115 
SAPOTEAE: USUS. 
116 
veneni istius haud levi gradu symptomata excitare | dein austero, styptico. Continet multum acidi pectici, 
valent. 
Etiam Sapotearum in Vetere Orbe crescentium 
complures ob fructus et semina in usum vocatae et in 
Americam vel jam introductae vel quae introducantur 
dignae sunt. Bassia Jussiaei Tuss. (= Lucuma mam- 
mosa ej. Ant. П. 29. t. 6.), Mimusops Kauki L., 
Mim. (Imbricaria) coriacea Mig. (supra p. 44.) et 
Mim. Imbricaria Willd. (= Imbricaria maxima Poir.) 
edules praebent baccas; Mim. Elengi L. fructus triti 
in aqua calida gravidis in difficili partu commode 
dantur (Rheede Hort. Mal. 1. 34.). Ex ejusdem plan- 
tae nucleis Javani et potissimum Sinenses in Java ha- 
bitantes oleum norunt exprimere, quod pictores adhi- 
bent ad pigmenta loco olei Lini, quo et picturas so- 
lisque umbracula seu umbellas obliniunt et reparant. 
(Rumph. Amboin. Ш. 191). Oleum liquidum seminum 
Bassiae longifoliae L. et pro lucernis cibisque et in 
sapone praeparando adhibetur nec non in medicina do- 
mestica contra scabiem aliosque cutis morbos inservit. 
Semina nonnullarum pollent materia pingui, qua elicita 
butyri vice utuntur in celebri illa arbore africana 
Bassia Parkii a peregrinatore nominata, Bassiae bu- 
tyraceae Roxb. autem tamquam unguento in vulneri- 
bus medendis. 
De florum usu nil innotuit, quantum pertinet ad 
species americanas. In Vetere Orbe Bassiae latifo- 
liae Roxb. flores et crudi comeduntur, uvas exsicca- 
tas s. d. Corinthas sapore aemulantes et adhibentur 
ad destillandum liquorem quendam valde spirituosum et 
inebriantem, quem Indi Mowra vocant. Bassiae lon- 
gifoliae L. flores primum sole dein igne tosti eduntur. 
De floribus Mimusopis Elengi L. aqua destillatur odo- 
raía et ,quae propinatur ac prodest Melaucholicis ac 
febri laborantibus“ (Rumph. Amboin. ІП. 191.). Foliis 
utuntur Mimusopis Kauki L., quae e Malabaria intro- 
ducta in America colitur. Cum radice Curcumae et 
Zinziberis foliis coctis et contusis cataplasma confici- 
tur, quod tumoribus quibuscunque impositum potenter 
eos maturat. Ex iisdem foliis in Sesami oleo coctis, 
addito cortice hujus arboris pulverisato, litus praepa- 
ratus, qui affectui paralytico endemio, Indis Beriberi 
dicto, sanando summopere conducit (Rheede Hort. Mal. 
IV. 54.). Bassiae longifoliae L. in India orientali folio- 
rum decoctum cum succo lacteo fructuum immaturorum 
et corticis praesertim in morbis rheumaticis adhibetur. 
Paucarum tantum Sapotearum cortices in usum 
medicinalem venerunt, alterius Lucumae glycyphloeae 
(supra p. 82.), nominibus Imyra -eem Brasiliensium, 
Casca-doce Lusitanorum, Monesia pharmacopola- 
rum jampridem cognitus. Nuper in Europam est intro- 
ductus et pro adstringente summae efficaciae laudatus. 
Crassus est, compactus, gravis, sapore primum dulci, 
Sapot. 
| 
Ї 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
acidum stryphnicum, materiam sui generis a cl. viris 
Denosxe, Henry et Payen Monesinum nuncupatam, 
acrem, sapouino et parilhino affinem, porro glycyrrhi- 
zinum, Chlorophyllum, ceram, stearinum, aromatis ve- 
stigia, materiam rubro-tingentem, quae illi in cortice 
Cinchonae similis dicitur, acidum malicum, calcem ma- 
licam et phosphoricam, maguesiam phosphoricam, kali 
sulfuricum, muriaticum et malicum, oxyda ferri et man- 
gani, siliceam. *) Extractum in Brasilia e cortice pa- 
ratum ad nos foro veniens, quartam corticis partem 
prae se fert, in aqua totum solubile, magna parte in 
aleohole vix in aethere, inter medicamina numeratur 
stryphno (ferrum coeruleum praecipitante) pollentia et 
adstringentia, simul partibus mucilaginosis et dulcibus 
donata ideoque in corpus humanum mite agentia. Usus 
apud Brasilienses contra leucorrhoeam, diarrhoeam ato- 
nicam, metrorrhagiam, inflammationes chronicas mem- 
branarum mucum parantium rel, in Gallia et Germania 
nuperrime non sine laude repetitus (Mart. Syst. mat. 
med. veg. Bras. 48.). In medicina domestica suctus 
lacteus e recenti cortice expressus contra scabiem et 
üneam capitis prae aliis remediis adhibetur (Piso IL 
146.). In officinis Europaeorum Monesiae usus mox 
exolevit, quum nullo modo alia remedia adstringentia, 
uti Catechu, Rhataniam aliaque inter nos usitata su- 
peret (Pereira Mat. med. П. pars L 1530.). Sapotae 
Achradis quoque, Dipholidis, nonnullarum Bumelia- 
rum in Antillis habitantium et Mimusopis Kauki cor- 
tice amaro-adstringente ad febres fugandas passim co- 
loni utuntur. Bassiae longifoliae L. corticem contra 
scabiem in usu esse fert cl. Dox (Gen. Syst. of gar- 
den. IV.). Енккре (Hort. Mal. 1. 33.) haec retulit de 
Mimusope Elengí L.: corticis decoctum servit pro 
angina uti et dolore déntium, gutture seu ore cum eo 
abluto. 
Lignum Sapotearum maximae est compagis, quum 
contextus perpaucis tantum vasibus perforatus e cellu- 
lis angustis valde pachypleuris conflatus sit. Durissi- 
mum et ponderosissimum igitur plerisque existit, securi 
multum resistens, in sectione laeve atque lucidulum, 
*) Quantitates, quibus materiae illae in Monesia continentur, secun- 
dum analysem virorum cl. DEROSNk, HENRY et PAYEN, haec sunt: 
Vestigia aromatis, stearinum, chlorophyllum, cera. . 1,2 
Glycyrrhizinum . 1,4 
FUNEM | 2.3 9 1222. 0.5 47 
BENE META ооо... 75 
МАЙНА НЕ hic ee ss... 92 
Gummi (vestigia), calx malica 1,3 
Salia metallica (oxydorum kali, calcis, magnesiae, si- 
көк, NH. 2022 3,0 
Acidum pecticum et ligninum . . . . . , TEF | 
100,00, 
16 
