159 



SALSOLACEAE: GEOGRAPHIA. USUS. 



160 



Specierum, quas pro inquilinis habemus, tres per Brasiliae austra- 

 lis campus et apricas solitudines terrae mediterraneae vagantur; 

 quarta Salicornia Gauiichaudiana secundum Oceani atlantici lit- 

 tora crescit locis sabulosis (apicum*) congregata, ab profundo 

 coeno, quod Rhizophorae et Avicenniae (Mangue vermelho et 

 bran co) occupant exulans. Hacc species in Antillis insulis quo- 

 que invenitur, et nescio, anne S. peruviana pro ejusdem speciei 

 forma vegetiore sit accipienda. Jam igitur major specierum nume- 

 rus in aliis quoque terris provenit, unde conjicere licet, in novum 

 orbem irrepsisse, et quidcm non ipsa natura movente, sed e ho- 

 minum industria aut comitatu. Inveniuntur enim haec vegetabilia 

 sat frequenter prope domiciJia hominum et stabula, in plateis, ru- 

 deratis, arvis et hortis; quo longius autem e regionibus maritimis 

 et populosis processeris in loca deserta inculta et humanae indu- 

 striae expertia, eo rarius obviam vcniunt, quasi nostri generis 

 communitatem et contubernium affectent. Dc Chenopodiis ambro- 

 sioide et anthelminthico id praecipue valet, quae quidem stirpes 

 tamquam cosmopolitae a quibusdam auctoribus laudantur. Utram- 

 que speciem non solum in colonorum hortis et in ruderatis sed 

 etiam juxta Indorum tuguria sparsam et quasi spontaneam, nee 

 cultam tamen vidi, nee proprio nomine ab Indis notatam audivi**), 

 quo probares, has gentes hcrbarum usum a majoribus suis acccpisse; 

 quam ob causam lubenter Fexzuo nostro asscntio, qui, cuinam 

 patria eeas assignet in medio cautus reliquit sed antiquum orbem 

 praeoptare videtur. 



Quicunque terras diu incultas jam nunc vero exteris populis 

 visitatas et apertas plantarum causa exploraverit , ilium non fugit, 

 inquilinis et ab ipsa natura ibidem procreatis immixtas aliquas ob- 

 viam fieri a spontaneae vegetationis indole minim in modum ablu- 

 dentes et quasi alienas. Hae habitu et flons fructusque conditione 

 inusitata a vicinis deflectentes quasi extraneam agnationem, distan- 

 tem originem portendere seseque casu quodam aut priscis tempo- 

 ribus aut recenter introductas esse significare videntur. De singulo 

 genere auctor fuit summus nobis praeceptcr Robebtus Bkowmis, 

 speciem in regione unicam dum congeneres plures aliam patriam 

 incolant suspicionem movere, quod originem cum illis traxisset et 



*) Hoc nomine quoque Rhabdia lycioides , quia in arenosis promonto- 

 riis (apecu, lingua) crescit, insignitur. 

 **) Panama colonis Paraeasibus quandoque vocatur Chenopodium ambro- 

 sioidts, quo nomine num iudicetur, e Panamensi regione advenisse, nescio. 



per fata saepe cognitu difficilia cunabula invenisset nova. Quod 

 autem de genere valet, idem facile de quibusdam ordinibus acci- 

 perem, ita ut vix mirarer, si quis probaret, Brasiliam tropicam 

 a Salsolacearum typo, aliis regionibus proprio ibique opulento, 

 quondam omnino abhorruisse , paucasque quas nunc alit species 

 aliunde accepisse. Uti de mortalibus cecinit poeta, ita vegetabilia quo- 

 que „suos quaeque patiuntur manes" , in rerum turbine magno a 

 natura matre mirum in modum hue illuc exagitata, per saeculo- 

 rum obscuras ambages exercita, concussa, mutata atque permixta. 

 Quum igitur nulla arbor tarn profundas radices agat ut non evclli 

 possit, nullaque herbula tarn exigua edat semina ut vento flucti- 

 busve in longinquum iter rapta novum germinandi locum non possint 

 capessere, continua haec per orbem terrarum transplantatio eo 

 frequentius evenire debet, quod tarn animal ia quam genus liiima- 

 num huic operi aut inconsulto aut ex industria opitulantur. Cujus 

 rei exempla tanta sunt et tarn nota, ut in ea excurrere sit superva- 

 caneum. *) Id autem notare lubet , quotquot plantarum ex anti- 

 quo orbe in Brasiliam illatae mihi innotuerint ita sese habere, 

 ut non pristinorum populorum ex Oriente adventui possent tribui, 

 sed cunctas videri inde ab eo tempore coepisse per Brasiliam dis- 

 seminari, quo Hispani et Lusitani ad ejus littora appulcrant. Qua- 

 rum e numero quoque Chenopodia ambrosioiden et anfhelminthi- 

 cum fuisse puto medica virtute inter Europae meridionalis gentes 

 decantata. Ceterum haec si e novi orbis solo profecta essent, pro 

 vera corum patria mexicanas regiones tcmperalas acciperem. Non 

 est quod dubitemus, ex illo imperio, quod reliquas Americae gen- 

 tes industria et cultu antecelluit, stirpes nonnullas utiles in alias 

 regiones devectas esse, atque feras gentes, quae intra multorum sae- 

 culorum aevum fluxo et implicato cursu insulas terramque continen- 

 tem pervagantes, tarn bello quam pace, ipsarum sanguines, mores, 

 linguas commiscere ass levissent, absque consilio vegetabilia quaedam 

 distulisse atque ^lisseminasse. Hoc nullus sane negaverit, qui non 

 ignorat quot plantas Europa jam antiquis temporibus non homi- 

 num arbitrio et industria sed casu ex immigrantium gentium asia- 

 ticarum contubernio et familiaritate acceperit. **) 



Mabtius. 



*) Conf. K. W. Volz Beitrage zur Kulturgeschichte p. 4. seq. 10. seq. 

 Alph. DC. Ge'ogr. des pi antes II. p. 607. seq. 



**) Vid. Jos. Hooker et Thomson Flora indica I. 107. sqq. 



USUS SALSOLACEARUM 



in Brasilia, cui dulcifer est Saccharum non Beta, Chenopo- 

 diis ambrosioide et anthelminthico definitur. IUud inter diaphore- 

 tica, nervina, discutientia , vermifuga militat, a medicis brasilien- 

 sibus quoque commendatum in tussi fcrina, repletione pulmonum 

 pituitosa, amenorrhoea et ad ejiciendum foetum mortuum*); an- 

 thelminthicum autem qua vi polleat jam nomine exprimit. Utrum- 

 que infaso aut decocto propinatur; ambrosioidis epithema humi- 

 dum in tumoribus inflammatis, fomentationes siccae in artuum do- 

 lore rheumatico, anthelminthici clysmata contra infantum lumbri- 

 eos commendantur. ' 



*) Mart. Syst. mat. med. veg. Bras. 101. 



Ch. ambrosioides analysi chemicae subjectum cl. Bley con- 

 tinere probavit : oleum aethereum , resinam mollem viridem , ma- 

 teriem azoticam, aliam extractivam , salia oxalica, malica , nitrica 

 et sulfurica, albumen solubile, acidum aceticum, gummi, amylum 

 aliasque materias in plantis vulgatas; e Ch. anthelminthico autem 

 praeter oleum aethereum copiosum (oleum Chenopodii off.) cl. 

 Engelhardt principium elicuit basicum sui generis, quod Cheno- 

 podinum appellavit. *) Utriusque vero plantae efficaciam medi- 

 cinalem in oleo illo aethereo niti, ab auctoribus traditur. 



Mabtius. 



*) Rochlkdkb, Pliytocliemie 80. I ■ 



