337 



DE SCROPHULARINARUM IN BRASILIA USU. 



338 



i Europa Veronica officinalis, in Peruvia et in in- 

 Antillanis Capraria biflora, laudibus saepe plus justo 



aggeratis celebi 



quippe quae 



Theae sinensis 



vices nequeant explere; nihilominus Botanicos Brasilienses 



velim exhortari, ut impenso studio 



perientia 



cogitent de apparatu medicaminum per stirpes indig 

 ex hoc ordine rite amplificando. 



Memini beat. Manuelem Ignatium de paiva, medicum 

 quondam inter Bahienses celeberrimum , mira mihi nar- 

 rasse de eflectu quarundam herbarum contra afFectiones 

 catarrhales et rheumaticas e refrigerio (Constipa^fio), 

 quas quia absque periculi specie funestum nonnunquam 

 exitum insidiose adducunt, Brasilienses consulto reformidant. 

 Quarum herbarmn e numero laudavit Caprariae biflorae 

 flores (cum summitatibus ) infuso, loco Theae sinensis aut 

 Ittcis paraguaiensis , propinatos. Innatam vero his herbis 

 virtutem, licet in singulis haud ita validam, aliarum con- 

 nubio mirifice acui atque augeri contendit vir ille expe- 

 rientissimus , ideoque diversas commiscendo efficaciorem 

 medicinam componere attento animo studuit. Nescio an 

 tali remediorum compositione aliquid praestigii voluerit 

 arti suae medicae addere, quia saepe in aegrotorum soli- 

 tudine remediis ex agro decerpendis solummodo occasio 

 data fuerit et medicamina chemica e pharmacopolio lon- 

 ginquo arcessi nequiverint. Itaque, ubi in leviori Ca- 

 prariae efficacia non sibi adquiescendum esse putabat eius 

 flores cum floribus Guazumae ulmifoliae aqua infundi et 

 addito modo melle!, modo succo citreo propinari jussit in 

 affectione catarrhali leniore. Quum autem subveniret ven- 

 triculi debilitas et dyspepsia, ventris tarditas , capitis do- 

 lor addidit infundendas baccas Capsici frutescentis (Pi- 

 menta Malaguetta) simul clysmate applicitas; quum 

 flatulentia adjunxit corticem Aurantiorum aut Caryophyllos 

 aromaticos, quum diarrhoea inmsum Acanthospermi xan- 

 thioidis (Carapicho) aut succum ex Ipomoea Pede Ca- 

 prae (Salsa da Praia) expressum aut pomorum Psidii 

 (Araca), quum irritatio vesicae urinariae gummi quod- 

 dam aut mucilaginem e gemmis arboris Cecropiae (Am- 

 baiiva) aut succum e Hydrocotyle bonariensi (Erva do 

 Capitao) elicitum. Sub potentioris autem diaphoretici 

 et nervini indicatione cum Capraria combinari potuerit 

 infusum Blanchetiae heterotrichae, fruticuli e Synantherea- 

 rum ordine in mediterraneis, provinciae Bahiensis frequen- 

 tis, (ibique Maria preta nomine noti, quo in maritimis 

 ConocUnium prasiifolium salutare solent); aut his remediis 

 substitui possint summitates floridae Lippiarum microphyl- 

 lae et geminatae (ibi Alecrim doCampo dictarum ) . 

 Medicus vero, qui sanae methodo momenta exspectanti 

 addictus tale medicamen haud ita violentae efficaciae sub- 

 ministrat, saepissime vi medicatrici optime consulet, et 

 priusquam morbus ingravescit mitibus Florae medicae ad- 

 miniculis sanilatem restituet. 



Scrophular. 





Prae omnibus autem plantis nied 



Scroph 



grege 



commendo de celebri illa M 



gravissimam efficaciam jam Piso et Marcgrav 



laude prosecuti sunt. 

 theca R. Berolinensis 



Libi 



d. Principis, quem Biblio 

 a Princ. Mauritio Nasso 



viae magno Electori Fridekico Guilielmo dono oblatum 



duae huius stirp 



(f. 233.), e quibus xy 



lographica (Piso I. 85., II. 184. Marcgr. 69.) est com 

 posita (a Sprengelio in Hist. rei herb. II. 7T. perp 



pro Schwenkfeldia cinerea declarata) 



hac planta auc 

 habet magnam 



sequentia 



Habent vero de 



Frutex Manaca radicem 



, solidam et albicantem, cuius medullosa 

 substantia in pulverem redacta magna in Medicina polli- 

 ceturet praestat. Incolae paene omnes, tamLusitani quam 

 Brasiliani, licet magni aestiment, tamen ob indomitas ope- 

 rationes hactenus in usum admittere vix ausi fuerunt. 



Quippe periculo 



hoc genus medicaminis 



quod 



corpus supern 



infer 



movet. 



obrem tantum hominibus robustissimis exhiberi 



id 



.. 



cerda, summae experientiae 



que additis correctoriis, tum et justa observata dosi, quae 

 Scammonei vel Esulae potius inferior quam superior esse 

 debeat; ad illud enim validum medicamentum proxime ac- 

 cedit haec radix , verum non ita insipida est , amarore 

 enim et acore non plane destituitur. Eadem quoque Ma- 

 naca in aquis macerata lavacra suppeditat, quibus vagis 

 articulorum doloribus ex frigore potissimum natis meden- 

 tur. Inter vulneraria quoque apud indigenas usurpatur. 

 Mihi in urbe Paraensi commoranti vir conjunctissimus La- 



medicus , stirpis specimina 

 obtulit nomine ab ipso indito Martiae opiferae, multaque 

 et mira de eius virtutibus narravit, quorum mentionem 

 feci in Buchneri Repertor. Pharm. vol. XXXI. Tola 

 planta, praecipue vero radix et cortex interior, saporem 

 prae se fert amaricantem, nauseosum acriculo-vellicantem 

 et potentissimis purgantibus, immo quae deleteria fieri 

 possint, est adscribenda. Systema lymphaticum summa 

 efficacia excitat, particulas morbificas liquefacit, sudore, 

 urina et alvo eliminat. Dosi parva resolvit, majore ex- 

 lurbat alvum, abortum movet, vomitus ciet; maxima tam- 

 quam venenum acre agit et lethargo afficit. In provincia 

 Paraensi pro praesenti remedio contra luem inveteratam, 

 dolores nocturnos , tumores syphiliticos , mentagram et 

 morbum mercurialem celebratur, atque inter colonos no- 

 men Mercurio vegetal adepta est. Alibi Gerata- 

 caca, Jerataca, Camgaba, rectius Caa-gamba (ob 

 foetorem cum Mephytide et Didelphyde comparata) audit, 

 inter Indos gentis Tupi vero Manaca vel Manacan, 

 quo vocabulo etiam virginem totius tribus aut in festiva 



congregati 



bellissimam salutare solent. 



Rumor est, 



stirpem jam ante Europaeorum adventum inter Indos fuisse 

 celebratam ob virtutem antidolalem contra morsus serpen- 

 tium, mihique narrabatur, radicis extractum a 



quibusd 



< 



45 



