73 STERCULIACEAE: THEOBROMA. | 74 
Cacao minus Gaertn. Fruct. II. 190. t. 122. 
Cacao Guianensis Aubl. Guian. II. 683. t. 275. 
Amygdali similis guatimalensis Bauh. Pin. 442. 
Avellana Mexicana J. Bauh. Hist. pl. I. 291. 
Arbor cacavifera americana Pluk. Almag. 40. t. 268. 
fig. 3. 
ARBUSCULA 5—8 m. alta; truncus cortice cinereo-fusco scrobiculato, 
lichenibus saepe obsesso. FoLIA disticha; petiolus 2—3 em. longus, sub- 
teres, supra subcanaliculatus, basi et apice incrassatus, sicco rugulosus; 
lamina 28 (20—35) cm. longa, 10 (7—13) em. lata. PEDUNCULI 2, pedi- 
celli usque ad 12 mm. longi, filiformes. Caryx 6 mm. longus, tubus sub- 
nullus. CUCULLUs 2,5 mm. longus, 2 mm. latus, rubens vel albidus, ligula 
5 mm. longa, ex albido rubella. TuBus STAMINEUS 2 mm. longus; stamina 
filamento libero 0,8 mm. longo glabro. Bacca glabra, coriaceo-cartilaginea, 
ovata, acuminata, basi rotundata, decemcostata, irregulariter rugosa, rubra 
vel flavida. SEMINA ovata compressa plq. 2 cm. longa, 1,3 cm. lata. 
Per Americam totam tropicam spontanea et culta, nunc etiam in 
regionibus partium reliquarum orbis calidissimis introducta. — Apud omnes 
nationes semina Cacao appellata. 
Oss. I. Ut omnes plantae frequenter cultae, Th. Cacao in regio- 
nibus diversis plus minus variabile esse videtur; an varietates nonnisi loco 
natali inter sese distinctae sint, dijudicandum est. Cl. BERNOULLI mul- 
tas formas in America centrali observavit et tres species novas constituit : 
Th. leiocarpa, Th. pentagona, Th. Salzmanniana, Quod ad duas primas 
species attinet, notae a cl. BERNOULLI indicatae, a fructibus et seminibus 
sumptae, nimis leves mihi videntur; neque nominibus diversis, quibus 
indigenae plantas salutant, majus momentum attribuerem, praesertim quum 
illi semina earum cum iis Cacavae verae commiscere soleant. De tertia 
specie Theobroma Salzmanniana autem certissime dicere possum, ne varie- 
tatem levissimam quidem esse. Exempla a SALZMANN apud Bahia lecta 
numerosa examinavi et nunquam ligulam aliam inveni quam normalem ; 
figura mediocriter pieta me docet, autorem aut casum teratologicum coram 
se habuisse, aut, quod verisimilius, in hb. Kewensi plantam non accurate 
examinasse, Quibus ex causis varietates constituere non audeo. Ex cultura 
duae formae ortae sunt, altera floribus albidis, fructibus luteis, altera flo- 
ribus rubris, fructibus obscuris donata. 
Oss. II. Cacao Guianensis Aubl. (Theobroma Guianense Willd.), spe- 
cies ex icone perfecta constituta, characteribus floris cum nostra specie 
plane congruit. Folia et fructus autem ad speciem alteram, verisimiliter 
ad Th. subincanum Mart. pertinent; haec quidem species peculiaris est 
cui interdum folia marginibus repando-serrata sunt. 
3. THEOBROMA BICOLOR Hums. et BoxpL. arbor 
mediocris altitudinis, ramis teretibus, longis, dependentibus, 
apice tomentellis; foliis longe petiolatis, oblongis, breviter 
acuminatis, basi obliquis, cordatis, integerrimis, leviter undu- 
latis, discoloribus, supra viridibus, subtus incano-glaucis; in- 
florescentia axillari, dichasio multifloro canescenti; calyce fere 
usque ad basin diviso, laciniis lanceolatis, acutis, apice bre- 
viter incurvatis, extus tomentellis, intus subglabris, membra- 
naceis; petalis duplo calyce brevioribus, cucullo subsessili, 
elliptico-cymbiformi, trinervio, superne nervis confluentibus, 
glabro, ligula orbiculata breviter stipitata, dorso subconvexa, 
margine ciliata; tubo stamineo quam cucullus paulo breviore; 
staminibus diantheriferis, staminodiis duplo longioribus lineari- 
lanceolatis, trigonis, intus planis, apice acuminatis, subrecur- 
vatis, carnosis; pistillo quam tubus triente longiore, ovario 
pentagono-oboviformi apice attenuato, in stilum simplicem 
Theobroma bicolor Humb. et Bonpl.! Plant. aequinoct. I. 
140. t. 30; H.B.K.! Nov. gen. et sp. V. 317; DC. Prodr. I. 
484; Martius! in Buchner's Rep. d. Pharm. 1830. p. 23; Heyne, 
Arzneigew. IX. 37; Triana et Planch. Fl. Novo-Gran. 208; 
Bernoulli! Uebersicht der Theobr.-Arten 9. t. 4. 
Theobroma ovatifolia DC. Prodr. I. 486 (ex Bernoulli). 
Cacao bicolor Poiret in Encycl. suppl. II. 7. 
Arsor 3—6 m. alta, 0,2—0,3 ra. trunci diametro, cortice cinereo- 
albido laevigato obtecta. Forra disticha; petiolus 1,8—2,7 cm. longus, 
2,5 mm. latus, subteres, supra planus vel convexiusculus, glaucus; lamina 
25 (20—30) em. longa, 12 (11— 14,5) em. lata. INFLORESCENTIA paulum 
supra axillam erumpens; pedunculi et pedicelli teretes, a bracteis et pro- 
phyllis aequalibus ovatis, acutis, cinereis, caducis suffulti. CaLyx 6 mm. 
longus, laciniae 1,2 mm. latae, sordide rubrae. PETALA 3 mm. longa; cu- 
eullus 0,6—0,8 mm. longus, 1 mm. latus, purpureus margine albidus 
dorso striis atro-purpureis; ligula 0,6 mm. diametro atro-purpurea. TuBus 
STAMINEUS 2 mm. longus, apice pariter latus; staminodia 4 mm. longa, 
intus brevibus pilis basi instructa, ad apicem versus glabrescentia et 
granulosa, 0,4 mm. crassa, atro-purpurea, basi margine alba; antherae albae, 
dein flavescentes. PISTILLUM 3 mm. longum. Bacca 15 em. longa, 10 em. 
lata, elliptico-globosa, obiter pentagona, inter juga quinque primaria toti- 
dem secundariis minus prominentibus instructa, inter angulos reticulata, 
serobiculata, 4—5-locularis, e viridi lutescens. SEMINA in pulpa flava eduli 
acidulo-dulci, odore nauseabundo, hinc plana inde concava, usque ad 26 mm. 
longa, 20 mm. lata. 
Habitat in regionibus calidissimis Americae australis. In Brasiliae 
provincia do Alto Amazonas ad Mandos, olim Barra do Rio Negro: Mar- 
tius, Obs. n. 2823; ad oram meridionalem fluminis Amazonum: Spruce 
n. 1609 ; in provincia Ceara: Gardner n. 870; praeterea in finibus Novo- 
Granatensibus in silvis apud Barbacoas, Choco et in valle fluvii Cauca, 
Amaroles in littore oceani pacifici: Triana; Garzou ad fluvium Magda- 
lena: Triana; in Guiana Anglica : Rob. Schomburgk n. 870 ; culta apud 
Mazatenango Americae centralis: Bernoulli; prope Carthago in pede An- 
dium de Quindiu: Humboldt et Bonpl. — Potaiste apud incolas oppidi 
Carthago (ex Bern.), Bacao in ditione Novo-Gran. (ex Triana), Cacao 
de monte in Chiapas (ex Linden), Cubuassú Brasiliensium (ex Martio). 
Oss, I, Ex litteratura et nominibus permultis vernaculorum vide- 
mus, arborem saepe cultam esse; semina in gustu paulum a seminibus 
Cacavae verae differunt. Locus natalis cl. BerxouLL1 dubius videbatur; cer- 
tissime autem constat, eam silvis Brasiliensibus et Guianae, fortasse etiam 
regionibus Novo-Granatensibus propriam esse; aliis locis cultura forsitan 
divulgata est. 
Oss, II. Quod ad speciem Theobroma ovatifolia DC. attinet, BER- 
NOULLI tabulam 113 Florae Mex. ineditae, ex qua DC. speciem descripsit, 
vidit et hanc pro planta supra descripta recognovit. Figuram petali et 
inflorescentiam in tab. 4 cl. BerxouLLı male, fructum optime pinxit. 
4, THEOBROMA SPECIOSUM Sprena. arbor, ramis 
glabris apice tomentellis; foliis longe petiolatis, obovatis acu- 
tis(?), basi subaequilateris, cuneatis, integerrimis, superne 
undulatis, supra viridibus, subtus ferrugineo-incanis, petiolis 
glabris apice tomentellis gracilibus geniculatis; calyce usque 
ad quartam inferiorem partem diviso, laciniis oblongo-lanceo- 
latis, apice cucullatis, extus margineque intus tomentellis, 
caeterum glabris, nervis apice cincinnatis; cucullo obovato- 
cymbiformi, trinervio, extus puberulo, ligula late elliptica, 
apice leviter emarginata, glabra, flabellato-venosa; tubo sta- 
mineo basi quinque fasciculis glandularum pilis non inter- 
mixtis instructo, brevi, staminibus triantheriferis, staminodiis 
triplo quam tubus longioribus, trigono-subulatis, apice incur- 
vatis, crassis, submuricatis, superne glabrescentibus, granulo- 
sis; pistillo duplo tubo longiore, ovario tubo aequali penta- 
gono-oviformi tomentello, stilis cohaerentibus. 
Theobroma speciosum Sprengel! Syst. veget. III. 332; 
Bernoulli, Uebers. 8. t. 3. fig. 2. 
