323 



DE PLANTIS 0LEIFER1S ADNOTATIO. 



324 



DE BRASILIAE PLANTIS OLEIFEWS ADNOTATIO. 



Olcam europaeam in imperii Brasiliensis provinciis austra- 

 lioribus commode coli cxpertum est, sed parum diligentiae impenditur 

 stirpis utilissimae culturae, quia antiquae indu striae fructus facilius 

 commercio e patria importatur quam in colonia novae ab initio 

 expectatur. Brasilia ideo tarn oleum olivarum (Azeite lusitanice 

 nar i&oxyv dictum) quam olivas (Azeitonas), quartim tres 

 varietates, A. ordinaria, verdeal ct cordoveza prae aliis 

 distinguuntur, aceto aut aqua salina (Salmoura) conditas ex 

 Europa allata recipit. De arboris cultura igitur nobis non agendum. 

 Quae in Lusitania priore saeculo de hac re acta sint docent libri 

 auctoritate H. Academiae Ulissiponensis editi: Joao Ant. Dalla Bella 

 sobre a Cultura das Oliveiras em Portugal, (Edic. seg. accrescen- 

 tada por Seb. Franc, de Mendo Trigozo) et Memorias sobre o 

 modo de aperfeicoar a manufactura do Azeite em Portugal. 



Ratum autem videtur stirpes oleiferas in Brasilia sponte aut 

 accedentc cultura nascentes brcviter commemorare, alias simul 

 notando dignas quae introducerentur. Innumeras alit imperium, 

 praeter usitatas; quas igitur naturae curiosis explorandas com- 

 mendamus. Agitur hoc loco de oleis pinguibus, quae vegetabilia 

 diversissimorum ordinum coquunt aut in toto fructu aut in sarco- 

 carpio aut in semine. Aliis quoque in stirpium partibus, radice, 

 cortice, foliis rel. olea sedent, quae negligimus, quia aut minore 

 copia adsunt aut non simplici pressionc sed artificiosius eliciuntur. 

 Haec autem olea pinguia, quae facili negotio ct large exprimuntur 

 summopere varia se praebent indole tarn chemica quam physica et 

 connubio cum aliis materiis (oleo aetbereo, rcsina, cmulsino rel.); 

 alia unguinosa, consistcntia ct liquationc diversa, alia fluida et liui- 

 pida. Omnium oleorum pinguium pars solida (firmula) constat 

 stearino et margarino (acidis stearinico ct margarinico quae Gly- 

 cerino nupta sunt); limpida pars constituitur aut Oleino (W ohler), 

 quod tempore sicccscit, aut Elacino, quod non siccescit. Semina aut 

 fructus quao amvgdalina nuncupamiis cum aqua triturata lac vege- 

 tabile s. emulsiviun praebent, cui, nisi aliae materiac noxiae simul 

 adsint, vis nutritiwi cmollicns et involvens incst. Lsus pro ali- 

 mento, sapone, re lucernaria, unctione, in medicina; Brasilia vero 

 tarn magna oleorum pinguium opulentia pollet ut quantum necessitas 

 et usus exigant facile succurrat, id quod insequens elenchus probabit. 



Palmae. 

 Oenocarpus dislichus Mart. (Bacaba de Azeite.) 



Oenocarpus Bacaba At., 0. minor At., et 0. Bataud M. 

 suppeditant pressione Oleo de Bacaba et coctione potum. 



Euterpe oleracea At. et E. edulis At. Brasiliensibus As : 

 s a i. Potio c fructibus coctis oleosas partes continet. 



Alauritia flexnosa L. M i r i t i , M u r i t i (ct At. vinifera 

 At., Buriti, Bruti). Oleum e carnc fructus oxpressum. 



Elacis guineensis L. 1 e o d c P a I m a , d e D c n 1 1 (D en d e). 



Huius palmae summa vis in Africa inter Cabo de Palma et 

 fluvii Quorra ostia provenit. Drupae maturae de arbore defluae 

 in carne et in semine oleum continent quod aut pressione aut 

 coctione elicitum summa copia per orbem commercio devehitur. Ab 

 Acthiopibus in Brasiliam orientalem transplantatt est ct passim, 

 ranus tamen, quasi effcrata invenitur. Regio autem aequatorialis 

 depressa humida ejus incremento prae aliis videtur idonea; i-itur 

 fructuum recentium ex Africa advectorum disseminationem" per 

 aestuana maximorum lluviorum Amazonas et Tocantins commendo, 

 quorum felicem proventum Elaeis melanococcae, specie! stimmopere 

 affims, in illis terris spontaneae, praesentia testatur. Oleum illud 

 gumeense colore flavo, odore Violarum jam antiquis Aethiopiac po- 



pulis notum erat atque pro salutari unctione totius corporis decan- 

 tatum. (Cfr. Herodot. III. 23.) 



Temperatura 27° Cels. liquidum est ; vetustum , quod facile 

 rancescit, graduum 36 C. calore liquidationem subit. 



Constituitur adipe solido albo, palmitino, quod ex acidi pal- 

 mitinici et glycerini connubio oritur , porro elaeino et margarino. 

 Pro fabricandis saponibus et candelis usurpatur. 



Elaeis melanococca Gaertn. Oleo deCaiaue. Caro fructus 

 et semen oleifera ; usus omnino uti praecedentis. 



Cocos nucifera L. Oleo de Coco. Semen oleiferum. 



In Brasiliae orientalis regionibus maritimis, ubi arbor passim 

 abundat, e nucleo cocto seminis exprimitur Oleum cocois. Calore 

 20° Cels. liquidum est. Constat adipe (Cocino: Brandes, sub tem- 

 peratura 15° C. solido) et parte fluida, quae Elaeinum sistit. Sa- 

 ponificatione cocini acidum cocinicum (2? C 54 H 4 0) oritur. 

 Oleum cocois ad sapones natricos usurpatur. De Cocini indole 

 inter Chemicos ambigitur. Sunt, qui non pro acido sui generis 

 habent sed pro mixto ex variis: acido palmitinico, myristinico, 

 caproninico etc. Item Margarinum mixturam esse Stearini et Pal- 

 mitini cl. Heintz perhibet. 



Cocos schizophylla M. Oleo de Butia. 



Syagrus botryophora M. Oleo de Pati, de Batiputa. 



Diplothemium caudescens At. et D. maritimum At. Oleo 

 de Buri, de Coco de praia. 



Attalea compta At. Oleo de Pindova v. de Indaia- 

 acii, v. N dai a-acii. 



Attalea humilis At. Oleo de Indaia. 



Attalea speciosa M. Oleo de Oauassii. 



Alaximiliana regia M. Oleo d'Inaja v. d'Anaja. 



Acrocomia sclerocarpa M. Oleo de Coco de catarrh o, 

 v. C. b a b o s o. 



Guilielma speciosa M. Oleo de Pupunha. 



Aslrocaryum Ayri M., A. Alurumuru M., A. Tucumd M. 

 A. vulgare At. et alia: Oleo d'Ayri, de Murumuru, de 

 Tucuma (do Tucumazeiro) etc. 



Bactris Atarajd At. , B. Munbdca M. et aliae : 1 e o d e 

 Maraja, de Munbaca. 



E Cocoinarum tribu omnes in semine oleum continent. 



Myristicaceae. 

 Myrislica surinamensis Boland. Sebo etoleodeUcuiiba. 

 Myristica sebifera Sw. Sebo de Uixi v. deUixi curua. 



Myristica platysperma Spruce. Sebo de .Uixe v. de 

 Uixi-pucu. 



Alyristica Bicuhyba Schott et At. officinalis M. Sebo et 

 Oleo de Bicuhyba (Vicuiba) v. de Nhutinga. 



LAtJRACEAE. 



Per sea gratissima Gaertn. Oleo d'Avacate. 



Nectandra? Puchury major et minor Aieissn. Oleo de 

 Pechurim. 



Lauraceae quam plurimae largiuntur fructibus oleum, plus 

 minus aromaticum, et sebum. Oleo de Tamaquare prae aliis 

 decantatum ulteriori examini commendatur. — Inter Lauraceas In- 

 diae orientalis, quae in Brasiliam introduci merentur ob sebum 



