221 



MENISPERMACEAE : QUALITATES ET USUS. 



222 



DE MENISPERMACEARUM, PRAESERTIM BRA- 

 " SILIENSIUM, QUALITATIBUS ET USU. 



Quam Menispermaceae genefi humano praebent 

 ulilitas, imprimis in virtutibns earum medicinalibus niti- 

 tur et perpaucae tantiiiii ad alios usus inserviunt. In- 

 ter plantas autem salutares non infimi nominis sunt. 



Primum inter Menispermaceas officinales locum 

 obtinet Jateorhiza palmata Miers (Cocculus palmatus 

 DC, Menispermum palmutum ham.). Haec stirps, in 

 Africae terris Mozambique et Oibo indigena, nunc in 

 Madagascaria, in Mascarenis, Ceylona etc. frequenter 

 quoque culta, radicem offert qualitatibus mucilaginosis 

 demulcientibus nee non amarissimis praeditam; quam 

 nomine radicis Colombo, Coin in b a sive Kalumba 

 pro egregio stomachico atque tonico e medicina inco- 

 larum domestica receptam, nunc in toto orbe terrarum 

 forma pulveris, infusion is et tincturae contra varias 

 tractus intestinorum affectiones frequentissime porrigunt. 



Quum autem omnino Menispermaceae praeditae 

 sint niaterie extractiva amara, amylo copioso, resinosis 

 particulis, porro aliis mucilaginoso-dulcibus, pleraeque 

 inter tonica mitiora et resolventia numeratae . prae- 

 sertim contra infarctus viscerum abdominal ium. morbus 

 renum et vesicae conducuut ' ). Ita simili ac Colombo 

 ratione etiam radice Coscinii fenestrati Colebr. (Wo- 

 niwol s. Venivel incolis) in India anteriore utun- 

 tur , adeo earn pro Colombo in commercio substituere 

 tentarunt; nullo quidem cum successu, quum pariter 

 huic ac reliquis genuina Colombo virtute salutari longe 

 autecellat. N Item Cycleae (Cocculi DC.) peltatae Hook, 

 et Thorns, in Malabaria, et Cocculi flavescentis DC. in 

 Moluccis crescent is radices inter praestantissima radicis 

 Colombo succedanea numerantur '). Suntque porro 

 non paucae e Menispermaceis gerontogaeis, quae prop- 

 ter easdem vel similes qualitates in medicina incola- 

 rum domestica magni aestimantur; quas autem, quum 

 earum fama ultra patriam vix sit dilatata, hoc loco 

 ulterius non prosequamur. 



Inter Menispermaceas contra americanas, quum 

 quidem omnino iisdem ac gerontogaeae gaudeant vir- 

 tutibus, paucae tantum in usum medicinalem vocatae 

 sunt. E quibus unica solummodo Cissampelos Pareira 

 in Europaeorum quoque apparatum medicaminum re- 

 cepta majorem nacta est famam; itaque nos, licet ho- 

 dierno die ejus usus apud nostrates prorsus obsole- 

 verit, haud ineptum ducimus, de ejus historia, quali- 

 tate et usu paullo fusius hoc loco disserere. 



Primam de Cissampelo Pareira notitiam apud Pi- 

 sonem (Hist. Bras, I. 94.) reperiri, haud quidem extra 



1) Mart. Syst. mat. med. veg. Bras. 42. 



2) Endl. Enchirid. 416. 



Menispermac. 



omnein dubitationis aleam positum, lit supra p. 190 

 exposui, aiiamt'ii verisimile est. Certius autem latius- 

 que innotuit, postquam Lusitani ejus radicem cum aliis 

 naturae cimeliis in patriam reportarunt. Unde per Jega- 

 tum regis Galliae, Amklotium, anno 1688 Parisios per- 

 venit, ubi Thenardius aliique ') in usum medicinalem 

 earn produxerunt, instar remedii ad calculum profli- 

 gandum specifici. In Germauia sub initio saeculi XVIII 

 famam nondum excitaverat, sed multum ibidem ad ejus- 

 dem existimationem contulit Lochnerus dissertatione 

 luxuriantis eruditionis ornamentis insigni: „Schediasma 

 de Pareira brava" 2 ). A quo tempore in usum publi- 

 cum vocata quum initio frequenter adhibita saepeque 

 nimia laude celebrata esset, sensim tainen ejus usus 

 apud Europaeos obsolevit, ita ut hodierno die vix in 

 terrae continentis officinis perraram offendas; sola in 

 Anglia subinde adhuc administrari videtur. 3 ) 



Cissampelos Pareira radicem imprimis et caulcm 

 natu majorem usui medicinali offert. Quae partes ple- 

 rumque commixtae foras veniunt et apud pharmaco- 

 logos eodem nomine „radicis Pareirae brava e" 

 utiiutiir; Pareira brava enim, i. e. Vitis silvestris, ipsa 

 planta materna apud Lusitanos audit. In Brasilia etiam 

 nomine radicis Butuae vel Abutuae venuin datur, 

 voce e lingua Tupi desumta, qua variae significantur 

 Menispermaceae*); a Germanis appellatur „Gries- 

 wurzel" ob virtutem lithontripticam. 



Radicis Pareirae usu veniunt fustes aut segmenta 

 integra , plus minusve flexuosa, fibris parcis instructa 

 ubi radicem, cicatricibus foliorum obsoletissimis exaspe- 

 rata, ubi caulis partem ante oculos habes. Longitu- 

 dine ab '/ 4 - 1 ped. varia crassitie ludunt inter 1 

 pier unique et 4 poll., raro crassiora obtingunt; cylin- 

 drica vel irregulariter obtuseque angulosa exstant si- 

 mulatque longitrorsum rugulosa, saepissime transver- 

 saliter quoque annulata rimulisque irregularibus per- 

 cursa. Colorem exhibent ad superficiem nigrescentem 

 vel sordide brunneum, in sectione contra griseo-flavi- 

 dum usque fuscescentem. 



Structura interna ab omnibus stirpibus in medicina 

 usitatis Pareira brava primo adspectu dignoscitur. Quum 

 autem sola sit inter Menispermaceas structura „ab- 

 normali" donatas, quae in officinarum usum vocata est, 

 quumque porro hac ratione ab aliis hujus ordinis stir- 

 pibus haud differat, superfluum ducimus, hoc loco re- 



1) Inter quos praecipue Hklvetivm nominamus, qui in opere «Traite 

 des maladies les plus frequentes et des remedes specifiques>> Pareirae 

 bravae compluries meDtionem honorificam fecit. 



2) Norimb. 1719. 4. min. c. tab. (editio secunda). 



3) Cf. Perkiha, Mat. med. II. 2158. 



4) Commemorare hue liceat, etiam in insulis Philippinis Menisperma- 

 ceam quandam, a Blancone nomine «Menispermum Cocculus* de- 

 scriptam, nomine vernaculo A but r a uti. Cf. Blanco, Fl. Filip. 809. 



30 



