319 



ELATINACEAE. 



320 



CONSPECTUS GENERUM. 



Calycis lobi membranacei obtusi. Capsula membranacea. Flores 3- vel 4- 

 (raro 2-)meri. Herbae glaberrimae aquaticae, saepissime repentes . . 



Calycis lobi medio herbacei et saepe costati acuti. Capsula Crustacea. Flores 

 5-meri, rarissime 3- vel 4-meri. Herbae suffruticesve erecti .... 



I. ELATINE. 



II. BERGIA. 



DE ELATINACEARUM IN SYSTEMATE LOCO ORDINISQUE 

 GENERIBUS DISTINGUENDIS 



pauca disputare nobis licitum sit. Ordinem nostro judicio constituunt 

 genera duo, Elatine L. et Bergia L. Quae quum a botanicis 

 vetustioribus, ut a Jussiaeo, Candollio aliisque, Caryophyllaceis 

 adscripta essent, primus anno 1829 monuit ill. Cambessedes, 

 proprium ordinem ea constituere, quem Elatinacearum titulo sa- 

 lutavit (in M6moires du Museum XVIII. 225 et in St. Hilaire 

 Flora Brasil. merid. II. 115.), et, quamquam a Caryophyllaceis 

 multis notis eum discrepare recte intellexerit, attamen illis atque 

 etiam Portulacaceis et Paronychiaceis affiniorem esse conteudit. 

 Quam sententiam auctores secuti sunt complures, e. gr. beat. 

 Martius, qui in libro „Conspectus regni vegetabilis" Portulaca- 

 ceas, Caryophyllaceas et Elatinaceas in unum Caryophyllinearum 

 cohortem conjunxit, et cl. Meissner, qui Elatinaceas inter Por- 

 tulacaceas et Paronychiaceas enumerat. 



Eodem autem fere tempore, quo cl. Cambessedes novum 



Elatinacearum ordinem creavit, cl. Bartling in libro praeclaris- 



simo: „Ordines naturales plantarum" Elatines et Bergiae genera 



ut Lythrariacearum sectionem proposuit. Qua vero positione 



naturae nutum cl. Bartlingium neglexisse censemus; nam etsi 



habitu Elatines species ad illius ordinis genera, praesertim ad 



Ammanniam accedere negari non possit, attamen characteribus 



systematicis longe ab illis distant. Differunt enim foliis semper 



stipulatis, calyce fere usque ad basin partito neque tubulato, 



petalis staminibusque hypogynis nee perigynis, stylis stigma- 



tibusque discretis nee coalitis. Ovulorum autem formam et 



positionem, quae ex cl. Agardhii sententia ad ordines distin- 



guendos summi sunt momenti, plane negligere possumus. Ipso 



enim in Elatinacearum ordine valde variant ; ita Elatinae Hydro- 



piperis L. ovula sunt epitropa, funiculo longiore ex angulo in- 



teriore loculorum proveniente pendula, raphe eximie evoluta in 



exteriore latere descendente, in speciebus vero aliis, e. gr. in 



Elatine minima (Nutt.) F. et M. vel in brasiliensibus infra de- 



scriptis apotropa sunt, funiculo breviore, raphe in interiore latere 



adscendente. 



Alteram sententiam cl. Lindley in libro: introduction of 

 natural history" ed. II. p. 88 proposuit, quum Elatinaceas cum 

 Linaceis, Cistaceis, Reaumuriaceis atque aliis nonnullis ordinibus 

 in unam cohortem, quam nomine „Cistales ct salutavit, conjungeret. 

 Ex nostra autem sententia cum hisce ordinibus Elatinaceae nul- 

 lam fere praebent affinitatem. 



Venimus jam ad Endlicherum, qui Elatinaceas Hypericineis 

 maxime affines esse judicavit, quemque plerique auctores atque 

 etiam ill. Bentham et Hooker secuti sunt. Attamen ab hoc 

 quoque ordine plurimisque Guttiferarum ordinibus foliis stipu- 

 latis neque unquam pellucido-punctatis, et praesertim staminum 

 cum ceteris floris cyclis symmetria et isomeria Elatinaceae distant. 



Melius nobis arridet dispositio a cl. Brongniart anno 1850 

 proposita (Enumeration des genres de plantes 164), qui Elati- 

 naceas in eadem cum Crassulaceis classe enumeravit, quam 



quidem affinitatem jam novem annos ante acutissimus Fenzl 

 suspicatus erat (Denkschriften der botanischen Gesellschaft zu 

 Regensburg IV. 182. in nota). Revera carpidiorum margines 

 introflexi jam in ovario juniore a columella centrali Hberi — 

 quales in plerisque Bergiae generis speciebus observare potes — , 

 et capsulae dehiscentia septicida, stigmatum structura, valvae apice 

 stylis persistentibus coronatae, seminum magnitudo forma ac tex- 

 tura, albuminis absentia fere constans, embryonis non solum 

 positio, sed etiam — quod majoris momenti nobis videtur — 

 origo: omnibus hisce characteribus affinitatem inter Elatinaceas 

 et Crassulaceas proximam demonstrari quis est qui neget? Ad- 

 dimus similitudinem inter plerasque Elatines et Tillaeae species, 

 non solum habitu, sed etiam foliorum dispositione ac floribus tri- 

 vel tetrameris, neque minorem inter nonnullas Bergias et Seda, 

 quae vero longius distant quam Elatine et Tillaea. Hanc igitur 

 sententiam nos quoque sequemur et aeque ac cl. A. Braun (in 

 Ascherson, Flora der Mark Brandenburg, introductio 61) Elati- 

 naceas infimum Saxifraginarum classis ordinem censemus. Haud 

 autem observare negligamus, Elatinaceas, quae cum Caryophyl- 

 laceis affinitatem quandam remotiorem sine dubio exhibent, prae- 

 sertim propter embryonis originem nullo modo cum Caryophyl- 

 linarum classe conjungi posse. In illis enim semper embryo 

 sacculum embryonalem, in plerisque vel fere omnibus speciebus 

 curvatum, sensim totum implet et endospermium consumit, ita ut 

 in semine maturo embryo perisperniio solo circumdatus sit. In 

 Elatinaceis contra embryo valde diversa ratione enascitur, albu- 

 mine parco nunquam perispermium , sed endospermium referente, 

 ut in ceteris Saxifraginarum ordinibus et in illis quoque, qui 

 copiosiore albumine gaudent. 



Satis haec de Elatinacearum in systemate loco ; jam ad genera 

 distinguenda transeamus. Genera, a cl. Ltndleyo aliisque ad 

 hunc ordinem perperam numerata, atque etiam botanicorum ve- 

 tustiorum sententiam de Elatines ac Bergiae discriminatione, hoc 

 loco praetermittamus. Jam cl. Fenzl (loco supra cit. 179) Lan- 

 cretiam Del. et Merimeam Camb. cum Bergia, Cryptam Nutt. 

 cum Elatine conjungendas esse, fuse exposuit, Elatines autem et 

 Bergiae genera eo modo distinxit, ut ad illam numeraret spe- 

 cies, in quibus valvae a septis secernuntur et septa per totam 

 longitudinem cum columella centrali coalita permanent, ita ut co- 

 lumella ab apice usque ad basin late alata appareat ; ad Bergiam 

 autem eas, in quibus septa per totam columellae centralis longi- 

 tudinem vel usque infra earn mediam solvuntur et columella ex- 

 alata vel ad basin solam alata apparet. Quo licet charactere 

 valde naturali genera duo, a Linnaeo nonnisi floris organorum 

 numero neque bene neque exacte distincta, notis certis ac definitis 

 distingui videantur, attamen tali modo species habitu diversis- 

 simas conjungi, proximas separari, nemo est qui negaret. Hoc 

 loco solam Elatinem Texanam (Hook.) Torr. et A. Gray affera- 

 mus, quae non solum habitu, sed etiam characteribus systematicis 

 quammaxime affinis est Bergiae arenarioidi (Camb.) Fenzl infra 

 descriptae, quamquam ob dissepimenta persistentia ad Elatinen, 

 haec autem ob septa fere per totam longitudinem evanida ad 



