in Ternate, quem locum quidam pro in- 

 cunabulis ejus autumant, item in Ceram, versus Occiden- 

 tem in Amboiua et Bouro, versus Orientem in Nova Gui- 

 nea, atque, cum homines ejus propagini saepius de in- 

 dustria fines statuant (namque jam, antequam Batavi re- 

 giones occupavere, indigenae in Amboina cultum Caryo- 

 jthyllia romatici, in Banda Myristicae ex pacto quodam 

 dilexisse dicuntur), fit ope avium ex genere columba- 

 rum, Columbae perspicillatae et aeneae, ut arbor la- 

 tius propagetur. Hae aves semina comedunt macidis gra- 

 tia quae ea circumvelat, sed ilia ipsa cruda alvo emit- 

 tunt, quae semina disjecta pariter atque alias — sicuti 

 de Malpighiaceis hominum esu sparsis (Malpigh. p. 122) 

 memoravimus — ■ fortes ac fertiles arbores gignunt, 

 quasi ea stercoratio legi naturae conveniat. 



Insular urn Banda, quae propter ipsum cultum sin- 

 gularem etiam „Myristicae" vocantur, familia decern 

 complectitur insulas, inter quas aliquot incolis carent, 

 sita inter 3° 50' et 4° 50' lat. austr., fere 130° long, 

 or. a Greenwich. Earum superficies non superat 17,6 

 milia D ; solum Vulcani vi formatum saepe terrae motu 

 et aliis similibus calamitatibus exagitatur; insula Gu- 

 nung Api purus est Vulcanus, qui ab a. 1629 — 1*52 

 duodecies erupit. ' Hae insulae omnes largis silvis ob- 

 tectae sunt. In iis et praecipue in tribus majoribus: 

 Pulo Lontar, insula palmae Lontar, seu Magna Banda, 

 Pulo Neira (Nera) i. e. insula aquarum, et Pulo Wai 



(Ai), insula vini palmei, Myristicae fragrantis arbo- 

 reta sunt, quae Batavi vocant Parks s. viridaria; 

 numerantur 34 et arbores 500,000. Quae in aliis in- 

 sulis, extra Bandaicam consociationem, 'natae aut cul- 

 tae fuerant arbores, ex: invidia Batavorum aut extinc- 

 tae aut neglectae sunt: neque raro largissimae messis 

 quantitas igne delebatur, ut pretium fixum inaneret. 

 (Cfr. Curtis Bot. Mag. 1827 sub tab. 2756. A. 2757. B.) 

 Postquam a. 1609 usque ad 1627 Batavi Indianos 

 subjecerunt aut extirparunt, Myristicae arboreta sin- 

 gulis victorum tradebantur, quorum prolis adhuc esse 

 solent. Hi arboretorum possessores, Parkeniers, ad- 

 acti sunt nt promitterent, se messem certo pretio eo- 

 que vili soli Batavorum magistratui transdituros, mutuo 

 accipiendis servis, 9 pondo Sterl. pro singulis, qui ope- 

 rarum sortem obibant, et oryza Javensi, quanti hoc 

 loco ipso in agris constet. Nunc loco servorum ho- 

 mines malefici ex Java, Sumatra et Borneo mutantur. 

 Pro messe annua 400,000 % nucum et 130,000 % ma- 

 cidis fere statuunt colonis solvi 10,000 p. Sterl.; quae 

 messis in Java, quo sumptu imperii transfertur, pre- 

 tium 55,000 p. Sterl. adaequare ducitur, ita ut 45,000 

 p. Sterl. lucri redundet. Ex hoc pondere nucum 

 (400,000 %~) 250,000 in Europam migrasse censent et 

 semissem hujus numeri in India orientali prostitisse, 

 macidis vero 90,000 % per Europam, 10,000 % per In- 

 diana venum iisse. 



Haec utilis arbor amplius divulgabatur, quum Bri- 

 tanni insulas occupassent, ab a. 1796 ad 1802 et 1810 

 — 1814. UK enim transposuere arborem primum in 

 coloniam (nunc Batavorum tunc Anglorum) Bencoolen 

 in ora occidentali Sumatrae (3° 48' lat. austr., 102° 

 28' long. or. a Greenwich), ubi Sir Stamford Raffles 

 a. 1820 100,000 arbores uno loco consitas inspexit. 

 (Porter tropic. Agriculturist, p. 29.) A Bencoolen ilia 

 arbor a. 1819 in Singapore (1° 29' lat. bor.) transpo- 

 nebatur per eundem Sir Stamford Raffles, Javae pro- 

 vidum gubernatorem , qui 125 arbusculas et 1000 nu- 

 ces eo mitten das curavit. Hae mirum quantum auge- 

 bantur, ut a. 1848 in Singapore 55,925 arbores messem 

 500 pickols, circa 66,670 % praeberent. In hortis ipsius 

 gubernii a. 1848 315 arbores protulerunt 190,240 nu- 

 cum, scilicet singnlae 604. In plantariis annuus uuius- 

 cujnsque arboris proventus (additis in calculum etiam ste- 

 rilibus) censetur 65 unciarum nucum et macidis et, quum 

 arbores intervallo 24 pedum inter se conserantur ( ! / g 

 nondum fertili aut mascula computata) ex nno auglico 

 Acre netto 266 2 / 3 % vel 2 pickols. 



