325 



EXCURSUS MORPHOLOGICUS DE FUMARIACEIS 



326 



occurrunt, an contra haec e divisione illorum ortum ducant. 

 Denique, quaenam ratio intercedat in Fumariaceis inter staminum 

 et reliqua floris phylla, quaestio oboritur. 



Botanici haec dubia ut solverent in quinque theoriis enixi 

 sunt. Antiquissima Candolleum 1 ) auctorem habet. Is florem om- 

 nino e verticillis dinicris decussatis exstructum esse ratum ha- 

 buit. Igitur bracteolas duas calyx sequeretur diphyllus, hunc pe- 

 tala bina externa, tunc bina interna. Insequuntur stamina 2 bilocu- 

 laria, quae cum petalis internis decussata stant, et quintum sistunt 

 verticillum stamina 4 unilocularia; haec enim Candolleus divisione 

 duorum staminum originitus bilocularium et medianorum, quae in 

 Hypecoeis integra persisterent, orta esse credidit. Carpidia deni- 

 que ultimum phyllorum cyclum sistunt, iterum cum antecedente 

 decussatum. 



Haec theoria , revera simplex et elegans , quum non solum 

 Fumarieas et Hypecoeas ad eundem typum referat, porro prae- 

 sentiam staminum unilocularium simul cum biiocularibus in eodem 

 flore ingeniose explicet^sed etiam cum legibus phyllotaxeos omnino 

 quadret, plcrisque placuit auctoribus. Nominare sufficiat viros eel. 

 Aug. St. Hilaire et Moquin-Tandon-), Lindley 3 ), Wydler 4 ), 

 laudatos Fumariarum monographos Parlatore 5 ) et Olof Hammar*), 

 qui publice earn suam fecerunt variisque argumentis defenderunt. 



Aliam proposuit sententiam inemoria dignam b. J. Gay 7 ). 

 Qui perianthium quidem eadem ac Candolleus ratione explicat, 

 androeceum contra ad typum quaternarium conformari arbilratur. 

 Duos nempe atque heteromorphus staminum verticillos adesse sta- 

 tuit, exteriorem e biiocularibus conflatum sed abortu membrorum 

 medianorum dimidiatum, interiorem contra, priori alternum, ex 

 unilocularibus et complctum. Carpidiorum denique verticillum 

 iterum habet dimerum. — Omne hujus theoriae fundamentum sola 

 in affinitate Fumariacearum cum Cruciferis ab auctore positum est, 

 quo in ordine analogam androecei structuram obviam esse turn ab 

 ipso Gayio, turn a plerisque auctoribus recentioribus existimabatur. 



Parum tantum in illustrando androecco a Gayio discrepat cl. 

 Krause fc ). Hie enim verticillum staminum exteriorem dimerum 

 censet et interiorem solummodo tetramerum. Non indiget igitur 

 haec theoria abortus fictione et praeterea melius ac Gayana legibus 

 phyllotaxeos respondet 9 ). Ad cam cl. Krause observationibus or- 

 ganogenesis adductus est; stamina enim ea quam postulat con- 

 secutione et tamquam phylla distincta enasci sese vidisse affirmat, 

 abortu vero haud observato. 



Quartam theoriam primum apud eel. Asa Gray io ) enuntiatam 

 invenio. Statuit, unamquamque staminum phalangem totam, stamen 

 nempe intermedium biloculare una cum duobus anilocularibus, 

 pro unico phyllo habendum esse, quia a natura haud abhorreat, ut 

 e primordio simplici, pariter ac foliola in folio digitato, plura 



1) Syst. II. 105., Prodr. I. 135 et imprimis Organogr. veget. I. 49 f. 



2) Annates d. Scienc. naturelles, I. Ser. XX. 323. 



3) Introd. to Bot. I. ed. 19., Veg. Kingd. 435. 



4) In Flora (Ratisb.) 1859. p. 290. 



5) Monografia delle Fumariee, p. 35. sq. 



6) Monographia generis Fumariarum, p. 4. sq. 



7) Ann. d. sc. nat. II. Ser. XVIII. 214. 



8) Einige Bemerke iiber den Blumenbau der Fumariaceae und Cruciferae 

 in Mohl u. Schlechtend. Bot. Zeitung 1846. p. 121. sq. 



9) Quum enim cl. Gay etiam verticillum staminum exteriorem pro 

 tetramero habeat, hie petalis duobus internis contra leges phvllo- 

 taxeos oppositus staret; siquidem vero, ut voluit cl. Krause, 

 tantummodo dimerus est, hac conditione, ut revera observatur, 

 cum petalis decussatus erit. 



10) Gen. It Am. bor. 111. I. 118., But. Text -Book. 3. edit. 251. 



quoque stamina proficiscantur. Hanc sententiam, a cl. Grayio 

 ulterioribus quidem argumentis haud suffultam , confirmant tamen 

 observationes ab ill. Payerio ') de historia evolutionis institutae. — 

 Qua ratione vero quomodo eveniat ut carpidia Fumariacearum 

 phyllis illis staminalibus opposita stent et inde a legibus phyllo- 

 taxeos aberrare videantur, neque cl. Gray neque Payer rationem 

 reddiderunt; praeterea quoque haec theoria staminum heteromorphiam 

 non sufficienter explicat. 



Denique hoc loco meminisse liceat theoriae, valde quidem 

 singularis, attamen, quum ab acutissimo ordinis monographo, el. 

 nempe Bernhardio 2 ) constituta sit, inemoria inter rcliquas dignae. 

 Hie auctor phylla, quae nobis calycem sistunt, bracteolarum adhuc 

 formationi adscribit ; petala autem externa calycem, interna corollam 

 salutat. Hunc calycem dimerum, sequentes autem verticillos tetra- 

 meros censet, unico carpidiorum excepto iterum dimero (cf. Fig. 10). 

 Corollam , ex unico verticillo conflatam , duo staminum verticillos 

 sequi statuit, corollae alternos, sibimet invicem autem oppositos. 

 Omnes autem has partes variemode connatas, fissas et abortas esse 

 cl. Bernhardi arbitratur. Stamina lateralia- verticilli externi in 

 Fumarieis aboriri, in Hypecoo cum sepalis postpositis conflari, 

 media na autem ubique cum petalis — jam in mediana per paria 

 combinatis — coalescere opinatur, undo sepala quoque „stemono- 

 sepala", petala „stemonopctala" salutat; insuper denique ratum 

 habet, stamina mediana seriei intcrioris apud Fumarieas in duo 

 paria unilocularium dividi, quum Hypecoeis integra permaneant. — 

 Sane artificialis haec theoria et infirmis fundamentis innixa! nam 

 omnia ejus argumenta sola in analogia Fumariearum cum Hypecoo 

 vcrsantur. In hoc autem gencre typum quaternarium corollae et 

 androecei satis apertum esse, cl. Bernhardi persuasus erat; lobos 

 enim petalorum lateraies pro phyllis origine distinctis (cf. Fig. 10.), 

 et intermedium antherimorphum pro stamine seriei exterioris, 

 igitur evidenter cum petalis connato, existimavit. Unde autem, ut 

 haec quoque staminum series tctramera evadat, necesse erat, duo 

 adhuc stamina lateralia pro typo floris statuere, quae aut aboriri 

 aut coalitione cum sepalis postpositis penitus absumi cl. Bernhardi 

 ratum habuit. Quas partes, quum in Hypecoo quodammodo di- 

 stinctae adhuc conspici queant, in Fumarieis contra tarn intime 

 conflari censebat, ut vix et ne vix quidem earum vestigia discer- 

 nantur. Sed longum esset et inutile, fusius exponere, quasnam 

 notas cl. Bernhardi pro talibus vestigiis habuerit et quomodo hahc 

 theoriam Fumarieis adaptaverit; id tantum notamus, hoc ei per 

 artificia plane innaturalia vix contigisse. 



Ex his, quae exposuimus, elucebit, de omnibus quaestionibus 

 supra (p. 324) exhibitis, certum et definitivum judicium nondum 

 hucusque esse prolatum. Licet enim plerique auctores theoriae 

 Candolleanae assentiant, huic tamen graviter obstant, Bernhardiana 

 opinione etiam negtecta, turn senientia Gayana, per analogiam cum 

 Cruciferis firmata, turn observationes organogeneticae a ell. Krause 

 et Paykr institutae; quae quidem iterum sibimet ipsis atque theoriae 

 Gayanae repugnant. Ut hanc litem, quantum possim, discernerem, 

 novas observationes institui. 



Quas, quum jam in eo essem, ut insequentibus exponam, 

 initium capere liceat in describendo historiam evolutionis et primum 

 quidem floris Fumariearum. 



Primum floris stadium, cujus ad nostram indaginem interest, est 

 corpus ccllulare semi^Iobosum, quod in axilla bracteae concaviuscu- 

 lac trigonae apparet; hoc axem floralem sistit (Fig. 11.). Prima 



1) Organog. comp. de la fleur 227. tab. 49. 



2) Ueber den Charakter und die Verwandtschaft der Papaveraceen und 

 Fumariaceen in Linnaea VIII. 401. sqq. 



