299 VERBENACEAE: VITEX. 300 
quaterve trifidis, confertiusculis ; calyce brevi cyathomorpho, den- 
tibus exiguis acutis; corollae fauce paullo ampliata, labio ad un- 
Schauer in DC. Prodr. XI. p. 689. n. 25. 
Var. a. GRANDIFLORA: foliis supra mox glabratis, corolla 
guem barbato. 
majori. 
Viter Sellowiana Cham. in Linnaea VII. p. 108. 
Var. |3. PARVIFLORA: foliis supra pubescentibus, denique 
glabratis; corolla duplo majori. 
Vitex brasiliensis Mart. Mss. olim. 
FRUTEX vel ARBOR 6—18-pedalis (Riedel). Rams annotini tere- 
tiusculi, cicatricibus grossis suborbicularibus obsessi; hornotini tetra- 
gono- compressi dense foliosi, lanuginoso- pubescentes, gemma sub- 
hirsuto -lanuginosa terminati. PETIOLI 2 — 3 poll. et amplius longi, 
erecto- patentes; FOLIOLA explanata, firmula, lanceolata, oblonga, 
saepius in figuram obovatam abeuntia, in petiolum 3 — 4 lin. longum 
acutata, in acumen mucronatum magis minusve extenuata, nervo medio 
valido lateralibusque utrinque circiter 12 leviter arcuatis supra impres- 
sis subtusque prominentibus costata, tenuiter venoso-reticulata; reti 
primario cum petiolo subhirsuto-lanuginoso; pagina supera (praeter 
costam) glabra viridis, infera inter nervos glabrata aut omnino pube 
villosula punctisque creberrimis consita opaca demumque in sicco ru- 
fescens, margine pubescente. Foliolum medium maximum, reliquis in- 
terdum longius petiolatum , lamina 4—5 poll. longa, 12—15 lin. lata; 
lateralia ad extimum usque paullatim decrescentia. 
petiolum aequante vel excedente suffultae, modo ramis 3 lin. circiter 
metientibus patentes, modo fere capitato - congestae trichotomae i. e. 
dichotomae cum flore alari, undique (inprimis in calyce corollaeque 
exserta parte) lanugine hirsutiuscula vestitae. FLORES fere sessiles; bra- 
CALYX 
linea pauxillo altior, subbilabiatus , dentibus brevibus nempe tribus 
Cymar pedunculo 
cteolae setaceae, calycem aequantes vel excedentes , caducae. 
superioribus paullo majoribus, duobusque inferioribusque minoribus sibi- 
met approximatis a reliquis vero sinu utrinque latiori arcuato-exciso 
distantibus. Conorra pallide coerulea, labio inferiori saturatiori; tubus 
calyce duplo longior, subter pube glandulosus; limbus tubum sub- 
aequans, facie pulverulento - pubens; labium superius erectum obtuse 
*bilobum , inferius trilobum: lobo medio producto rotundato subpendente 
convexo margine basique undulato conspicue barbato, lateralibus ob- 
longis obtusis patentibus. 
exserta; ANTHERAK Coeruleae, nutantes , locellis basi divergentibus. 
STAMINA basi barbata, breviter e faucibus 
GERMEN cum stylo glabrum; hic filiformis, longitudine staminum; 
stigma leviter bifidum. Druri obovoideo-globosa, Cerasi minoris mole. 
— Var. |3. ARBOR est 25-pedalis, coma oblonga, et non differt nisi 
pube in facie foliorum molli serius evanescente et corolla conspicue 
minori. Complures autem et Borraginearum et Labiatarum et Verbe- 
nacearum stirpes corollae magnitudine eximie variare inter omnes jam 
satis constat. 
In silvis Catingas provinciae Minarum generalium: Sellow, 
Claussen (a. 1840. n. 379.) , Ackermann; in collibus prope Sabara, 
Octobri, et in silvis montosis prope S. Lucia, Novembri: Riedel. — 
Var. B in montosis apricis silvestribus prope Tacasava, prov. Seba- 
stianopolitanae , alt. 1500' 5-mare, Decembri, nec non in campis 
Villa de Campanha, prov. Minarum generalium, Aprili: Mart. 1 
7. VITEX HYPOLEUCA Schauer: pube communi brevi 
cano-tomentosa; foliis ternatis — quinatis: foliolis obovato - ob- 
longis, breviter acuminatis, basi attenuata subsessilibus, coria- 
ceis, penninerviis, aveniis, supra demum glabratis, subtus to- 
mento denso appresso candicantibus ; cymis axillaribus, brevipe- 
dunculatis, multifloris, confertis; calyce campanulato, dentibus bre- 
vibus lato- ovatis acuminulatis; corollae tubo in fauces modice 
ampliato, labio in basi barbato. Schauer l. c. p. 690. n. 28. 
Rımı validi, grosse cicatricosi. Еогловом pedunculi (sub anthesi) 
2—3-pollicares; lamina folioli intermedii maximi 25 —3 uncias longi- 
tudine, 12—15 lin. latitudine metiens, supra prima aetate pube caduca 
afflata, dein vero glabrata et glaucedine videtur quasi subpruinosa, 
nervis supra impressis subtus prominentibus, venarum reti haud con- 
spicuo. CYMAE, in nostris saltem speciminibus, pedunculo semipolli- 
cari suffultae , ter trifidae, ramis brevibus congestae; BRACTEAR subu- 
latae. Carvx subangulatus , 2 lin. altus. CoroLLA mediocris, extra 
calycem sericeo-pubescens , tubo calyce duplo longiore, limbi pulveru- 
lenti laciniis ovatis obtusis, labio rotundato breviunguiculato undulato 
ad fauces barba villosa instructo. GENITALIA exserta. 
Habitat in silvis Catingas prov. Bahiensis: Blanchet (n. 1907). t 
8. VITEX VAUTHIERI DC. nere.: innovationibus cum in- 
florescentia et foliorum pagina inferiori villo brevi incanis; foliis 
ternatis — quinatis: foliolis coriaceis inaequalibus, obovato-cuneà- 
tis, abrupte acuminatis obtusisve, basi attenuata subsessilibus, 
penninerviis itemque conspicue reticulato - venosis, supra nitidis; 
cymis axillaribus ter — quater trifidis, multifloris, ramis diva- 
ricatis; calyce campanulato, dentibus brevibus patulis ovatis ob- 
tusis; corollae tubo paullo ampliato, labio inferiori circa fauces 
barbulato. Schauer 1. c. р. 690. n. 29. 
Besleria arborea Fl. flum. VI. t. 82.? (DC. Mss.) 
Species perinsignis cum foliis subtus conspicue reticulatis et villo 
brevi denso canescentibus , tum cymis laxis multifloris. Forra іп no- 
stro specimine pedunculo circiter sesquipollicari insidentia; foliolum 
medium sub anthesi 2; poll. circiter longum, in medio 9 lin. latum, 
extima duplo et ultra minora. PEDUNCULUS petiolo subaequalis. Bra- 
CTEAE exiguae foliorum figuram aemulantes, minus quam in aliis specie- 
bus caducae. CaLvx sesquilineam altus, basi acutus. CoroLLA majus- 
cula, labio amplo pulverulento barba angusta fauces antice cingente. 
Prope Rio de Janeiro leg. cl. Vauthier (n. 193.) t 
Secrio П. PYROSTOMA. 
Calyx infundibulari-subhypocraterimorphus, profunde 5-fidus 
laciniis foliaceis. Cymae axillares. — Pyrostoma F. W. Meyer 
l. c. Casarettoa Walp. 1. c. 
9. VITEX POLYGAMA Cnax.: indumento communi rufes- 
centi -subvelutino - tomentoso aut villoso- hirsuto; foliis quinatis 
ternatisve: foliolis obovato-oblongis ellipticisve, breviter acumi- 
natis obtusisve, in petiolum brevem acuminatis, penninerviis, 
venoso- reticulatis, supra viridibus holosericeis aetate glabres- 
centibus, subtus subsericeo- aut villoso-lanatis, canescentibusque; 
cymis axillaribus, bis — quater trifidis, confertifloris subcapita- 
tis; pedunculo quam petiolo breviori; floribus polygamis; calyce 
subsessili, cyathomorpho, amplo, semi-5-fido, laciniis acute tri- 
angularibus. Schauer l. c. p. 693. n. 40. 
Var. a. HOLOSEBICEA: pube communi velutino-tomentosa. 
Vitex polygama Cham. in Linnaea VII. p. 371. 
Vitex rufescens Juss. Ann. du Mus. VII. p. 77.? 
Casaretloa mollissima Walp. Hepert. IV. 91. 
Var. ß. нівѕота : pube communi villoso-hirsuta. 
Var. о. ARBOR 20 — 25-pedalis. Rami alternatim compressi, ad 
nodos dilatati, cicatricosi. GEMMAE dense lanato-tomentosae. PETIOLUS 
foliolo intermedio triente — quadrante brevior.  Forror4 ut plurimum 
quina, rarius terna, magnitudine admodum variabilia , inter se in- 
aequalia; intermedium maximum et paullo longius petiolatum in uno 
specimine 4 poll. longum et 3 poll. latum , in alio 2 poll. tantum lon- 
gum et unum latum; lateralia ad extrema usque sensim minora et bre- 
vius petiolata; majora utrinque mollia; adulta supra calvescentia, sub- 
tus pilis longioribus amissis tenuiter tomentosa et glanduloso-punctata, 
pergamentacea, nervis crassis utrinsecus circiter 12 supra impressis 
venarumque reti magis conspicuis.  FLonks plerumque hermaphroditi, 
interdum foeminei (largissimam inter copiam speciminum unicum tantum 
foemineum idque a Chamissone tentatum reperimus). PEDUNCULUS in 
speciminibus grandifoliis petiolo brevior, ut cyma foliolorum bases attin- 
Bat, in speciminibus macris parvifoliis petiolo autem plerumque lon- 
gior. Cyma sub anthesi compacta; BRACTEAE e lanceolato-lineares; in- 
feriores florem saepius excedentes, superiores minores, Слух 3—45 
lin. altus, tubo corollae amplior; laciniae acutae vel subacuminatae 
utrinque tomentosae, tubum interne glabrum aequantes, superiores sinu- 
bus arcuatis distinctae. CoroLLA firmula, pallide violacea, fauce lutea, 
