135 



MYRISTICACEAE: ADVERSARIA LITERARIA. 



136 



schatam ibi indicari. Quando quidem vix dubitandum est, quin 

 • coquus apud Plautum macide condiverit, probabile videtur, si 

 non nucem ipsam arboris, tamen sebum ex ea deductum , quod 

 utpote minoris ponderis facilius posset transportari , tunc tempo- 

 ris Romae, cujusvis luxuriae matre, vulgare fuisse. 



Inter mcrccs regni vegetabilis, quae recensentur in Arriani 

 periplo maris rubri, occurrit quoddam unguentum, juvpov, quod 

 nescio an oleum nucistae intelligi queat. Apicius sane macidis non 

 facit mentionem. Num Narcaphthum Dioscoridis (1. I. c. 22.), 

 odor, sicuti Caesalpinus (de plantis 1. II. c. 49.) opinatur, exte- 

 rior nucis moschatae cortex fuerit , equidem valde dubito. Is qui- 

 dem in India saccharo imbutus pro cupediis venit , at siccatus 

 vix satis habebit aromatis, ut fomenta suppeditet. Sprengel (Com- 

 ment. Dioscoridis II. p. 361.) putal macidem potius a Dioscoride 

 notari. Apud Galenum nulla est nucis moschatae mentio, verum 

 apud Oribasium*) (350. p. Chr.) et Aetium (540. p. Chr.), qui 

 praeparationi suftumigii muscati (edit. 1535. 1. XVI. p. 183.) tres 

 nuces indicas additas volebat , has non Coci nuces, sed moschatas 

 esse, quamquam iliac nuces indicae vocari solebant, tantum non nc- 

 cesse videatur**). Ab ilio tempore nucis moschatae memoria sae- 

 pius utique recurrit, praecipue apud medicos Arabicos. Multis 

 nominibus insigniebatur : moschocaryon , moschocarydion, nux mo- 

 schata , nux muscata , musquata (cfr. Ducange in lexico lat. 

 med. aevi s. h. v.), propterea quod multi odores ex moscho vir- 

 tutem ac famam ceperunt. Praeterea inveniuntur nomina: caryon 

 aromalicum, nux aromatica, myrista, myristica, myrepsia ***). 



A fondacis Phoenicum ad mare rubrum conditis tunc merca- 

 tura Indiae per Alexandriam tendebat Constantinopolin ****), pri- 

 marium emporium , unde specierum multarum Graeca appellatio 

 repetenda est. Arabes qui commercium Indicum magis et magis 

 amplificabant , ad ipsas Moluccas interdum penetrasse verisimile 

 est, ut etiam aromata Indiae posterioris magis in usum venirent. 

 Medici Arabum celebrati Ebn Sina, Avcrrhoes, Serapio, Mesue, 

 Rhazes nucem moschatam et macidem ubique allegant nee minus 

 ad medicos usus varie commendant. Arabice et persice nominatur 

 nux Jausiband, jowz buwa (dschawz buwwa), jowz ut 

 tuib; macis basbasah, bazbazah, bisbese, bibese, be- 

 sbase. •{-) 



*) II. 205. 

 **) Hanc sententiam primus professus est Caesalpinus (1. II. c. 490; 

 ex eo pendere videtur Paullioi (Moschocaryographia p. 81.) dictum: 

 ,, nucem ante tempore Aetii in Europa nun visam esse." Sed eo 

 minus hoc probabis, si reputaveris Aetium diu vixisse Alexandriae, 

 quern locum Indiae orientalis commercium maxime petebat. 

 ***) Auctore Lassen (indische Alterthumskunde III. 31. nota) Myri- 

 / stica etiam Caryophyllum dictum esset. Genuinum Caryophyllum 

 (non Gariophyllum Plin. XII. c. 7.) primus descripsit Paul. Akgin. 

 ****) Inter ea quae ex India illuc importabantur , HuIImann (Geschichte 

 des byzantinischen Handels bis zum Ende der Kreuzziige, 1808. 

 p. 67.) affert quoque nucem moschatam. Cfr. Depping Hist, du 

 Commerce etc. I. 143. 

 -|0 Cfr. Sontheimer Uebersetzung des Ibn Baithar I. 289. 



Quantum Indi ipsi jam prisca aetate has species pro animate 

 et medicina cognoverint et usurpaverint, id aliis indagandum relin- 

 quam. A collega meo honoratissimo Dr. Francisco Hessler, qui 

 Siisrutae Ayurvedas latino sermone reddidit, de Myristica moschata 

 haec mihi benigne transcripta sunt. Saepius ea occurrit in Sus- 

 ruta nomine Dschati, et quidem in Sutrast'hana cap. 39. et 

 46.; in Chikitsitast'-ha'na cap. 18. 19. 22., in Uttaratantra cap. 16. 

 et 40. Praeter hujus scriptoris auctoritatem habet locum in Me- 

 dini-Cosha et in Sabda-Retna- Vali — Dschadi-kosa (nux) in 

 Hematschandra III. 307. — Dschat i- phala (macis) in Amara- 

 Hoscha. Non praesto sunt nobis certa indicia quae comprobent, 

 earn sub imperio Romanorum in Europam adlatam esse; tamen 

 nescio an jam inde ab expeditione Alexandri Magni primum in- 

 notuerit. 



Apud priscos Indos praeter nucem (Dschati - Kosa) et 

 macidem (D. -phala) mentio fit etiam foliorum (D. -patra). 

 floruin (D. -puschpa) , turn succi et oleosi sedimenti nucis. Suc- 

 cus nucis adhuc recentis , Kosa-nadscha, optimi saporis et 

 gratissimus laudatur; quo modo paretur, nusquam traditur. In 

 Ajurveda praedicatur , quod calorem efficiat , vim vitalem erigat, 

 concoquendi alacritatem augeat , idem tarn inter cupedia , quam in- 

 ter medicamenta referendus. Capsula exterior non nisi in Sabda- 

 kalpadruma occurrit nomine Dschati-Kosi; de ejus usu nihil 

 constat. Nuces et macis ad pulveres medicos, infusiones, de- 

 cocta, succos, oleacea sedimenta adhibebantur ; ex macide etiam 

 liquor spirituosus parabatur. Medici Indiani his remediis defen- 

 dere studebant cephalalgiam , morbos nervosos , febres pituitosas, 

 foetorem ex ore , concoctionis infirmitatem ; oleum macidis praeci- 

 piebant ad maturandos tumores phlegmaticos, infusum et decoctum 

 pro injectionibus in fistulas atonicas, in morbis oculorum rheu- 

 maticis. Lixivia floruin cinefactorum contra rheuma oculorum per 

 tubulum ferreum injiciebatur; contra pruritum oculorum infusum 

 spirituosum nucis pulveratae praescribebatur; maxime vero quae- 

 vis pars fructus pulverata cum butyro recenti contra dysenteriam 

 atonicam valere putabatur. Ayurvedas de hoc medico usu agit in 

 iis partibus quae metro Sloken compositae sunt; quo metro Indiae 

 monumenta antiquissima nobis tradita sunt, unde non facile dubi- 

 tes, quin jam prisco tempore usus ille cognitus fuerit. — Nux 

 spuria Myristicae malabaricae , in India anteriore haud infrequen- 

 tis, auctore Rheede IV. t. 5. vocitatur ab indigenis Ambadeki 

 et Pa Ik a. Sinenses , si quidem ex nomine* quid liceat colligi, 

 quod semper syllaba kow, i. e. planta piratarum compositum est, 

 nucem non a partibus Indiae , sed a nautis Archipelagi sundaici 

 cognovisse videntur. Tow-kow (teou-keou) = faba plantae 

 piratarum; jow-kow = caro pi. piratarum; yuh-kow = gemma 

 pi. piratarum; tow-kow-hwa := flos fabae pi. piratarum (macis). 



Postquam primum Lusitani deinde Batavi, illorum in Moluc- 

 cis successores, aromatum commercium sibi vindicarunt, usus ha- 

 rum drogarum longe lateque increbuit. Quas partes jam ante duo 

 saecula myristica in materia medica egerit, praeter alios nos docet 

 Paullini, cujus monographia (quam supra memoravimus) tantum 

 non omnibus morbis recepta offert aut colligit, in quibus myristica 

 adhiberetur. 



